Mantra 11
Rishi: As in the Hiraṇyagarbha sequence (traditional attributions vary).
Devata: Prajāpati (as the unnamed ‘Ka’).
Chandas: Triṣṭubh.
Samhita Patha (Devanagari)
यः प्रा॑ण॒तो नि॑मिष॒तो म॑हित्वैक॒ इद्राजा॒ जग॑तो ब॒भूव॑ । य ईशे॑ अ॒स्य द्वि॒पद॒श्चतु॑ष्पद॒: कस्मै॑ दे॒वाय॑ ह॒विषा॑ विधेम
Transliteration
yáḥ prāṇató nimíṣato mahitváika íd rājā́ jágato babhū́va | yá ī́śe asyá dvipádaś cátuṣpadaḥ kásmai devā́ya havíṣā vidhema
Translation
Nhờ uy lực vĩ đại của Ngài, Ngài trở thành vị vua duy nhất của mọi loài thở và chớp mắt. Ngài cai trị thế giới này gồm loài hai chân và bốn chân: chúng ta phải dâng lễ vật để phụng thờ vị thần nào?
Padapatha (Word Analysis)
यः । प्रा॒ण॒तः । नि॒मि॒ष॒तः । म॒हि॒त्वा । एकः॑ । इत् । राजा॑ । जग॑तः । ब॒भूव॑ । यः । ईशे॑ । अ॒स्य । द्वि॒पदः॑ । चतु॑ष्पदः । कस्मै॑ । दे॒वाय॑ । ह॒विषा॑ । वि॒धे॒म
Word by Word
यःwho (he who)
यः:
Kartā
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → य-
प्राणतःbreathing
प्राणतः:
Kartā
TypeParticiple (verbal adjective)
Rootप्राण् (धातु) → प्राणत् (वर्तमान-कृदन्त/शतृ)
निमिषतःblinking
निमिषतः:
Kartā
TypeParticiple (verbal adjective)
Rootनिमिष् (धातु) → निमिषत् (वर्तमान-कृदन्त/शतृ)
महित्वाby (his) greatness/majesty
महित्वा:
Karaṇa
TypeNoun (abstract)
Rootमहिमन् (प्रातिपदिक) / महत्-भावः
एकःalone; one
एकः:
Kartā
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक)
इत्indeed; just
इत्:
—
TypeIndeclinable
Rootइत् (निपात/अव्यय)
राजाking; ruler
राजा:
Kartā
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
जगतःof the world/moving creation
जगतः:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootजगत् (प्रातिपदिक)
बभूवbecame; has become
बभूव:
—
TypeVerb
Rootभू (धातु)
यःwho
यः:
Kartā
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → य-
ईशेrules; is lord of
ईशे:
—
TypeVerb
Rootईश् (धातु)
अस्यof this (universe)
अस्य:
Adhikaraṇa
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
द्विपदःthe two-footed beings
द्विपदः:
Karma
TypeNoun
Rootद्विपद् (प्रातिपदिक)
चतुष्पदःthe four-footed beings
चतुष्पदः:
Karma
TypeNoun
Rootचतुष्पद् (प्रातिपदिक)
कस्मैto which (god)?
कस्मै:
Sampradāna
TypePronoun (interrogative)
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
देवायto the god
देवाय:
Sampradāna
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
हविषाwith oblation
हविषा:
Karaṇa
TypeNoun
Rootहविस् (प्रातिपदिक)
विधेमmay we offer/perform (worship)
विधेम:
—
TypeVerb
Rootधा (धातु) उपसर्गः वि-
Entities Mentioned
P
Prajāpati (Ka/Hiraṇyagarbha)A
AgniRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes