Mantra 3
Rishi: Traditional Soma-hymn seers (RV provenance; transmitted in VS for Adhvaryu use)
Devata: Soma (in relation to Vāyu and Indra)
Chandas: Tr̥ṣṭubh/Jagatī-type cadence (RV-derived; exact metrical classification varies by pada division)
Samhita Patha (Devanagari)
वा॒योः पू॒तः प॒वित्रे॑ण प्र॒त्यङ्क्सोमो॒ अति॑द्रुतः । इन्द्र॑स्य॒ युज्य॒: सखा॑
Transliteration
vā́yoḥ pūtáḥ pavítreṇa pratyáṅ sómo átí-drutaḥ | índrasya yújyaḥ sákhā ||
Translation
Được Vāyu thanh tẩy, nhờ lưới lọc (pavitra) mà tinh luyện, Soma đã chảy xuyên qua, quay về hướng này mà lao nhanh. Bạn hữu xứng hợp của Indra, người bạn để cùng kết ách sức mạnh.
Padapatha (Word Analysis)
वा॒योः । पू॒तः । प॒वित्रे॑ण । प्र॒त्यङ् । सोमः॑ । अति॑-द्रुतः । इन्द्र॑स्य । युज्यः॑ । सखा॑ ।
Word by Word
वायोःof Vāyu (the Wind-god)
वायोः:
सम्बन्ध (Genitival relation)
TypeNoun
Rootवायु (प्रातिपदिक)
पूतःpurified
पूतः:
कर्तृ-विशेषण (predicate/qualifier of the subject)
TypeAdjective/Participle
Rootपू (धातु) → पूत (क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त)
पवित्रेणwith/by the strainer (purifier)
पवित्रेण:
करण
TypeNoun
Rootपवित्र (प्रातिपदिक)
प्रत्यङ्turned toward (us), facing inward
प्रत्यङ्:
कर्तृ-विशेषण (qualifier of सोमः)
TypeAdjective
Rootप्रति + अञ्च् (प्रातिपदिक: प्रत्यङ्)
सोमःSoma
सोमः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
अतिद्रुतःexceedingly swift / having run forth
अतिद्रुतः:
कर्तृ-विशेषण (qualifier of सोमः)
TypeAdjective/Participle
Rootअति + द्रुत (प्रातिपदिक; द्रु/द्रव्-भाव)
इन्द्रस्यof Indra
इन्द्रस्य:
सम्बन्ध (Genitival relation)
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
युज्यःfit to be yoked / to be harnessed
युज्यः:
कर्तृ-विशेषण (qualifier of सखा)
TypeAdjective
Rootयुज् (धातु) → युज्य (यत्/ण्यत्-प्रत्ययान्त कृदन्त; ‘to be yoked/fit for yoking’)
सखाfriend/companion
सखा:
कर्तृ (appositional to सोमः)
TypeNoun
Rootसखि (प्रातिपदिक)
Entities Mentioned
S
SomaV
VāyuI
IndraRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes