Shukla Yajur Veda — Adhyaya 34, Mantra 20
Rishi: RV-source dependent; Soma praise strata.
Devata: Soma
Chandas: Tr̥ṣṭubh (probable; verify against RV original)
Samhita Patha (Devanagari)
अषा॑ढं यु॒त्सु पृत॑नासु॒ पप्रि॑ᳪ स्व॒र्षाम॒प्सां वृ॒जन॑स्य गो॒पाम् । भ॒रे॒षु॒जाᳪ सु॑क्षि॒तिᳪ सु॒श्रव॑सं॒ जय॑न्तं॒ त्वामनु॑ मदेम सोम
Transliteration
aṣā́ḍhaṃ yútsu pṛ́tanāsu pápriṃ svarṣā́m apsā́ṃ vṛ́janasya gopā́m | bhareṣujā́ṃ sukṣítiṃ suśrávasaṃ jáyantaṃ tvā́m ánu madema soma ||
Translation
Bất khả khuất trong chiến trận, tràn đầy giữa các cuộc giao tranh, đoạt lấy ánh sáng; người canh giữ các thủy giới, kẻ bảo hộ của thị tộc. Mang chiến lợi phẩm trong những cuộc chạm trán, ban nơi cư trú tốt đẹp và danh tiếng lành—noi theo Ngài, bậc chiến thắng, hỡi Soma, xin cho chúng con hân hoan.
Padapatha (Word Analysis)
अषाढम् । युत्सु । पृतनासु । पप्रिम् । स्वर्षाम् । अप्साम् । वृजनस्य । गोपाम् । भरेषुजाम् । सुक्षितिम् । सुश्रवसम् । जयन्तम् । त्वाम् । अनु । मदेम । सोम
Word by Word
अषाढम्unconquered, invincible
अषाढम्:
कर्म (स्तुत्य-विशेषण; ‘त्वाम्’ का विशेषण)
TypeAdjective
Rootअषाढ (प्रातिपदिक) < √सह् (सहने) से व्युत्पन्न
युत्सुin battles
युत्सु:
अधिकरण
TypeNoun
Rootयुध् (प्रातिपदिक) → युत्सु (युद्ध-स्थल/युद्धेषु)
पृतनासुin combats/hostile encounters
पृतनासु:
अधिकरण
TypeNoun
Rootपृतना (प्रातिपदिक)
पप्रिम्(you) have filled / have pervaded
पप्रिम्:
कर्तृ (अन्तर्निहित ‘त्वम्’)
TypeVerb (finite; perfect) used as epithet
Root√पॄ (पूरणे) → पप्रि (परिपूर्ण/पूरयिता)
स्वर्षाम्winner of light/heaven; radiant victor
स्वर्षाम्:
कर्म (स्तुत्य-विशेषण; ‘त्वाम्’ का विशेषण)
TypeAdjective/Noun (epithet)
Rootस्वर्षा (प्रातिपदिक; ‘स्वर्’ + ‘षा’)
अप्साम्of the waters
अप्साम्:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun
Rootअप् (प्रातिपदिक)
वृजनस्यof the community/host; of the clan
वृजनस्य:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootवृजन (प्रातिपदिक)
गोपाम्protector/guardian
गोपाम्:
कर्म (स्तुत्य-विशेषण; ‘त्वाम्’ का विशेषण)
TypeNoun
Rootगोपा (प्रातिपदिक; गो + √पा ‘पालने’)
भरेषुin struggles/burdens; in contests
भरेषु:
अधिकरण
TypeNoun
Rootभर (प्रातिपदिक)
जाम्the people/offspring (as one’s own)
जाम्:
कर्म (स्तुत्य-विशेषण; ‘त्वाम्’ का विशेषण)
TypeNoun
Rootजा (प्रातिपदिक; ‘जन’/‘जा’ = जनाः/प्रजा)
सुक्षितिम्good dwelling/prosperous settlement
सुक्षितिम्:
कर्म (स्तुत्य-विशेषण; ‘त्वाम्’ का विशेषण)
TypeNoun/Adjective (object-epithet)
Rootसु-क्षिति (प्रातिपदिक; सु + क्षिति ‘निवास/स्थिति/भूमि’)
सुश्रवसम्of good fame; renowned
सुश्रवसम्:
कर्म (स्तुत्य-विशेषण; ‘त्वाम्’ का विशेषण)
TypeAdjective
Rootसु-श्रवस् (प्रातिपदिक; सु + श्रवस् ‘यशस्/कीर्ति’)
जयन्तम्victorious; conquering
जयन्तम्:
कर्म (स्तुत्य-विशेषण; ‘त्वाम्’ का विशेषण)
TypeParticiple (present)
Root√जि (जये) → जयन्त् (वर्तमान कृदन्त)
त्वाम्you
त्वाम्:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अनुafter; following; in accordance with
अनु:
उपपद/क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootअनु (अव्यय)
मदेमmay we rejoice/gladden (ourselves)
मदेम:
कर्तृ (वयं)
TypeVerb
Root√मद् (हर्षे/प्रमोदे)
सोमO Soma
सोम:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative)
Rootसोम (प्रातिपदिक)
Entities Mentioned
S
SomaRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes