Adhyaya 15

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो मातृसहस्रैश्च रौद्रैश्च परिवारिता । कालरात्रिर्जगत्सर्वं हरते दीप्तलोचना

Śrī Mārkaṇḍeya nói: Bấy giờ, được vây quanh bởi hàng ngàn Mẫu Thần dữ dội, Kālarātri với đôi mắt rực lửa bắt đầu đoạt lấy và cuốn đi toàn thể thế gian.

Verse 2

ततस्ता मातरो घोरा ब्रह्मविष्णुशिवात्मिकाः । वाय्विन्द्रानलकौबेरा यमतोयेशशक्तयः

Rồi những Mẫu Thần đáng sợ ấy hiện ra—mang bản thể śakti của Brahmā, Viṣṇu và Śiva—cùng với các śakti của Vāyu, Indra, Agni, Kubera, Yama, Varuṇa chúa tể thủy giới, và Īśa.

Verse 3

स्कन्दक्रोडनृसिंहानां विचरन्त्यो भयानकाः । चक्रशूलगदाखड्गवज्रशक्त्यृष्टिपट्टिशैः

Họ lang thang đầy kinh khiếp—như Skanda, Varāha và Narasiṃha—tay mang cakra, triśūla, chùy, kiếm, vajra, giáo śakti, lao ṛṣṭi và rìu chiến paṭṭiśa.

Verse 4

खट्वाङ्गैरुल्मुकैर्दीप्तैर्व्यचरन्मातरः क्षये । उमासंनोदिता सर्वाः प्रधावन्त्यो दिशो दश

Tay cầm khaṭvāṅga và những đuốc lửa rực cháy, các Mẫu Thần chuyển động trong thời khắc hủy diệt; được Umā thúc giục, tất cả đồng loạt lao đi, chạy về mười phương.

Verse 5

तासां चरणविक्षेपैर्हुङ्कारोद्गारनिस्वनैः । त्रैलोक्यमेतत्सकलं विप्रदग्धं समन्ततः

Do tiếng dậm chân và âm vang gầm rống của “hūṃkāra” cùng tiếng thét của họ, toàn thể Tam giới này bị thiêu cháy khắp mọi phương.

Verse 6

हाहारवाक्रन्दितनिस्वनैश्च प्रभिन्नरथ्यागृहगोपुरैश्च । बभूव घोरा धरणी समन्तात्कपालकोशाकुलकर्बुराङ्गी

Giữa tiếng ồn ào của lời kêu “hā hā!” và tiếng than khóc, cùng cảnh phố xá, nhà cửa, tháp cổng bị phá tan, mặt đất trở nên kinh hoàng khắp nơi—loang lổ và đầy những đống sọ.

Verse 7

यदेतच्छतसाहस्रं जम्बूद्वीपं निगद्यते । सर्वमेव तदुच्छन्नं समाधृष्य नृपोत्तम

Jambūdvīpa được nói là rộng đến trăm nghìn do-tuần ấy—hỡi bậc vương tối thượng—khi bị tấn công tứ phía, đã hoàn toàn bị tràn ngập và tàn phá.

Verse 8

जम्बुं शाकं कुशं क्रौञ्चं गोमेदं शाल्मलिस्तथा । पुष्करद्वीपसहिता ये च पर्वतवासिनः

Jambu, Śāka, Kuśa, Krauñca, Gomeda và Śālmalī—cùng với Puṣkara-dvīpa—ngay cả những người cư ngụ trên núi cũng đều bị cuốn vào tai ương ấy.

Verse 9

ते ग्रस्ता मृत्युना सर्वे भूतैर्मातृगणैस्तथा । महासुरकपालैश्च मांसमेदोवसोत्कटैः

Tất cả đều bị Tử thần chụp lấy—bởi các đoàn bhūta và bởi các hội Mẫu thần (Mātṛgaṇa)—cùng những sọ của đại asura, ghê rợn vì dính thịt, mỡ và tủy.

Verse 10

रुधिरोद्गारशोणाङ्गी महामाया सुभीषणा । पिबन्ती रुधिरं तत्र महामांसवसाप्रिया

Tại đó, Mahāmāyā vô cùng kinh khiếp—thân thể đỏ thẫm vì máu phun trào—uống máu, vui thích trước những đống lớn thịt và mỡ.

Verse 11

कपालहस्ता विकटा भक्षयन्ती सुरासुरान् । नृत्यन्ती च हसन्ती च विपरीता महारवा

Tay cầm sọ người, hình tướng dị dạng, bà nuốt cả chư thiên lẫn a-tu-la; vừa múa vừa cười, trong thế đảo ngược, bà gầm vang tiếng rống lớn.

Verse 12

त्रैलोक्यसंत्रासकरी विद्युत्संस्फोटहासिनी । सप्तद्वीपसमुद्रान्तां भक्षयित्वा च मेदिनीम्

Bà khiến ba cõi kinh hãi, cười như tiếng nổ lách tách của chớp; dẫu đã nuốt cả địa cầu được bảy châu và biển cả bao quanh, (bà) vẫn chưa thỏa mãn.

Verse 13

ततः स्वस्थानमगमद्यत्र देवो महेश्वरः । नर्मदातीरमाश्रित्यावसन्मातृगणैः सह

Rồi bà trở về nơi trú xứ đã định, nơi Thần Maheśvara ngự; nương tựa bờ sông Narmadā, bà cư ngụ tại đó cùng đoàn Mẫu thần (Mātṛgaṇa).

Verse 14

अमराणां कटे तुङ्गे नृत्यन्ती हसितानना । अमरा देवताः प्रोक्ताः शरीरं कटमुच्यते

Bà múa trên ‘kaṭa’ (hông) cao vời của các amara, gương mặt mỉm cười; ‘amara’ được nói là chư thiên, còn ‘kaṭa’ gọi là thân thể—vì thế mà giải thích theo ngữ nguyên.

Verse 15

। अध्याय

Adhyāya — dấu chỉ chương (tiêu đề chương).

Verse 16

अमरंकट इत्येवं तेन प्रोक्तो मनीषिभिः । महापवित्रो लोकेषु शम्भुना स विनिर्मितः

Vì lẽ ấy, các bậc hiền triết gọi nơi này là ‘Amaraṃkaṭa’. Đây là chốn tối thượng thanh tịnh giữa các cõi, do chính Śambhu thiết lập.

Verse 17

नित्यं संनिहितस्तत्र शङ्करो ह्युमया सह । ततोऽहं नियतस्तत्र तस्य पादाग्रसंस्थितः

Tại đó, Śaṅkara hằng hiện diện cùng Umā. Vì thế, ta cũng ở mãi nơi ấy, kiên định phụng sự, đứng ngay trước phần đầu các bàn chân Ngài.

Verse 18

प्रह्वः प्रणतभावेन स्तौमि तं नीललोहितम् । ततस्तालकसम्पातैर्गणैर्मातृगणैः सह

Ta cúi mình, với tâm quy phục cung kính, ca ngợi Nīlalohita (Śiva) ấy. Rồi tiếp đó, cùng các gaṇa và đoàn Mātṛkā, bỗng dấy lên cuộc tụ hội ầm vang như một đợt xông tới dữ dội.

Verse 19

संप्रनृत्यति संहृष्टो मृत्युना सह शङ्करः । खट्वाङ्गैरुल्मुकैश्चैव पट्टिशैः परिघैस्तथा

Śaṅkara hoan hỷ, múa cùng Mṛtyu (Thần Chết). Và nơi ấy có khaṭvāṅga, những đuốc lửa rực cháy, rìu chiến, cùng các chùy sắt nặng nề.

Verse 20

मांसमेदोवसाहस्ता हृष्टा नृत्यन्ति संघशः । वामना जटिला मुण्डा लम्बग्रीवोष्ठमूर्द्धजाः

Họ tụ thành từng bầy mà nhảy múa hân hoan; tay bôi đầy thịt, mỡ và dầu nhờn. Thân hình lùn thấp, tóc bện rối như jata, đầu cạo trọc, cổ dài, môi trề, trên đỉnh đầu có những búi tóc kỳ dị.

Verse 21

महाशिश्नोदरभुजा नृत्यन्ति च हसन्ति च । विकृतैराननैर्घोरैरर्भुजोल्बणमुखादिभिः

Với dương vật, bụng và cánh tay to lớn dị thường, họ vừa nhảy múa vừa cười. Những gương mặt méo mó ghê rợn—kẻ miệng quái vật, kẻ mang các nét kinh hoàng khác.

Verse 22

अमरं कण्टकं चक्रुः प्राप्ते कालविपर्यये । तेषां मध्ये महाघोरं जगत्सन्त्रासकारणम्

Khi trật tự của Thời gian bị đảo lộn, ngay cả các vị bất tử cũng hóa thành gai nhọn—nguồn khổ não. Giữa họ hiện ra một điều cực kỳ kinh khiếp, trở thành nguyên nhân khiến toàn thế gian run sợ.

Verse 23

मृत्युं पश्यामि नृत्यन्तं तडित्पिङ्गलमूर्द्धजम् । तस्य पार्श्वे स्थितां देवीं विमलाम्बरभूषिताम्

Ta thấy chính Tử thần đang nhảy múa, tóc vàng nâu như tia chớp. Bên cạnh là một Nữ thần đứng đó, trang nghiêm trong y phục tinh khiết không tì vết.

Verse 24

कुण्डलोद्घुष्टगण्डां तां नागयज्ञोपवीतिनीम् । विचित्रैरुपहारैश्च पूजयन्तीं महेश्वरम्

Nữ thần ấy—đôi má vang rung bởi tiếng hoa tai, lấy rắn làm dây yajñopavīta (thánh tuyến)—đang dâng những lễ vật kỳ diệu để phụng thờ đấng Maheśvara.

Verse 25

अपश्यं नर्मदां तत्र मातरं विश्ववन्दिताम् । नानातरङ्गां सावर्तां सुवेलार्णवसंनिभाम्

Tại đó, ta thấy Mẹ Narmadā, đấng được cả thế gian tôn kính; đầy vô số lớp sóng và xoáy nước, tựa đại dương bị bờ cao vây bọc.

Verse 26

महासरःसरित्पातैरदृश्यां दृश्यरूपिणीम् । वन्द्यमानां सुरैः सिद्धैर्मुनिसङ्घैश्च भारत

Hỡi Bhārata, nàng như ẩn khuất, bị che bởi những hồ lớn, dòng sông và thác đổ; nhưng vẫn hiện lộ thành hình, được chư thiên, các Siddha và hội chúng hiền thánh tôn thờ.

Verse 27

एतस्मिन्नन्तरे घोरां सप्तसप्तकसंज्ञिताम् । महावीच्यौघफेनाढ्यां कुर्वन्तीं सजलं जगत्

Ngay lúc ấy, một cảnh trạng ghê gớm phát sinh, gọi là “Bảy-Bảy”; đầy bọt từ những dòng thác sóng lớn, khiến toàn thế giới hóa thành một khối nước mênh mông.

Verse 28

दृष्टवान्नर्मदां देवीं मृगकृष्णाम्बरां पुनः । सधूमाशनिनिर्ह्रादैर्वहन्तीं सप्तधा तदा

Lại nữa, ta thấy Nữ thần Narmadā, khoác tấm da nai sẫm màu; bấy giờ nàng tuôn chảy thành bảy dòng, kèm tiếng sấm mù khói và tiếng gầm của tia chớp.

Verse 29

इति संहारमतुलं दृष्टवान्राजसत्तम । नष्टचन्द्रार्ककिरणमभूदेतच्चराचरम्

Vì thế, hỡi bậc vương giả tối thượng, ta đã chứng kiến cuộc hủy diệt vô song; tia sáng trăng và mặt trời đều tắt lịm, và mọi loài động tĩnh chìm vào bóng tối.

Verse 30

महोत्पातसमुद्भूतं नष्टनक्षत्रमण्डलम् । अलातचक्रवत्तूर्णमशेषं भ्रामयंस्ततः

Điềm dữ lớn nổi lên; vòng sao trên trời biến mất. Rồi muôn vật không sót gì quay cuồng mau lẹ như vòng đuốc lửa đang xoay.

Verse 31

विमानकोटिसंकीर्णः स किंनरमहोरगः । महावातः सनिर्घातो येनाकम्पच्चराचरम्

Bầu trời chật kín bởi vô số vạn ức vimāna, quanh đó có Kiṃnara và các đại xà. Cơn gió dữ kèm tiếng nổ như sấm làm rung chuyển cả động lẫn tĩnh.

Verse 32

रुद्रवक्त्रात्समुद्भूतः संवर्तो नाम विश्रुतः । वायुः संशोषयामास विततन् सप्तसागरान्

Từ chính miệng Rudra phát sinh luồng gió lừng danh tên Saṃvarta; lan khắp mọi nơi, nó bắt đầu làm khô cạn bảy đại dương.

Verse 33

उद्धूलिताङ्गः कपिलाक्षमूर्द्धजो जटाकलापैरवबद्धमूर्द्धजः । महारवो दीप्तविशालशूलधृक्स पातु युष्मांश्च दिने दिने हरः

Nguyện Hara che chở các ngươi ngày qua ngày—thân Ngài phủ bụi, mắt ánh vàng, tóc buộc trong búi jaṭā dày; gầm vang dữ dội và cầm cây tam xoa lớn rực cháy.

Verse 34

शूली धनुष्मान्कवची किरीटी श्मशानभस्मोक्षितसर्वगात्रः । कपालमालाकुलकण्ठनालो महाहिसूत्रैरवबद्धमौलिः

Ngài mang tam xoa, mang cung, mặc giáp và đội vương miện—khắp thân bôi tro từ bãi hỏa táng; cổ quấn tràng sọ, và đỉnh đầu buộc bằng những dây của đại xà.

Verse 35

स गोनसौघैः परिवेष्टिताङ्गो विषाग्निचन्द्रामरसिन्धुमौलिः । पिनाकखण्टूवाङ्गकरालपाणिः स कृत्तिवासा डमरुप्रणादः

Tứ chi Ngài bị quấn quanh bởi muôn đàn rắn; trên đỉnh đầu hiện hữu độc, lửa, vầng trăng và dòng sông trời Hằng Hà. Trong đôi tay đáng sợ cầm cung Pināka và gậy khaṭvāṅga; Ngài khoác da thú, và tiếng ḍamaru vang dội.

Verse 36

स सप्तलोकान्तरनिःसृतात्मा महभुजावेष्टितसर्वगात्रः । नेत्रेण सूर्योदयसन्निभेन प्रवालकाङ्कूरनिभोदरेण

Bản thể Ngài như trào dâng xuyên qua những khoảng cách của bảy cõi; toàn thân được bao phủ bởi những cánh tay hùng lực. Với con mắt tựa mặt trời mới mọc, và bụng như mầm san hô vừa nhú, Ngài hiện ra.

Verse 37

सन्ध्याभ्ररक्तोत्पलपद्मरागसिन्दूरविद्युत्प्रकरारुणेन । ततेन लिङ्गेन च लोचनेन चिक्रीडमानः स युगान्तकाले

Vào lúc tận cùng của thời đại, Ngài vui đùa trong līlā—thân tướng thấm đỏ như mây hoàng hôn, sen đỏ, hồng ngọc, chu sa và những vệt chớp. Với liṅga hiển lộ và con mắt của Ngài, Ngài phô bày cuộc chơi ấy.

Verse 38

हिरण्मयेनैव समुत्सृजन् स दण्डेन यद्वद्भगवान् समेरुः । पादाग्रविक्षेपविशीर्णशैलः कुर्वञ्जगत्सोऽपि जगाम तत्र

Vung cây trượng vàng, như chính núi Meru tôn quý, Ngài tiến bước. Núi non vỡ vụn bởi cú hất của đầu ngón chân; làm cả thế gian rung chuyển, Ngài cũng đi đến nơi ấy.

Verse 39

संहर्तुकामस्त्रिदिवं त्वशेषं प्रमुञ्चमानो विकृताट्टहासम् । जहार सर्वं त्रिदिवं महात्मा संक्षोभयन्वै जगदीश एकः

Muốn tiêu dung trọn cõi tam thiên, Ngài bật lên tràng cười ghê rợn. Bậc Đại Ngã—Īśvara duy nhất của vũ trụ—nắm lấy và làm rung chuyển toàn thể tam thiên ấy.

Verse 40

तं देवमीशानमजं वरेण्यं दृष्ट्वा जगत्संहरणं महेशम् । सा कालरात्रिः सह मातृभिश्च गणाश्च सर्वे शिवमर्चयन्ति

Chiêm ngưỡng vị Thần ấy—Īśāna, Đấng vô sinh, đáng tôn thờ bậc nhất—Maheśa, Đấng tiêu dung thế gian, Kālarātrī cùng các Mātṛ và toàn thể các Gaṇa đều phụng thờ Śiva.

Verse 41

नन्दी च भृङ्गी च गणादयश्च तं सर्वभूतं प्रणमन्ति देवम् । जागद्वरं सर्वजनस्य कारणं हरं स्मरारातिमहर्निशं ते

Nandī, Bhṛṅgī và các đoàn Gaṇa đều đảnh lễ vị Thần là mọi hữu tình—Hara, kẻ thù của Smara—đấng tối thượng trong thế gian, nguyên nhân của muôn loài, được ngươi tưởng niệm ngày đêm.