Shukla Yajur Veda — Adhyaya 16, Mantra 59
Rishi: Traditionally connected with Yājñavalkya’s transmission of the Vājasaneyin corpus; individual anuvāka seers are not consistently specified in the Saṃhitā itself
Devata: Rudrāḥ (Rudra-hosts/gaṇas)
Chandas: Mixed/prose-like yajus-formula with pāda cadence (not a strict ṛgvedic meter)
Samhita Patha (Devanagari)
ये भू॒ताना॒मधि॑पतयो विशि॒खास॑: कप॒र्दिन॑: । तेषा॑ᳪ सहस्रयोज॒नेऽव॒ धन्वा॑नि तन्मसि
Transliteration
yé bhūtānām ádhipatayo viśikhā́saḥ kapárdinaḥ | téṣāṃ sahasrayojané ’vá dhánvāni tánmasi
Translation
Hỡi các vị là chủ tể của muôn loài, những vị mang đỉnh kết lạ, những vị tóc bện—xin Ngài hãy khiến họ đặt những cây cung của mình xuống, ở cách xa một nghìn yojana.
Padapatha (Word Analysis)
ये । भू॒ता॒ना॒म् । अधि॑पतयः । विशि॒खासः॑ । कप॒र्दिनः॑ । तेषा॑म् । सहस्र-योज॒ने । अव॑ । धन्वा॑नि । तत् । म॒सि॒
Word by Word
येwho (those who)
ये:
कर्तृ (सम्बन्ध-निर्देशकः) / विशेष्य-संबन्धः
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → य-
भूतानाम्of beings / of creatures
भूतानाम्:
षष्ठी-सम्बन्धः (सम्बन्ध/अधिकार-सम्बन्धः)
TypeNoun
Rootभूत (कृदन्त-प्रातिपदिक; √भू) अथवा भूत (नाम)
अधिपतयःoverlords / lords
अधिपतयः:
कर्तृ (ये … अधिपतयः)
TypeNoun
Rootअधिपति (प्रातिपदिक)
विशिखासःhaving special/top-knots; crested
विशिखासः:
कर्तृ-विशेषणम् (अधिपतयः)
TypeAdjective (used substantively)
Rootविशिखा (प्रातिपदिक)
कपर्दिनःwearing matted hair / with a hair-knot
कपर्दिनः:
कर्तृ-विशेषणम् (अधिपतयः)
TypeAdjective (used substantively)
Rootकपर्दिन् (प्रातिपदिक)
तेषाम्of them
तेषाम्:
षष्ठी-सम्बन्धः
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सहस्रयोजनेat/within a thousand yojanas
सहस्रयोजने:
अधिकरणम् (स्थान/परिमाण-सीमा)
TypeNoun (compound)
Rootसहस्रयोजन (समास-प्रातिपदिक: सहस्र + योजन)
अवdown, away
अव:
क्रियाविशेषणम् (दिशा/अधः)
TypeIndeclinable
Rootअव (उपसर्ग/निपात)
धन्वानिwastes/deserts (tracts)
धन्वानि:
कर्म (गमन/प्रापण-क्रियायाः लक्ष्य-रूपेण, निहित-क्रिया)
TypeNoun
Rootधन्वन् (प्रातिपदिक; ‘desert/waste/steppe’)
तत्that
तत्:
कर्म (इदम्-निर्देशः)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
मसिyou measure / you mete out
मसि:
क्रिया (मुख्य-क्रिया)
TypeVerb
Root√मन्/√मा? (पाठभेद-सम्भाव्य); पदरूपतः: ‘मसि’ = 2 एकवचन (लट्/लोट्) इति वैदिक-प्रयोगः; प्रचलित व्याख्या: ‘मसि’ = ‘मिमीते/मिमासि’ इत्यर्थे ‘मापने/परिमाणे’
Entities Mentioned
R
Rudrāḥ (Rudra-hosts/gaṇas)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes