Shukla Yajur Veda — Adhyaya 23, Mantra 18
Rishi: Yājñavalkya (traditional)
Devata: Prāṇa, Apāna, Vyāna; protective feminine powers (contextual)
Chandas: Mixed; opening is formulaic yajus, followed by refrain-like verses
Samhita Patha (Devanagari)
प्रा॒णाय॒ स्वाहा॑ ऽपा॒नाय॒ स्वाहा॑ व्या॒नाय॒ स्वाहा॑ । अम्बे॒ अम्बि॒केऽम्बा॑लिके॒ न मा॑ नयति॒ कश्च॒न । सस॑स्त्यश्व॒कः सुभ॑द्रिकां काम्पीलवा॒सिनी॑म्
Transliteration
prāṇā́ya svā́hā ’pānā́ya svā́hā vyānā́ya svā́hā | ámbe ámbike ’mbālike ná mā nayati káścana | sásasty aśvakáḥ subhadrikā́ṃ kāmpīlavāsinīm ||
Translation
Dâng lên Prāṇa (hơi thở vào) lời svāhā! Dâng lên Apāna (hơi thở ra) lời svāhā! Dâng lên Vyāna (khí lan tỏa) lời svāhā! Hỡi Mẹ, hỡi Mẹ hiền, hỡi Mẹ nhỏ—quả thật chẳng ai có thể dắt ta đi. Kỵ sĩ Aśvaka ca ngợi Subhadrikā, người cư ngụ tại Kāmpīla.
Padapatha (Word Analysis)
प्राणाय । स्वाहा । अपानाय । स्वाहा । व्यानाय । स्वाहा । अम्बे । अम्बिके । अम्बालिके । न । मा । नयति । कश्चन । ससस्ति । अश्वकः । सुभद्रिकाम् । काम्पीलवासिनीम् ।
Word by Word
प्राणायto/for the vital breath (prāṇa)
प्राणाय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootप्राण (प्रातिपदिक)
स्वाहाsvāhā (oblation-call)
स्वाहा:
—
TypeIndeclinable
Rootस्वाहा (निपात/अव्यय)
अपानायto/for the downward breath (apāna)
अपानाय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootअपान (प्रातिपदिक)
स्वाहाsvāhā
स्वाहा:
—
TypeIndeclinable
Rootस्वाहा (निपात/अव्यय)
व्यानायto/for the pervading breath (vyāna)
व्यानाय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootव्यान (प्रातिपदिक)
स्वाहाsvāhā
स्वाहा:
—
TypeIndeclinable
Rootस्वाहा (निपात/अव्यय)
अम्बेO mother!
अम्बे:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootअम्बा (प्रातिपदिक)
अम्बिकेO dear mother!
अम्बिके:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootअम्बिका (प्रातिपदिक)
अम्बालिकेO little mother!/O Ambālikā!
अम्बालिके:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootअम्बालिका (प्रातिपदिक)
नnot
न:
—
TypeIndeclinable
Rootन (निषेध-अव्यय)
माme
मा:
कर्म
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
नयतिleads/carries
नयति:
—
TypeVerb
Rootनी (धातु)
कश्चनanyone (at all)
कश्चन:
कर्तृ
TypePronoun
Rootक (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + चन (निपात)
ससस्तिpraises/recites (a laud)
ससस्ति:
—
TypeVerb
Rootशंस् (धातु) / शस्ति-प्रयोगः
अश्वकःAśvaka (a person/name)
अश्वकः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअश्वक (प्रातिपदिक)
सुभद्रिकाम्Subhadrikā (a woman/name)
सुभद्रिकाम्:
कर्म
TypeNoun
Rootसुभद्रिका (प्रातिपदिक)
काम्पीलवासिनीम्the woman dwelling in Kāmpīla
काम्पीलवासिनीम्:
कर्म
TypeAdjective (used as noun-epithet)
Rootकाम्पील-वासिनी (प्रातिपदिक; तद्धित/समास)
Entities Mentioned
P
PrāṇaA
ApānaV
VyānaA
Ambā / Ambikā / Ambālikā (protective Mothers)S
Subhadrikā (Kāmpīlavāsinī)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes