Shukla Yajur Veda — Adhyaya 17, Mantra 26
Rishi: Viśvakarman hymn-complex (variable tradition).
Devata: Viśvakarman / the One (eka) as creative-ordaining principle.
Chandas: Triṣṭubh (probable).
Samhita Patha (Devanagari)
वि॒श्वक॑र्मा॒ विम॑ना॒ आद्विहा॑या धा॒ता वि॑धा॒ता प॑र॒मोत स॒न्दृक् । तेषा॑मि॒ष्टानि॒ समि॒षा म॑दन्ति॒ यत्रा॑ सप्त ऋ॒षीन् प॒र एक॑मा॒हुः
Transliteration
viśvákarmā vímanā́ ā́d vihā́yā dhātā́ vidhātā́ paramó ’ta sandṛ́k | téṣām iṣṭā́ni sám iṣā́ madanti yátrā saptá ṛṣī́n pará ékam ā́huḥ ||
Translation
Viśvakarman, kẻ thu nhiếp tâm ý, đã vượt qua cõi này—đấng thiết lập, đấng định liệu, tối thượng, toàn kiến. Nhờ dưỡng nuôi, các lễ phẩm được ước nguyện của họ hoan hỷ; nơi ấy người ta gọi “Đấng Một” ở bờ bên kia là bảy ṛṣi (Thất Hiền).
Padapatha (Word Analysis)
वि॒श्व-क॑र्मा । वि-मनाः॑ । आ॒त् । वि॒-हा॒याः । धा॒ता । वि॑-धा॒ता । प॒र॒मः । उ॒त । स॒न्दृक् । तेषा॑म् । इ॒ष्टानि॑ । सम्-इ॒षा । म॑दन्ति । यत्र॑ । स॒प्त । ऋ॒षीन् । प॒रः । एक॑म् । आ॒हुः ।
Word by Word
विश्वकर्माViśvakarman (the All-maker)
विश्वकर्मा:
कर्तृ
TypeNoun
Rootविश्वकर्मन् (प्रातिपदिक) < विश्व + कर्मन्
विमनाall-wise / of discerning mind
विमना:
कर्तृ
TypeAdjective
Rootविमनस् (प्रातिपदिक) < वि- + मनस्
आtowards, unto
आ:
—
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/निपात)
द्विहायाःof the two regions/abodes (heaven and earth)
द्विहायाः:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootद्विहाय (प्रातिपदिक) < द्वि + हाय
धाताthe establisher, supporter
धाता:
कर्तृ
TypeNoun
Rootधातृ (प्रातिपदिक) < √धा (धारणे) + तृ
विधाताthe ordainer, disposer
विधाता:
कर्तृ
TypeNoun
Rootविधातृ (प्रातिपदिक) < वि- + √धा (विधान/विभागे) + तृ
परमःsupreme
परमः:
कर्तृ
TypeAdjective
Rootपरम (प्रातिपदिक)
उतand also
उत:
—
TypeIndeclinable
Rootउत (निपात)
सन्दृक्the all-seeing one
सन्दृक्:
कर्तृ
TypeNoun
Rootसन्दृश्/सन्दृक् (प्रातिपदिक) < सम्- + √दृश् (दर्शने)
तेषाम्of them
तेषाम्:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
इष्टानिdesired things / offerings
इष्टानि:
कर्म (मदन्ति-क्रियायाः)
TypeNoun
Rootइष्ट (प्रातिपदिक) < √यज् (इष्टौ/यागे) + क्त
सम्together, fully
सम्:
—
TypeIndeclinable
Rootसम् (उपसर्ग)
इषाwith refreshment/nourishment
इषा:
करण
TypeNoun
Rootइष्/इषा (प्रातिपदिक)
मदन्तिthey rejoice / are gladdened
मदन्ति:
—
TypeVerb
Root√मद् (हर्षे/मदे)
यत्रwhere
यत्र:
अधिकरण
TypeIndeclinable
Rootयत्र (अव्यय)
सप्तseven
सप्त:
—
TypeAdjective
Rootसप्त (संख्याशब्द)
ऋषीन्seers
ऋषीन्:
कर्म (आहुः-क्रियायाः)
TypeNoun
Rootऋषि (प्रातिपदिक)
परःthe further/other (one), beyond
परः:
कर्तृ (आहुः-कर्तृसमूहस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootपर (प्रातिपदिक)
एकम्one (as one)
एकम्:
कर्म (आहुः-क्रियायाः)
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक)
आहुःthey have said / call
आहुः:
—
TypeVerb
Root√अह्/√ब्रू (कथने) — वैदिक प्रयोगः
Entities Mentioned
V
ViśvakarmanE
Eka (the One)S
Saptarṣi (Seven Seers)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes