Shukla Yajur Veda — Adhyaya 33, Mantra 67
Rishi: Received RV-derived Indra hymn material (traditional attribution not operational in VS rubric)
Devata: Indra (with Dyāvā-Pṛthivī imagery)
Chandas: Triṣṭubh
Samhita Patha (Devanagari)
अनु॑ ते॒ शुष्मं॑ तु॒रय॑न्तमीयतुः क्षो॒णी शिशुं॒ न मा॒तरा॑ । विश्वा॑स्ते॒ स्पृध॑ः श्नथयन्त म॒न्यवे॑ वृ॒त्रं यदि॑न्द्र॒ तूर्व॑सि ॥
Transliteration
ánu te śúṣmaṃ turáyantam īyatuḥ kṣóṇī śíśuṃ na mā́tarā | víśvās te spṛ́dhaḥ śnathayanta mányave vṛtráṃ yád indra tū́rvasi ||
Translation
Theo sau sức mạnh thúc giục của Ngài, hai Bà Mẹ rộng lớn bước theo, như hai người mẹ theo đứa trẻ thơ. Vì cơn thịnh nộ của Ngài, mọi sự tranh đua đều bị họ đập tan; khi Ngài—hỡi Indra—chiến thắng Vṛtra, Ngài dũng mãnh, không ai ngăn nổi.
Padapatha (Word Analysis)
अनु । ते । शुष्मम् । तुरयन्तम् । ईयतुः । क्षोणी । शिशुम् । न । मातरा । विश्वाः । ते । स्पृधः । श्नथयन्त । मन्यवे । वृत्रम् । यत् । इन्द्र । तूर्वसि ।
Word by Word
अनुafter, along, following
अनु:
—
TypeIndeclinable
Rootअनु
तेof you, your
ते:
सम्बन्ध (genitive)
TypePronoun
Rootत्वद्
शुष्मम्might, vigor
शुष्मम्:
कर्म
TypeNoun
Rootशुष्म
तुरयन्तम्hastening, impelling
तुरयन्तम्:
विशेषण (of शुष्मम्) / कर्म
TypeParticiple (Adjectival)
Rootतुरयत् (from √तुर्/तूर् ‘to hasten, impel’)
ईयतुःthe two went/followed
ईयतुः:
क्रिया
TypeVerb
Root√इ (इय्) ‘to go’
क्षोणीthe two earths/regions
क्षोणी:
कर्तृ
TypeNoun
Rootक्षोणी
शिशुम्a child, infant
शिशुम्:
कर्म
TypeNoun
Rootशिशु
नlike, as
न:
—
TypeIndeclinable
Rootन
मातरौtwo mothers
मातरौ:
कर्तृ (apposition to क्षोणी)
TypeNoun
Rootमातृ
विश्वाःall
विश्वाः:
कर्तृ
TypeAdjective (used substantively) / Pronoun-like adj.
Rootविश्व
तेyour
ते:
सम्बन्ध (genitive)
TypePronoun
Rootत्वद्
स्पृधःrivalries, hostilities
स्पृधः:
कर्तृ (of श्नथयन्त)
TypeNoun
Rootस्पृध्
श्नथयन्तthey crush, shatter
श्नथयन्त:
क्रिया
TypeVerb
Root√श्नथ् (श्नथयति) ‘to crush, shatter’
मन्यवेfor (your) wrath/ardor
मन्यवे:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootमन्यु
वृत्रम्Vṛtra (the obstructor)
वृत्रम्:
कर्म
TypeNoun
Rootवृत्र
यदिwhen/if
यदि:
—
TypeIndeclinable
Rootयदि
इन्द्रO Indra
इन्द्र:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative)
Rootइन्द्र
तूर्वसिyou overcome / you are victorious
तूर्वसि:
क्रिया
TypeVerb
Root√तुर्/तूर् (तूर्वति/तूर्वसि) ‘to overcome, be victorious; to hasten’
Entities Mentioned
I
IndraD
Dyāvā-Pṛthivī (Heaven and Earth)V
VṛtraRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes