Shloka 67

रुद्राक्ष-माहात्म्य

Rudrākṣa Māhātmya — The Greatness of Rudraksha

Devanagari script

त्रिवक्त्रो यो हि रुद्रा क्षः साक्षात्साधनदस्सदा । तत्प्रभावाद्भवेयुर्वै विद्याः सर्वाः प्रतिष्ठिताः

Transliteration

trivaktro yo hi rudrā kṣaḥ sākṣātsādhanadassadā | tatprabhāvādbhaveyurvai vidyāḥ sarvāḥ pratiṣṭhitāḥ

Translation

Hạt Rudrākṣa ba mặt ấy luôn là đấng trực tiếp ban cho phương tiện tu tập (sādhana). Nhờ uy lực của nó, mọi ngành minh triết thánh điển đều được an lập vững chắc trong người hành trì.

Word by Word

• त्रि-वक्त्रः: three-faced
• त्रि-वक्त्रः: विशेषण (adjectival modifier of ‘रुद्राक्षः’)
• Type: Adjective
• Root: त्रि (संख्या-प्रातिपदिक) + वक्त्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; द्विगु-समास: ‘three-faced’

• यः: which; who
• यः: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन (relative pronoun)

• हि: indeed
• हि: निपात (particle)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: निपात (particle), अवधारण/कारण (indeed/for)

• रुद्राक्षः: Rudrākṣa (sacred bead/tree)
• रुद्राक्षः: कर्ता (Karta/Subject—apposition with ‘यः’)
• Type: Noun
• Root: रुद्राक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन

• साक्षात्: directly; manifestly
• साक्षात्: क्रियाविशेषण (adverbial modifier)
• Type: Indeclinable
• Root: साक्षात् (अव्यय)
• Form: अव्यय (adverb), ‘directly/manifestly’

• साधनदः: giver of accomplishment/means
• साधनदः: विधेय (predicate noun)
• Type: Noun
• Root: साधनद (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; ‘giver of means/attainment’

• सदा: always
• सदा: क्रियाविशेषण (temporal modifier)
• Type: Indeclinable
• Root: सदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक अव्यय (adverb of time: always)

• तत्-प्रभावात्: from its power; due to that influence
• तत्-प्रभावात्: हेतु (Hetu/Cause—ablative)
• Type: Noun
• Root: तत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + प्रभाव (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, पञ्चमी विभक्ति (Ablative), एकवचन; तत्पुरुष: ‘its/that’ + ‘power’

• भवेयुः: would be; may become
• भवेयुः: क्रिया (main verb)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन

• वै: indeed
• वै: निपात (particle)
• Type: Indeclinable
• Root: वै (अव्यय)
• Form: निपात (emphatic particle)

• विद्याः: knowledges; sciences
• विद्याः: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: विद्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, बहुवचन

• सर्वाः: all
• सर्वाः: विशेषण (adjectival modifier)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (qualifying ‘विद्याः’)

• प्रतिष्ठिताः: established; firmly set
• प्रतिष्ठिताः: विधेय (predicate adjective)
• Type: Verb
• Root: प्रति-स्था (धातु)
• Form: क्त-प्रत्यय भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; agrees with ‘विद्याः’

Speaker

Suta Goswami

Shaiva Theology

Tattva Level: pasha

Shiva Form: Rudra

Shakti Dimension

Role: teaching

Characters & Entities

• Shiva (Rudra)
• Rudraksha

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

It teaches that Rudraksha is not merely symbolic; it is a Shaiva support for sādhana that stabilizes the seeker’s inner clarity, so that sacred knowledge (vidyā) becomes steady and fruitful.

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

Rudraksha is treated as a manifest aid connected to Rudra (Saguna Shiva). Wearing it supports devotion, purity, and disciplined practice that culminate in Linga-worship and inward orientation toward Shiva.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

Wear or use the three-faced Rudraksha as part of daily Shaiva sādhana—especially japa of the Panchakshara (Om Namaḥ Śivāya), along with disciplined conduct—so knowledge and realization become established.