Shukla Yajur Veda — Adhyaya 23, Mantra 40
Rishi: Yājñavalkya-tradition (White Yajus ritual lineage)
Devata: Saṃvatsara (the Year) / Ṛtavaḥ (Seasons) as ordering powers
Chandas: Tr̥ṣṭubh-like cadence (mixed/prose-verse in ritual series)
Samhita Patha (Devanagari)
ऋ॒तव॑स्त ऋतु॒था पर्व॑ शमि॒तारो॒ वि शा॑सतु । सं॒व॒त्स॒रस्य॒ तेज॑सा श॒मीभि॑: शम्यन्तु त्वा
Transliteration
ṛtáva̱s ta ṛtu̱thā párva śamitā́ro ví śā́satu | saṃvatsarásya téjasā śamī́bhiḥ śamyantu tvā
Translation
Nguyện các Mùa, theo đúng thứ tự của mình, như những khớp nối (của thời gian), là những bậc làm yên, sắp đặt và cai quản ngươi đúng phép. Nhờ uy quang của Năm, nguyện họ với sự an hòa cát tường (śamī) khiến ngươi được điều hòa và an định.
Padapatha (Word Analysis)
ऋ॒तवः॑ । ते । ऋतु॒था । पर्व॑ । शमि॒तारः॑ । वि । शा॑सतु । सं॒व॒त्स॒रस्य॑ । तेज॑सा । श॒मीभिः॑ । शम्यन्तु । त्वा ।
Word by Word
ऋतवःthe seasons
ऋतवः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootऋतु (प्रातिपदिक) < √ऋ (गत्यर्थ) / ऋत-सम्बद्धः
तthat (you/it)
त:
कर्म
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
ऋतुथाseason by season; according to the seasons
ऋतुथा:
अधिकारण (प्रकार/रीति)
TypeIndeclinable
Rootऋतु + -था (तद्धित/अव्ययीभाव-प्रयोगः)
पर्वthe joint/periodic division; the proper stage
पर्व:
कर्म
TypeNoun
Rootपर्वन् (प्रातिपदिक)
शमितारःthe pacifiers/appeasers; restrainers
शमितारः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootशमितृ (प्रातिपदिक; कर्तरि-तृच्) < √शम् (उपशमे/शमने)
विapart; forth; distinctly (prefixal sense)
वि:
—
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग/निपात)
शासतुlet them rule/command/instruct
शासतु:
क्रिया
TypeVerb
Root√शास् (अनुशासने)
संवत्सरस्यof the year
संवत्सरस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootसंवत्सर (प्रातिपदिक)
तेजसाby (its) brilliance/energy
तेजसा:
करण
TypeNoun
Rootतेजस् (प्रातिपदिक)
शमीभिःwith/through the śamī (plants/means of pacification)
शमीभिः:
करण
TypeNoun
Rootशमी (प्रातिपदिक; शमी-वृक्षः/शमन-सम्बद्धा)
शम्यन्तुlet (them) be calmed/pacified
शम्यन्तु:
क्रिया
TypeVerb
Root√शम् (उपशमे/शमने)
त्वाyou (as object)
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Entities Mentioned
S
Saṃvatsara (the Year)Ṛ
Ṛtavaḥ (the Seasons)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary