Shukla Yajur Veda — Adhyaya 12, Mantra 95
Rishi: Not specified in the excerpt; transmitted within the VS 12 plant/health sequence
Devata: Oṣadhayaḥ (addressed), with an implicit concern for the sacrificer’s creatures
Chandas: Triṣṭubh-like (verification needed)
Samhita Patha (Devanagari)
मा वो॑ रिषत् खनि॒ता यस्मै॑ चा॒हं खना॑मि वः । द्वि॒पाच्चतु॑ष्पाद॒स्माक॒ᳪ सर्व॑मस्त्वनातु॒रम्
Transliteration
mā́ vo riṣat khanitā́ yásmai cāháṃ khánāmi vaḥ | dvipā́c cátuṣpād asmā́kaṃ sárvam astv anāturám ||
Translation
Nguyện người đào bới chớ làm hại các ngươi—vì chính người ấy mà ta đào các ngươi lên. Nguyện mọi điều thuộc về chúng ta, cả loài hai chân lẫn bốn chân, hết thảy đều không bệnh tật.
Padapatha (Word Analysis)
मा । वः । रिषत् । खनिता । यस्मै । च । अहम् । खनामि । वः । द्वि-पात् । चतुः-पात् । अस्माकम् । सर्वम् । अस्तु । अनातुरम् ।
Word by Word
माdo not
मा:
—
TypeIndeclinable
Rootमा (निषेधार्थक अव्यय)
वःof/for you (pl.)
वः:
सम्प्रदान (हित/अहित-सम्बन्धे)
TypePronoun
Rootयुष्मद्
रिषत्may (it/he) not harm
रिषत्:
क्रिया
TypeVerb
Rootरिष् (हिंसायाम्/क्षतौ)
खनिताthe digger (excavator)
खनिता:
कर्तृ
TypeNoun
Rootखन् (अवदारणे/खनने)
यस्मैto whom
यस्मै:
सम्प्रदान
TypePronoun
Rootयद्
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच
अहम्I
अहम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootअस्मद्
खनामिdig
खनामि:
क्रिया
TypeVerb
Rootखन् (अवदारणे/खनने)
वःfor you (pl.)
वः:
सम्प्रदान (हित-सम्बन्धे)
TypePronoun
Rootयुष्मद्
द्विपात्the two-footed (beings)
द्विपात्:
कर्तृ/विषय (अस्तु-सम्बन्धे)
TypeNoun/Adjective
Rootद्वि + पाद (प्रातिपदिक: द्विपाद्)
चतुष्पात्the four-footed (beings)
चतुष्पात्:
कर्तृ/विषय (अस्तु-सम्बन्धे)
TypeNoun/Adjective
Rootचतुर् + पाद (प्रातिपदिक: चतुष्पाद्)
अस्माकम्of us
अस्माकम्:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootअस्मद्
सर्वम्all (everything)
सर्वम्:
कर्तृ/विषय (अस्तु-सम्बन्धे)
TypeAdjective (used substantively)
Rootसर्व
अस्तुlet it be
अस्तु:
क्रिया
TypeVerb
Rootअस् (भुवि)
अनातुरम्uninjured; free from affliction
अनातुरम्:
विशेषण (विषयस्य)
TypeAdjective
Rootअन्-आतुर (आतुर = पीडित/रुग्ण)
Entities Mentioned
O
Oṣadhayaḥ (Medicinal Plants)P
Pṛthivī (Earth)Y
Yajamāna’s Paśu/Prāṇin (two-footed and four-footed beings)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes