Shukla Yajur Veda — Adhyaya 16, Mantra 3
Rishi: Rudra-hymn tradition within the Vājasaneyin corpus.
Devata: Rudra (Girīśanta/Girītra) and his iṣu (weapon).
Chandas: Yajus/prose with strong imperative cadence.
Samhita Patha (Devanagari)
यामिषुं॑ गिरिशन्त॒ हस्ते॑ बि॒भर्ष्यस्त॑वे । शि॒वां गि॑रित्र॒ तां कु॑रु॒ मा हि॑ᳪसी॒: पुरु॑षं॒ जग॑त्
Transliteration
yā́m íṣuṃ gíriśanta háste bibhárṣy ástave | śivā́ṃ girítra tā́ṃ kuru mā́ hiṃsīḥ púruṣaṃ jágat
Translation
Hỡi Đấng ngự trên núi, mũi tên mà Ngài cầm trong tay để bắn—hỡi Đấng du hành trên núi, xin hãy làm cho mũi tên ấy trở nên cát tường; chớ làm hại con người, cũng chớ làm hại thế giới đang chuyển động (muôn loài).
Padapatha (Word Analysis)
याम् । इषुम् । गिरिशन्त । हस्ते । बिभर्षि । अस्तवे । शिवाम् । गिरित्र । ताम् । कुरु । मा । हिंसीः । पुरुषम् । जगत्
Word by Word
याम्which (her), that (one)
याम्:
कर्म
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → या-
इषुम्arrow
इषुम्:
कर्म
TypeNoun
Rootइषु (प्रातिपदिक)
गिरिशन्तO mountain-dweller / O Girishanta (Rudra)
गिरिशन्त:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative epithet)
Rootगिरिशन्त् (प्रातिपदिक; रुद्र-विशेषण)
हस्तेin (your) hand
हस्ते:
अधिकारण
TypeNoun
Rootहस्त (प्रातिपदिक)
बिभर्षिyou bear / you hold
बिभर्षि:
क्रिया
TypeVerb
Root√भृ (भरणे)
अस्तवेfor a weapon / as a weapon
अस्तवे:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootअस्तु (अस्त्र/शस्त्र-प्रातिपदिक; ‘weapon’) / अस्तव (प्रातिपदिक)
शिवाम्auspicious, benign
शिवाम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootशिव (प्रातिपदिक)
गिरित्रO Giritra (Rudra)
गिरित्र:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative epithet)
Rootगिरित्र (प्रातिपदिक; रुद्र-विशेषण)
ताम्that (one), her
ताम्:
कर्म
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → ता-
कुरुmake!
कुरु:
क्रिया
TypeVerb
Root√कृ (करणे)
माdo not
मा:
निषेध
TypeIndeclinable
Rootमा (निषेध-अव्यय)
हिंसीःharm! (with mā: do not harm)
हिंसीः:
क्रिया
TypeVerb
Root√हिंस् (हिंसायाम्)
पुरुषम्man, person
पुरुषम्:
कर्म
TypeNoun
Rootपुरुष (प्रातिपदिक)
जगत्the world / all that moves
जगत्:
कर्म
TypeNoun
Rootजगत् (प्रातिपदिक)
Entities Mentioned
R
Rudra (Girīśanta)R
Rudra (Girītra)I
Iṣu (Rudra’s arrow/weapon)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes