Shloka 66

Praṇava-Māhātmya and the Twofold Mantra (Sūkṣma–Sthūla) in Śaiva Sādhanā

Devanagari script

असत्यादिचतुष्पादः सर्वांशः कामरूपधृक् । नास्तिक्यलक्ष्मीर्दुःसंगो वेदबाह्यध्वनिः सदा

Transliteration

asatyādicatuṣpādaḥ sarvāṃśaḥ kāmarūpadhṛk | nāstikyalakṣmīrduḥsaṃgo vedabāhyadhvaniḥ sadā

Translation

Hắn đứng trên bốn chân, khởi từ điều dối trá; toàn thân chỉ là một mảnh của nguyên lý phi pháp, mang hình dạng nào tùy dục vọng sai khiến. Hắn có thứ “phú quý” của tà kiến vô thần, kết giao ác hữu, và luôn nói năng trái ngoài thẩm quyền của Veda.

Word by Word

• असत्यादिचतुष्पादः: having four feet beginning with untruth
• असत्यादिचतुष्पादः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: a-satya + ādi + catuḥ + pāda (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहिः—‘असत्यादयः चत्वारः पादाः यस्य सः’

• सर्वांशः: the whole portion; entirely
• सर्वांशः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: sarva + aṃśa (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः—‘सर्वः अंशः’

• कामरूपधृक्: assuming forms at will
• कामरूपधृक्: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: kāma + rūpa + dhṛk (√dhṛ, कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; उपपद-तत्पुरुषः—‘कामरूपं धरति’ (धृक् = धारकः)

• नास्तिक्यलक्ष्मीः: the prosperity of atheism; atheistic fortune
• नास्तिक्यलक्ष्मीः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: nāstikya + lakṣmī (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः—‘नास्तिक्यस्य लक्ष्मीः’

• दुःसंगः: bad company
• दुःसंगः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: dus + saṅga (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः—‘दुः (दुष्टः) संगः’

• वेदबाह्यध्वनिः: non-Vedic utterance/sound
• वेदबाह्यध्वनिः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: veda + bāhya + dhvani (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुषः—‘वेदात् बाह्यः ध्वनिः’ (non-Vedic sound/utterance)

• सदा: always
• सदा: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: sadā (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (adverb of time)

Speaker

Suta Goswami

Shaiva Theology

Tattva Level: pasha

Characters & Entities

• Shiva

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

It identifies key signs of bondage (pāśa) in Shaiva terms: untruth, desire-driven identity, disbelief, and corrupt association—traits that turn the soul away from Shiva-oriented dharma and toward further karmic entanglement.

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

Linga-worship presupposes śraddhā (reverent faith) and alignment with Vedic-Shiva conduct; the verse contrasts that path with nāstikya and veda-bāhya speech, which undermine devotion and the disciplines that make worship transformative.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

Adopt satsanga (holy company) and satya (truthfulness), restrain desire-led speech, and stabilize daily japa of the Panchakshara—“Om Namaḥ Śivāya”—as an antidote to veda-bāhya tendencies.