Shukla Yajur Veda — Adhyaya 33, Mantra 82
Rishi: Royal-hymn stratum; not explicitly stated here
Devata: Indra (sovereignty/wealth; subjugation and incorporation of rivals)
Chandas: Triṣṭubh-like (requires metrical audit in full RV source-context)
Samhita Patha (Devanagari)
यस्या॒यं विश्व॒ आर्यो॒ दास॑ः शेवधि॒पा अ॒रिः । ति॒रश्चि॑द॒र्ये रु॒शमे॒ पवी॑रवि॒ तुभ्येत्सो अ॑ज्यते र॒यिः ॥
Transliteration
yásyāyáṃ víśva ā́ryo dā́sáḥ śevadhípā áríḥ | tiráś cid aryé rúśam e pavī́ravi túbhyet só ajyate rayíḥ ||
Translation
Toàn thể dân chúng này—cả Ārya lẫn Dāsa—đều thuộc về Ngài; Ngài là kẻ đối địch canh giữ kho báu (ari). Dẫu vượt qua mọi ranh giới, hỡi Đấng rực sáng (ruśama), chỉ vì Ngài mà của cải (rayi) được thúc tiến và được xức bôi để dâng hiến.
Padapatha (Word Analysis)
यस्य॑ । अ॒यम् । विश्वः॑ । आर्यः॑ । दासः॑ । शेवधि॒-पा इति॑ । अ॒रिः । ति॒रः । चि॒त् । अ॒र्ये । रु॒शम् । ए॒ । पवी॑रवि । तुभ्य॑-एत् । सः । अ॒ज्य॒ते॒ । र॒यिः ।
Word by Word
यस्यwhose / of whom
यस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी) / अधिकरण-सम्बन्ध
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → य-
अयम्this
अयम्:
कर्तृ (वाक्य-उद्देश्य) / विशेष्य
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
विश्वःall, entire
विश्वः:
विशेषणम् (अयम्/आर्यः इत्यस्य)
TypeAdjective
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
आर्यःthe noble one / Arya
आर्यः:
कर्तृ (अयम् … आर्यः) / विशेष्य
TypeNoun/Adjective
Rootआर्य (प्रातिपदिक)
दासःservant, worshipper
दासः:
कर्तृ-समनाधिकरणम् (आर्यस्य सह)
TypeNoun
Rootदास (प्रातिपदिक)
शेवधिपाःtreasure-guardians / keepers of wealth
शेवधिपाः:
कर्तृ/विशेषण-समूहः (स्तुत्यस्य)
TypeNoun
Rootशेवधि + पा (प्रातिपदिक; ‘treasure’ + ‘protector’)
अरिःenemy (or rival)
अरिः:
कर्तृ/समनाधिकरणम् (पूर्वपदानाम्)
TypeNoun
Rootअरि (प्रातिपदिक)
तिरश्चित्even across / even sideways / even beyond
तिरश्चित्:
क्रियाविशेषणम्
TypeIndeclinable
Rootतिरस् (अव्यय) + चित् (निपात)
अर्येamong/for the Arya
अर्ये:
अधिकरणम्
TypeNoun
Rootअर्य (प्रातिपदिक)
रुशमेO Ruśama (epithet/name)
रुशमे:
सम्बोधनम्
TypeNoun (epithet)
Rootरुशम (प्रातिपदिक; RV-style epithet)
पवीरविO Pāvīravi (epithet/name)
पवीरवि:
सम्बोधनम्
TypeNoun/Adjective
Rootपवीरवि (प्रातिपदिक; वैदिक-विशेषण)
तुभ्येत्सःto you indeed
तुभ्येत्सः:
सम्प्रदानम्
TypePronoun + particle
Rootत्वद् (सर्वनाम) + इत्स (निपात/अव्यय-समासवत्)
सःhe / that (one)
सः:
कर्तृ (अज्यते इत्यस्य)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अज्यतेis anointed / is smeared
अज्यते:
क्रिया
TypeVerb
Rootअञ्ज् (धातु) ‘to anoint’
रयिःwealth, riches
रयिः:
कर्तृ/फल-निर्देशः (अज्यते—‘wealth is bestowed/anointed’ भावः)
TypeNoun
Rootरयि (प्रातिपदिक)
Entities Mentioned
I
IndraRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes