Adhyaya 153

Verse 1

मार्कण्डेय उवाच । तस्यैवानन्तरं चान्यद्रवितीर्थमनुत्तमम् । यस्य संदर्शनादेव मुच्यन्ते पातकैर्नराः

Mārkaṇḍeya nói: Ngay sau đó còn có một bến tắm thánh địa vô song—Ravitīrtha; chỉ cần được chiêm bái thôi, con người liền được giải thoát khỏi tội lỗi.

Verse 2

रवितीर्थे तु यः स्नात्वा नरः पश्यति भास्करम् । तस्य यत्फलमुद्दिष्टं स्वयं देवेन तच्छृणु

Tại Ravitīrtha, người nào tắm gội rồi chiêm ngưỡng Bhāskara (Thần Mặt Trời), hãy nghe nay quả phúc mà chính vị thần ấy đã tự mình tuyên dạy cho người đó.

Verse 3

नान्धो न मूको बधिरः कुले भवति कश्चन । कुरूपः कुनखी वापि तस्य जन्मानि षोडश

Trong dòng tộc của người ấy, suốt mười sáu đời sẽ không ai bị mù, câm hay điếc; cũng không ai xấu xí hoặc bị dị tật ở móng tay.

Verse 4

दद्रुचित्रककुष्ठानि मण्डलानि विचर्चिका । नश्यन्ति देवभक्तस्य षण्मासान्नात्र संशयः

Hắc lào, các mảng trắng như bạch biến, phong cùi, ban tròn và chàm (eczema) đều bị tiêu trừ đối với người sùng kính thần linh trong vòng sáu tháng—không chút nghi ngờ.

Verse 5

चरितं तस्य देवस्य पुराणे यच्छ्रुतं मया । न तत्कथयितुं शक्यं संक्षेपेण नृपोत्तम

Hỡi bậc vương giả tối thượng, những công hạnh của vị thần ấy mà ta đã nghe trong các Purāṇa không thể kể gọn trong ít lời.

Verse 6

तत्र तीर्थे तु यद्दानं रविमुद्दिश्य दीयते । विधिना पात्रविप्राय तस्यान्तो नास्ति कर्हिचित्

Tại thánh địa (tīrtha) ấy, bất cứ lễ bố thí nào được dâng hiến hướng về Ravi—Thần Mặt Trời—đúng theo nghi pháp và trao cho vị Bà-la-môn xứng đáng, thì công đức ấy không bao giờ cùng tận.

Verse 7

अयने विषुवे चैव चन्द्रसूर्यग्रहे तथा । रवितीर्थे प्रदत्तानां दानानां फलमुत्तमम्

Những lễ bố thí được cúng dường tại Ravitīrtha vào các kỳ chí (ayana), ngày phân (viṣuva), và khi xảy ra nguyệt thực hay nhật thực, đều cho quả báo tối thượng.

Verse 8

संक्रान्तौ यानि दानानि हव्यकव्यानि भारत । अपामिव समुद्रस्य तेषामन्तो न लभ्यते

Hỡi Bhārata, vào thời Saṃkrānti, mọi sự bố thí và mọi lễ cúng havyā-kavyā—dâng lên chư thiên và tổ tiên—đều có công đức không thể đo lường, như không thể tìm thấy bờ hạn của nước biển.

Verse 9

येन येन यदा दत्तं येन येन यदा हुतम् । तस्य तस्य तदा काले सविता प्रतिदायकः

Dù người ta bố thí điều gì, và dâng vào lửa điều gì—vào bất cứ lúc nào—ngay trong thời khắc ấy, Savitṛ (Thần Mặt Trời) trở thành Đấng đền đáp, ban lại quả báo tương xứng.

Verse 10

सप्त जन्मानि तान्येव ददात्यर्कः पुनः पुनः । शतमिन्दुक्षये दानं सहस्रं तु दिनक्षये

Trong bảy đời, Arka (Thần Mặt Trời) nhiều lần ban lại chính những quả báo ấy. Bố thí vào lúc trăng tàn được quả gấp trăm, còn bố thí vào lúc cuối ngày được quả gấp nghìn.

Verse 11

संक्रान्तौ शतसाहस्रं व्यतीपाते त्वनन्तकम्

Vào ngày Saṃkrānti, công đức tăng lên trăm nghìn lần; còn vào Vyatīpāta thì công đức ấy trở nên vô hạn, vô lượng.

Verse 12

युधिष्ठिर उवाच । रवितीर्थं कथं तात पुण्यात्पुण्यतरं स्मृतम् । विस्तरेण ममाख्याहि श्रवणौ मम लम्पटौ

Yudhiṣṭhira thưa rằng: Bạch tôn phụ đáng kính, vì sao Ravitīrtha lại được ghi nhớ là còn công đức hơn cả những thánh địa vốn đã linh thiêng? Xin hãy kể cho con tường tận—tai con đang khát khao được nghe.

Verse 13

श्रीमार्कण्डेय उवाच । शृणुष्वावहितो भूत्वा ह्यादित्येश्वरमुत्तमम् । उत्तरे नर्मदाकूले सर्वव्याधिविनाशनम्

Śrī Mārkaṇḍeya thưa: Hãy lắng nghe với tâm chuyên chú; ta sẽ nói về Ādityeśvara tối thượng, nơi bờ bắc sông Narmadā, đấng diệt trừ mọi bệnh tật.

Verse 14

पुरा कृतयुगस्यादौ जाबालिर्ब्राह्मणोऽभवत् । वसिष्ठान्वयसम्भूतो वेदशास्त्रार्थपारगः

Thuở xưa, vào buổi đầu Kṛtayuga, có một vị Bà-la-môn tên Jābāli. Ngài sinh trong dòng Vasiṣṭha và tinh thông ý nghĩa của các Veda cùng śāstra.

Verse 15

पतिव्रता साधुशीला तस्य भार्या मनस्विनी । ऋतुकाले तु सा गत्वा भर्तारमिदमब्रवीत्

Vợ ngài là người pativratā, nết hạnh hiền lương và tâm chí kiên định. Khi đến kỳ thụ thai, nàng đến bên phu quân và thưa những lời này.

Verse 16

वर्तते ऋतुकालो मे भर्तारं त्वामुपस्थिता । भज मां प्रीतिसंयुक्तः पुत्रकामां तु कामिनीम्

Mùa sinh nở của thiếp đã đến; thiếp đã đến bên chàng, hỡi phu quân. Hãy ân ái với thiếp bằng tình yêu thương—thiếp, người vợ yêu thương, khao khát có một mụn con trai.

Verse 17

एवमुक्तो द्विजः प्राह प्रियेऽद्याहं व्रतान्वितः । गच्छेदानीं वरारोहे दास्य ऋत्वन्तरे पुनः

Nghe vậy, người Bà-la-môn đáp: “Hỡi người yêu dấu, hôm nay ta đang giữ lời thề nguyện. Nàng hãy lui về đi, hỡi người đẹp; ta sẽ đồng ý vào một mùa rtu khác.”

Verse 18

पुनर्द्वितीये सम्प्राप्ते ऋतुकालेऽप्युपस्थिता । पुनः सा छन्दिता तेन व्रतस्थोऽद्येति भारत

Khi mùa sinh nở thứ hai lại đến, nàng lại đến gần chàng một lần nữa. Tuy nhiên, chàng lại khước từ nàng và nói: “Hôm nay ta đang thực hiện lời thề nguyện, hỡi Bharata.”

Verse 19

इत्थं वा बहुशस्तेन छन्दिता च पुनः पुनः । निराशा चाभवत्तत्र भर्तारं प्रति भामिनी

Cứ như vậy, hết lần này đến lần khác, nàng liên tục bị chàng khước từ. Do đó, tại nơi ấy, người phụ nữ nồng nàn tình cảm trở nên tuyệt vọng đối với chồng mình.

Verse 20

दुःखेन महताविष्टा विधायानशनं मृता । तेन भ्रूणहतेनैव पापेन सहसा द्विजः

Chìm ngập trong nỗi đau khổ tột cùng, nàng đã tuyệt thực cho đến chết và qua đời. Bởi chính tội lỗi giết thai nhi đó, người hai lần sinh (Bà-la-môn) đột nhiên bị quả báo giáng xuống.

Verse 21

शीर्णघ्राणाङ्घ्रिरभवत्तपः सर्वं ननाश च । दृष्ट्वात्मानं स कुष्ठेन व्याप्तं ब्राह्मणसत्तमः

Mũi và chân của ông mục rữa, và mọi khổ hạnh đều tiêu tan. Thấy thân mình bị bệnh phong cùi lan tràn, vị Bà-la-môn tối thượng ấy chìm trong nỗi thống khổ.

Verse 22

विषादं परमं गत्वा नर्मदातटमाश्रितः । अपृच्छद्भास्करं तीर्थं द्विजेभ्यो द्विजसत्तमः

Rơi vào nỗi tuyệt vọng sâu thẳm, ông nương tựa nơi bờ sông Narmadā. Tại đó, vị nhị sinh tối thượng ấy hỏi các Bà-la-môn về Bhāskara-tīrtha.

Verse 23

आरोग्यं भास्करादिच्छेदिति संचिन्त्य चेतसि । कुतस्तद्भास्करं तीर्थं भो द्विजाः कथ्यतां मम

Trong lòng ông nghĩ: “Nguyện nhờ Bhāskara mà ta được an lành.” Rồi ông thưa: “Hỡi các bậc nhị sinh, Bhāskara-tīrtha ấy đến từ ngả nào? Xin hãy chỉ dạy cho tôi.”

Verse 24

तपस्तप्याम्यहं गत्वा तस्मिंस्तीर्थे सुभावितः

“Ta sẽ đến tīrtha ấy và, với tâm ý thanh tịnh, hành khổ hạnh tại đó,”—ông quyết chí như vậy, lòng hướng trọn về sự tẩy tịnh.

Verse 25

द्विजा ऊचुः । रेवाया उत्तरे कूले आदित्येश्वरनामतः । विद्यते भास्करं तीर्थं सर्वव्याधिविनाशनम्

Các Bà-la-môn đáp: “Ở bờ bắc sông Revā có thánh địa mang danh Ādityeśvara. Chính nơi ấy là Bhāskara-tīrtha, nơi diệt trừ mọi bệnh tật.”

Verse 26

तत्र याह्यविचारेण गन्तुं चेच्छक्यते त्वया । एवमुक्तो द्विजैर्विप्रो गन्तुं तत्र प्रचक्रमे

“Hãy đến đó không chút do dự, nếu ngươi có thể lên đường.” Được các bà-la-môn nói như vậy, vị bà-la-môn ấy liền bắt đầu khởi hành đến nơi ấy.

Verse 27

व्याधिना परिभूतस्तु घोरेण प्राणहारिणा । यदा गन्तुं न शक्नोति तदा तेन विचिन्तितम्

Nhưng ông bị một chứng bệnh ghê gớm, đe dọa mạng sống, đè nặng. Khi thấy mình không thể đi tiếp, ông liền bắt đầu suy ngẫm.

Verse 28

सामर्थ्यं ब्राह्मणानां हि विद्यते भुवनत्रये । लिङ्गपातः कृतो विप्रैर्देवदेवस्य शूलिनः

Năng lực linh thiêng của các bà-la-môn quả thật vang danh khắp tam giới; bởi chính các bậc vipra-ṛṣi đã dùng uy lực thanh tịnh mà khiến liṅga của Śūlin—Đấng Chúa tể của chư thiên, bậc cầm Tam Xoa—giáng xuống và được an lập.

Verse 29

समुद्रः शोषितो विप्रैर्विन्ध्यश्चापि निवारितः । अहमप्यत्र संस्थस्तु ह्यानयिष्यामि भास्करम्

Nhờ các vipra-ṛṣi, biển cả từng bị làm cho cạn khô, và cả núi Vindhya cũng bị ngăn lại, chế ngự. Vậy nên ta cũng sẽ kiên trú nơi đây mà khiến Bhāskara (Mặt Trời) hiển lộ.

Verse 30

तपोबलेन महता ह्यादित्येश्वरसंज्ञितम् । इति निश्चित्य मनसा ह्युग्रे तपसि संस्थितः

Quyết định trong tâm: “Nhờ sức mạnh khổ hạnh lớn lao, nơi này sẽ được xưng danh là Ādityeśvara,” ông liền an trụ trong tapas mãnh liệt và nhất tâm.

Verse 31

वायुभक्षो निराहारो ग्रीष्मे पञ्चाग्निमध्यगः । शिशिरे तोयमध्यस्थो वर्षास्वप्रावृताकृतिः

Ngài sống chỉ nhờ khí gió, tuyệt thực không dùng thức ăn; mùa hạ ở giữa năm ngọn lửa mà tu khổ hạnh. Mùa đông đứng ngập trong nước; còn mùa mưa thì ở trần, không che đậy, không nương tựa.

Verse 32

साग्रे वर्षशते पूर्णे रविस्तुष्टोऽब्रवीदिदम्

Khi tròn đủ một trăm năm, Ravi (Đức Thần Mặt Trời) hoan hỷ liền phán những lời này.

Verse 33

सूर्य उवाच । वरं वरय भद्रं ते किं ते मनसि वाञ्छितम् । अदेयमपि दास्यामि ब्रूहि मां त्वं चिरं कृथाः

Sūrya phán: “Hãy chọn một ân phúc—nguyện điều lành đến với ngươi. Lòng ngươi mong cầu điều chi? Dẫu là điều thường không thể ban, Ta cũng sẽ ban. Hãy nói đi; ngươi đã tu khổ hạnh rất lâu rồi.”

Verse 34

किमसाध्यं हि ते विप्र इदानीं तपसि स्थितः

“Hỡi bậc Bà-la-môn đại hiền, nay khi ngài đã an trụ trong khổ hạnh, còn điều gì là không thể đạt được đối với ngài?”

Verse 35

जाबालिरुवाच । यदि तुष्टोऽसि देवेश यदि देयो वरो मम । मम प्रतिज्ञा देवेश ह्यादित्येश्वरदर्शने

Jābāli thưa: “Muôn tâu Đấng Chúa tể chư thiên, nếu Ngài đã hoan hỷ và nếu ân phúc sẽ ban cho con, thì, bạch Chúa tể, lời thệ nguyện của con gắn liền với việc được darśana (chiêm bái) Ādityeśvara.”

Verse 36

कृता तां पारितुं देव न शक्तो व्याधिना वृतः । शुक्लतीर्थेऽत्र तिष्ठ त्वमादित्येश्वरमूर्तिधृक्

Lạy Đấng Thần linh, con đã lập lời nguyện ấy, nhưng bị bệnh tật vây phủ nên không thể hoàn thành. Vì vậy, xin Ngài an trụ tại Śukla-tīrtha này, mang hình tướng Ādityeśvara.

Verse 37

एवमुक्ते तु देवेशो बहुरूपो दिवाकरः । उत्तरे नर्मदाकूले क्षणादेव व्यदृश्यत

Khi lời ấy được thốt ra, Đấng Chúa tể chư thiên—Divākara hiện nhiều hình tướng—liền tức khắc hiển hiện nơi bờ bắc sông Narmadā.

Verse 38

तदाप्रभृति भूपाल तद्धि तीर्थं प्रचक्षते । सर्वपापहरं प्रोक्तं सर्वदुःखविनाशनम्

Từ thời điểm ấy trở đi, hỡi Đại vương, nơi đó quả thật được xưng tụng là một tīrtha. Người ta nói nơi ấy trừ sạch mọi tội lỗi và diệt tan mọi nỗi sầu khổ.

Verse 39

यस्तु संवत्सरं पूर्णं नित्यमादित्यवासरे । स्नात्वा प्रदक्षिणाः सप्त दत्त्वा पश्यति भास्करम्

Nhưng ai trong trọn một năm, đều đặn vào mỗi Chủ nhật, tắm tại đó, đi nhiễu bảy vòng, dâng cúng lễ vật và chiêm bái Bhāskara (Thần Mặt Trời)—

Verse 40

यत्फलं लभते तेन तच्छृणुष्व मयोदितम् । प्रसुप्तं मण्डलानीह दद्रुकुष्ठविचर्चिकाः

Quả báo người ấy đạt được, hãy nghe ta nói. Tại đây, các bệnh ngoài da—những mảng như hắc lào, bệnh phong (cùi) và ghẻ lở—như thể ngủ yên, đều bị chế ngự và lắng dịu.

Verse 41

नश्यन्ति सत्वरं राजंस्तूलराशिरिवानले । धनपुत्रकलत्राणां पूरयेद्वत्सरत्रयात्

Hỡi Đại vương, chúng mau chóng tiêu vong như đống bông gặp lửa. Và trong vòng ba năm, của cải, con cái cùng phúc lộc liên hệ đến người phối ngẫu đều được viên mãn.

Verse 42

यस्तु श्राद्धप्रदस्तत्र पित्ःनुद्दिश्य संक्रमे । तृप्यन्ति पितरस्तस्य पितृदेवो हि भास्करः

Và ai tại đó dâng lễ śrāddha, hướng về các Pitṛ vào thời saṅkrānti, thì tổ tiên người ấy được thỏa mãn; vì Bhāskara thật là Pitṛ-deva, vị thần chủ của các Pitṛ.

Verse 43

इति ते कथितं सर्वमादित्येश्वरमुत्तमम् । सर्वपापहरं दिव्यं सर्वरोगविनाशनम्

Như vậy, ta đã thuật cho ngươi trọn vẹn về Ādityeśvara tối thượng—đấng thiêng liêng, trừ sạch mọi tội lỗi và diệt tan mọi bệnh tật.

Verse 153

। अध्याय

Adhyāya — dấu hiệu phân đoạn/kết thúc chương.