Mantra 15
Rishi: Ṛgvedic provenance (dhī/vipra motif; seer to be fixed by RV source-identification)
Devata: Implicitly Vāc/Dhī (or the generative power of inspired thought); no explicit devatā named
Chandas: Triṣṭubh fragment (to be confirmed by RV source match)
Samhita Patha (Devanagari)
उ॒प॒ह्व॒रे गि॑री॒णाᳪ स॑ङ्ग॒मे च॑ न॒दी॒ना॑म् । धि॒या विप्रो॑ अजायत
Transliteration
upahváre gírīṇāṃ saṅgamé ca nadī́nām | dhiyā́ vípro ajāyata
Translation
Trong hõm núi giữa các dãy sơn, và tại nơi hợp lưu của các dòng sông, nhờ tư niệm thánh thiện (dhī), vị tế sư được linh hứng (vipra) đã được sinh ra.
Padapatha (Word Analysis)
उप-ह्वरे । गिरीणाम् । सङ्गमे । च । नदीनाम् । धिया । विप्रः । अजायत ।
Word by Word
उपाह्वरेin the hollow/valley (nearby recess)
उपाह्वरे:
अधिकरण
TypeNoun
Rootउपाह्वर (प्रातिपदिक; उप-आ-√ह्वृ/ह्वा ‘आह्वान/आह्वरण’ से निष्पन्न; ‘निकट का आह्वान-स्थान/उपत्यका/कन्दर’ अर्थ)
गिरीणाम्of the mountains
गिरीणाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootगिरि (प्रातिपदिक)
सङ्गमेat the confluence/meeting-place
सङ्गमे:
अधिकरण
TypeNoun
Rootसङ्गम (प्रातिपदिक; सम्-√गम् ‘गमन/मिलन’)
चand
च:
समुच्चय
TypeIndeclinable
Rootच
नदीनाम्of the rivers
नदीनाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootनदी (प्रातिपदिक)
धियाby/with thought; by insight
धिया:
करण
TypeNoun
Rootधि (प्रातिपदिक)
विप्रःthe inspired sage (vipra)
विप्रः:
कर्ता
TypeNoun
Rootविप्र (प्रातिपदिक)
अजायतwas born; came into being
अजायत:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√जन् (जायते)
Entities Mentioned
D
Dhī (inspired thought)V
Vāc (sacred speech)S
Sarasvatī / River-confluence principle (saṅgama)P
Parvata / Girayaḥ (mountain powers)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes