Shukla Yajur Veda — Adhyaya 19, Mantra 95
Rishi: Vājasaneyin tradition (specific ṛṣi uncertain).
Devata: Soma; Aśvins; Sarasvatī; Indra (by indriya-identification).
Chandas: To be metrically verified (likely Jagatī/Tr̥ṣṭubh mixture).
Samhita Patha (Devanagari)
तेज॑: पशू॒नाᳪ ह॒विरि॑न्द्रि॒याव॑त् परि॒स्रुता॒ पय॑सा सार॒घं मधु॑ । अ॒श्विभ्यां॑ दु॒ग्धं भि॒षजा॒ सर॑स्वत्या सुतासु॒ताभ्या॑म॒मृत॒: सोम॒ इन्दु॑:
Transliteration
téjaḥ paśūnā́ṃ havír indriyā́vat parisrutā́ páyasā sāragháṃ mádhu | aśvíbhyāṃ dúgdhaṃ bhiṣájā́ sárasvatyā sutā́sutābhyām amṛtáḥ sóma índuḥ
Translation
Hào quang của đàn gia súc—lễ phẩm (havis) đầy quyền lực của Indra—được lọc cho tinh, chảy ra cùng sữa, thành chén mật của tinh túy. Được vắt ra cho đôi Aśvin, các thần y, cùng với Sarasvatī; bởi cả thứ đã ép và chưa ép—giọt Soma (indu) bất tử.
Padapatha (Word Analysis)
तेजः॑ । पशू॒नाम् । ह॒विः । इ॒न्द्रि॒य-आ॑वत् । परि॒स्रुता॑ । पय॑सा । सार॒घम् । मधु॑ । अ॒श्विभ्या॑म् । दु॒ग्धम् । भि॒षजा॑ । सर॑स्वत्या । सु॒ता-अ॑सु॒ताभ्या॑म् । अ॒मृतः॑ । सोमः॑ । इन्दुः॑
Word by Word
तेजःsplendour, vigour
तेजः:
Karma
TypeNoun
Rootतेजस् (प्रातिपदिक)
पशूनाम्of the cattle/animals
पशूनाम्:
Sambandha (Genitive)
TypeNoun
Rootपशु (प्रातिपदिक)
हविःoblation
हविः:
Karma
TypeNoun
Rootहविस् (प्रातिपदिक)
इन्द्रियावत्endowed with strength/power
इन्द्रियावत्:
Viśeṣaṇa
TypeAdjective
Rootइन्द्रियवत् (प्रातिपदिक; -वत् प्रत्यय)
परिस्रुताwell-filtered, flowing around
परिस्रुता:
Viśeṣaṇa
TypeParticiple (Adjective)
Rootपरि√स्रु (धातु) → परिस्रुत (कृदन्त)
पयसाwith milk; by milk
पयसा:
Karaṇa
TypeNoun
Rootपयस् (प्रातिपदिक)
सारघम्essence-bearing; rich in sap
सारघम्:
Viśeṣaṇa
TypeAdjective
Rootसारघ (प्रातिपदिक)
मधुhoney; sweetness
मधु:
Karma
TypeNoun
Rootमधु (प्रातिपदिक)
अश्विभ्याम्to/for the Aśvins
अश्विभ्याम्:
Sampradāna
TypeNoun (Dual deity name)
Rootअश्विन् (प्रातिपदिक)
दुग्धम्milk; that which is milked
दुग्धम्:
Karma
TypePast participle (used substantively)
Root√दुह् (धातु) → दुग्ध (कृदन्त)
भिषजाby the healer/physician
भिषजा:
Karaṇa
TypeNoun
Rootभिषज् (प्रातिपदिक)
सरस्वत्याby Sarasvatī
सरस्वत्या:
Karaṇa
TypeNoun (Deity name)
Rootसरस्वती (प्रातिपदिक)
सुतासुताभ्याम्by the pressed and the unpressed (soma)
सुतासुताभ्याम्:
Karaṇa
TypeNoun (compound)
Rootसुतासुत (प्रातिपदिक; द्वन्द्व/समाहार-समास)
अमृतःimmortal; nectar-like
अमृतः:
Viśeṣaṇa
TypeAdjective
Rootअमृत (प्रातिपदिक)
सोमःSoma
सोमः:
Kartā (nominal subject)
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
इन्दुःthe bright drop
इन्दुः:
Kartā (apposition)
TypeNoun
Rootइन्दु (प्रातिपदिक)
Entities Mentioned
S
Soma (Indu)A
AśvinsS
SarasvatīI
Indra (by indriya-identification)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes