Shukla Yajur Veda — Adhyaya 16, Mantra 49
Rishi: Traditionally connected with the Rudra-hymnic stream; in Śukla-Yajurveda transmission often left as anukramaṇī-tradition dependent.
Devata: Rudra (as Śiva, the healing form).
Chandas: Mixed/prose-like yajus-formula with metrical cadence; often treated as yajus rather than strict ṛk-meter in ritual recitation.
Samhita Patha (Devanagari)
या ते॑ रुद्र शि॒वा त॒नूः शि॒वा वि॒श्वाहा॑ भेष॒जी । शि॒वा रु॒तस्य॑ भेष॒जी तया॑ नो मृड जी॒वसे॑
Transliteration
yā́ te rudra śivā́ tanū́ḥ śivā́ viśvā́hā bheṣajī́ | śivā́ ṛtásya bheṣajī́ táyā no mṛḍ jīváse ||
Translation
Hỡi Rudra, thân thể cát tường của Ngài—cát tường, là dược lực chữa lành luôn luôn. Sự chữa lành cát tường của ṛta (trật tự chân chính vũ trụ). Với thân ấy, xin Ngài thương xót chúng con, để chúng con được sống.
Padapatha (Word Analysis)
या । ते । रुद्र । शि॒वा । त॒नूः । शि॒वा । वि॒श्वाहा॑ । भेष॒जी । शि॒वा । रु॒तस्य॑ । भेष॒जी । तया॑ । नः । मृड । जी॒वसे॑ ।
Word by Word
याwhich (that)
या:
Kartā (विशेष्य-सम्बन्धः ‘तनूः’ इत्यस्य) / Relative pronoun
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → या-
तेof you / your
ते:
Sambandha (Genitive relation)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → ते
रुद्रO Rudra
रुद्र:
Sambodhana (address)
TypeNoun (proper name)
Rootरुद्र (प्रातिपदिक)
शिवाauspicious, gracious
शिवा:
Viśeṣaṇa (of ‘तनूः’)
TypeAdjective
Rootशिव (प्रातिपदिक)
तनूःbody, form
तनूः:
Kartā (of implied ‘अस्ति/भवति’) / Subject
TypeNoun
Rootतनू (प्रातिपदिक)
शिवाauspicious
शिवा:
Viśeṣaṇa (of implied ‘भेषजी’)
TypeAdjective
Rootशिव (प्रातिपदिक)
विश्वाहाalways, at all times
विश्वाहा:
Adhikaraṇa (time: ‘always/at all times’)
TypeIndeclinable
Rootविश्वाहा (अव्यय-प्रातिपदिक; ‘विश्व’ + ‘अहन्/अह’ → अव्ययीभावः)
भेषजीhealing, remedial (medicine-like)
भेषजी:
Predicate nominative (of ‘तनूः’/‘शिवा’)
TypeNoun/Adjective (epithet)
Rootभेषजिन्/भेषजी (प्रातिपदिक; ‘भेषज’ से व्युत्पन्न, ‘healing/medicine’ अर्थे)
शिवाauspicious
शिवा:
Viśeṣaṇa (of ‘भेषजी’)
TypeAdjective
Rootशिव (प्रातिपदिक)
ऋतस्यof ṛta (cosmic order / truth)
ऋतस्य:
Sambandha (genitive: ‘of ṛta/true order’)
TypeNoun
Rootऋत (प्रातिपदिक)
भेषजीhealing, remedy
भेषजी:
Predicate nominative
TypeNoun/Adjective (epithet)
Rootभेषजी (प्रातिपदिक)
तयाby that / with that
तया:
Karaṇa (instrument: ‘by/with that [tanū]’)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → तया
नःus
नः:
Karma (object of ‘मृड’)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → नः
मृडbe gracious (to), show mercy
मृड:
Kriyā (main verb)
TypeVerb
Rootमृड् (धातु; ‘सुखयति/अनुगृह्णाति’)
जीवसेfor (our) living / to live
जीवसे:
Sampradāna (purpose: ‘for living’)
TypeVerbal noun (purpose) / Noun
Rootजीव् (धातु) → जीवस् (कृदन्त-प्रातिपदिक; तुमुन्/सेन्-प्रत्यय-सम्भवः ‘to live’ अर्थे) अथवा ‘जीव’ धातोः अर्थे दत्तिवत् दातिविभक्तिः
Entities Mentioned
R
Rudra (Śiva-form)Ṛ
Ṛta (cosmic order)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes