Mantra 53
Rishi: Soma-related tradition (variable)
Devata: Soma/Indu (with śyena imagery)
Chandas: Triṣṭubh
Samhita Patha (Devanagari)
इन्दु॒र्दक्ष॑ः श्ये॒न ऋ॒तावा॒ हिर॑ण्यपक्षः शकु॒नो भु॑र॒ण्युः । म॒हान्त्स॒धस्थे॑ ध्रु॒व आ निष॑त्तो॒ नम॑स्ते अस्तु॒ मा मा॑ हिᳪसीः ॥
Transliteration
índur dákṣaḥ śyená r̥tā́vā híraṇyapakṣaḥ śakunó bhuraṇyúḥ | mahā́n sadhásthe dhruvá ā́ níṣatto námas te astu mā́ mā́ hiṃsīḥ ||
Translation
Hỡi Soma, bậc thiện xảo, chim ưng, đấng gìn giữ ṛta (trật tự chân chính của vũ trụ), chim có cánh vàng, kẻ mau lẹ—bậc vĩ đại, ngự vững trên chỗ ngồi của nghi lễ. Xin kính lễ Ngài; xin chớ làm hại tôi.
Padapatha (Word Analysis)
इन्दुः । दक्षः । श्ये॒नः । ऋ॒तावा॒ । हिर॑ण्य-पक्षः । शकु॒नः । भु॑र॒ण्युः । म॒हान् । स॒धस्थे॑ । ध्रु॒वः । आ । निष॑त्तः । नमः । ते॒ । अ॒स्तु॒ । मा । मा॒ । हिᳪसीः ।
Word by Word
इन्दुःthe Indu (Soma; bright drop)
इन्दुः:
Kartā
TypeNoun
Rootइन्दु (प्रातिपदिक)
दक्षःskilful, capable
दक्षः:
Kartā
TypeAdjective
Rootदक्ष (प्रातिपदिक)
श्येनःfalcon, hawk
श्येनः:
Kartā
TypeNoun
Rootश्येन (प्रातिपदिक)
ऋतावाpossessing ṛta; truthful/ordered
ऋतावा:
Kartā
TypeAdjective
Rootऋतावन् (प्रातिपदिक)
हिरण्यपक्षःgolden-winged
हिरण्यपक्षः:
Kartā
TypeNoun/Adjective
Rootहिरण्य-पक्ष (समास-प्रातिपदिक)
शकुनःbird
शकुनः:
Kartā
TypeNoun
Rootशकुन (प्रातिपदिक)
भुरण्युःswift, roaming/impetuous
भुरण्युः:
Kartā
TypeAdjective
Rootभुरण्यु (प्रातिपदिक)
महान्great
महान्:
Kartā
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
सधस्थेin the seat/abode (common place)
सधस्थे:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootसधस्थ (प्रातिपदिक)
ध्रुवःfirm, fixed
ध्रुवः:
Kartā
TypeAdjective
Rootध्रुव (प्रातिपदिक)
आtowards, unto
आ:
—
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/अव्यय)
निषत्तःseated down, settled
निषत्तः:
Kartā
TypeParticiple
Rootनि-√सद् (धातु: सद् ‘सीदति’) → निषण्ण/निषत्त (कृदन्त)
नमःobeisance, salutation
नमः:
Karma
TypeNoun
Rootनमस् (प्रातिपदिक)
तेto you / your
ते:
Sampradāna
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
अस्तुmay it be
अस्तु:
—
TypeVerb
Root√अस् (भू)
माdo not
मा:
—
TypeIndeclinable
Rootमा (निषेध-अव्यय)
माme
मा:
Karma
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
हिᳪसीः(you) injure
हिᳪसीः:
—
TypeVerb
Root√हिंस् (हिंस)
Entities Mentioned
I
Indu/SomaṚ
Ṛta (cosmic order)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes