Shukla Yajur Veda — Adhyaya 20, Mantra 36
Rishi: Indra-stotra tradition (ṛgvedic provenance; adopted into VS).
Devata: Indra.
Chandas: Triṣṭubh (ṛgvedic-style).
Samhita Patha (Devanagari)
समि॑द्ध॒ इन्द्र॑ उ॒षसा॒मनी॑के पुरो॒रुचा॑ पूर्व॒कृद्वा॑वृधा॒नः । त्रि॒भिर्दे॒वैस्त्रि॒ᳪशता॒ वज्र॑बाहुर्ज॒घान॑ वृ॒त्रं वि दुरो॑ ववार
Transliteration
samídha índra uṣásām anī́ke purorúcā pūrvakṛ́d vāvṛdhānáḥ | tribhír deváis triṃśátā vájrabāhur jaghā́na vṛtráṃ ví dúro vavāra ||
Translation
Indra được nhóm lên ở tiền tuyến của các Uṣas (bình minh), chiếu sáng đi trước; là tác nhân nguyên thủy, Ngài lớn mạnh trong uy lực. Cùng với ba vị thần, cùng với ba mươi vị, đấng có cánh tay cầm lôi chùy đã đánh hạ Vṛtra và tung mở rộng các cánh cửa.
Padapatha (Word Analysis)
समिद्धः । इन्द्रः । उषसाम् अनीके । पुरः-रुचा । पूर्व-कृत् । वावृधानः । त्रिभिः देवैः । त्रिंशता । वज्र-बाहुः । जघान । वृत्रम् । वि । दुरः । ववार ।
Word by Word
समिद्धःkindled, enkindled
समिद्धः:
विशेषण (कर्तृ-सम्बन्धी)
TypeAdjective
Rootसम्-इध् (धातु) → समिद्ध (कृदन्त-प्रातिपदिक)
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
उषसाम्of the dawns
उषसाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootउषस् (प्रातिपदिक)
अनीकेin the face/appearance (radiance)
अनीके:
अधिकारण
TypeNoun
Rootअनीक (प्रातिपदिक)
पुरोरुचाshining forth in front
पुरोरुचा:
विशेषण (कर्तृ-सम्बन्धी)
TypeAdjective
Rootपुरः-रुच् (कृदन्त/समास-प्रातिपदिक)
पूर्वकृत्former-doer, who has done before
पूर्वकृत्:
विशेषण (कर्तृ-सम्बन्धी)
TypeAdjective
Rootपूर्व-कृ (कृदन्त-प्रातिपदिक; कृत्)
वावृधानःgrowing, increasing
वावृधानः:
विशेषण (कर्तृ-सम्बन्धी)
TypeAdjective
Rootवृध् (धातु) → वावृधान (कृदन्त; परस्मैपद-परिप्रयोगः, परिपूर्ण/वर्धमानार्थ)
त्रिभिःwith three
त्रिभिः:
सह/करण (सहभाव/साधन)
TypeNumeral
Rootत्रि (प्रातिपदिक)
देवैःwith the gods
देवैः:
सह/करण
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
त्रिंशताwith thirty
त्रिंशता:
सह/करण
TypeNumeral
Rootत्रिंशत् (प्रातिपदिक)
वज्रबाहुःwhose arm is the thunderbolt
वज्रबाहुः:
कर्तृ (इन्द्रस्य विशेषण-रूपेण)
TypeNoun
Rootवज्र-बाहु (समास-प्रातिपदिक)
जघानslew
जघान:
क्रिया
TypeVerb
Rootहन् (धातु)
वृत्रम्Vṛtra
वृत्रम्:
कर्म
TypeNoun
Rootवृत्र (प्रातिपदिक)
विapart, asunder
वि:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग/अव्यय)
दुरःdoors, gates
दुरः:
कर्म
TypeNoun
Rootदुर्/द्वार (प्रातिपदिक; वैदिक रूप दुरः)
ववारopened (uncovered)
ववार:
क्रिया
TypeVerb
Rootवृ (धातु; ‘वृ’/‘वृणोति’ आवरण-अपवरणे) → लिट् रूप
Entities Mentioned
I
IndraU
Uṣas (the Dawns)T
The Devas (three; thirty)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes