Mantra 18
Rishi: Yājñavalkya-tradition (school attribution).
Devata: Indra (with divine Hotṛ-pair as operative agencies).
Chandas: Jagatī
Samhita Patha (Devanagari)
दैव्या॒ होता॑रा भि॒षजेन्द्रे॑ण स॒युजा॑ यु॒जा । जग॑ती॒ छन्द॑ इन्द्रि॒यम॑न॒ड्वान्गौ॒र्वयो॑ दधुः
Transliteration
daivyā́ hótārā bhiṣájéndreṇa sayújā yujā́ | jagátī chánda indriyám anaḍvā́n gā́ur váyo dadhúḥ
Translation
Hai vị Hotṛ (tế quan) thiên giới, như những bậc chữa lành, đã cùng Indra hợp nhất mà buộc ách, cùng điều khiển. Thể thơ là Jagatī; họ đã an lập uy lực của Indra—con bò đực như bò cái, như sinh lực (vayaḥ).
Padapatha (Word Analysis)
दैव्या॑ । होतारौ॑ । भि॒षजा॑ । इन्द्रे॑ण । स॒युजा॑ । यु॒जा । जग॑ती । छन्दः॑ । इ॒न्द्रि॒यम् । अ॒न॒ड्वान् । गौः । वयः॑ । दधुः
Word by Word
दैव्यौthe two divine
दैव्यौ:
Kartā
TypeAdjective
Rootदैव्य (प्रातिपदिक; देव-तद्धित) / देव
होतारौtwo Hotṛ-priests / invokers
होतारौ:
Kartā
TypeNoun
Rootहोतृ (प्रातिपदिक; √हु ‘यजन/आह्वान’)
भिषजाwith the physician
भिषजा:
Karaṇa
TypeNoun
Rootभिषज् (प्रातिपदिक)
इन्द्रेणwith Indra
इन्द्रेण:
Karaṇa
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
सयुजाwith the yoked/associated
सयुजा:
Karaṇa
TypeAdjective
Rootसयुज् (प्रातिपदिक; सम्+युज् ‘युक्त/सहयुक्त’)
युजाwith the yoker / with the one who yokes
युजा:
Karaṇa
TypeNoun
Rootयुज् (प्रातिपदिक; ‘योक्ता/युग्मकर्ता’)
जगतीJagatī
जगती:
Kartā
TypeNoun
Rootजगती (प्रातिपदिक)
छन्दःmetre
छन्दः:
Kartā
TypeNoun
Rootछन्दस् (प्रातिपदिक)
इन्द्रियम्power, vigor
इन्द्रियम्:
Karma
TypeNoun
Rootइन्द्रिय (प्रातिपदिक)
अनड्वान्the bull
अनड्वान्:
Kartā
TypeNoun
Rootअनड्वाह्/अनडुह् (प्रातिपदिक)
गौर्the cow
गौर्:
Kartā
TypeNoun
Rootगो (प्रातिपदिक)
वयःvitality / life-force
वयः:
Karma
TypeNoun
Rootवयस् (प्रातिपदिक)
दधुःthey placed / they established
दधुः:
—
TypeVerb
Root√धा (धातु; ‘धारण/स्थापन’)
Entities Mentioned
I
IndraD
Divine Hotṛ-pair (दैव्या होतारा)C
Chandas (Jagatī)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes