Shloka 68

Sadācāra–Varṇa-lakṣaṇa and Prātaḥkṛtya

Right Conduct, Social Typologies, and Morning Purification

Devanagari script

यद्यत्काले वस्तुजातं फलं वा धान्यमेव च । तत्तत्सर्वं ब्राह्मणेभ्यो देयं वै हितमिच्छता

Transliteration

yadyatkāle vastujātaṃ phalaṃ vā dhānyameva ca | tattatsarvaṃ brāhmaṇebhyo deyaṃ vai hitamicchatā

Translation

Bất cứ vật phẩm nào sinh khởi đúng thời—dù là nông sản, trái quả hay thóc lúa—người cầu lợi ích chân thật nên dâng hiến tất cả hoa lợi đúng mùa ấy làm tặng phẩm cho các brāhmaṇa.

Word by Word

• यत्: whatever
• यत्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; यद्-तद् सम्बन्धः

• यत्: whatever
• यत्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; पुनरुक्ति (यद्यत्)

• काले: at (a) time/season
• काले: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: काल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन

• वस्तुजातम्: whatever goods are produced
• वस्तुजातम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: वस्तुजात (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समासः वस्तु+जात (तत्पुरुषः)

• फलम्: fruit
• फलम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: फल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• वा: or
• वा: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: वा (अव्यय)
• Form: विकल्पार्थक निपात (disjunctive particle)

• धान्यम्: grain
• धान्यम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: धान्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• एव: indeed/just
• एव: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारणार्थक निपात (emphatic particle)

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक अव्यय (conjunction)

• तत्: that
• तत्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; यद्-तद् सम्बन्धः

• तत्: that (each)
• तत्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; पुनरुक्ति (तत्तत्)

• सर्वम्: all
• सर्वम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: सर्व (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• ब्राह्मणेभ्यः: to Brahmins
• ब्राह्मणेभ्यः: Sampradana (सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: ब्राह्मण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th/सम्प्रदान), बहुवचन

• देयम्: should be given
• देयम्: Vidhi (विधि)
• Type: Adjective
• Root: दा (धातु)
• Form: कृदन्त (भाव्य/कर्तव्य), ‘देय’ (gerundive), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• वै: indeed
• वै: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: वै (अव्यय)
• Form: निपात (particle)

• हितम्: welfare/good
• हितम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: हित (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; ‘इच्छता’ इत्यस्य कर्म

• इच्छता: by one who desires
• इच्छता: Kartr (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: इष् (धातु)
• Form: वर्तमानकृदन्त (शतृ), परस्मैपदी; पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन; कर्तरि प्रयोगः—‘(स्व)हितम् इच्छता’

Speaker

Sūta Gosvāmi (narrating the Śiva Purāṇa teachings to the sages at Naimiṣāraṇya)

Shaiva Theology

Tattva Level: pashu

Shiva Form: Sadyojāta

Jyotirlinga Context

Significance: Seasonal giving (ṛtu-yield offered) is framed as sustaining dharma and community—supporting the ‘sthiti’ dimension of cosmic order, which in Siddhānta becomes a purifier for the bound soul.

Shakti Dimension

Shakti Form: Annapūrṇā

Role: nurturing

Ritual Elements

Offering: naivedya

Characters & Entities

• Brahmanas

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

It teaches that welfare (hita) is gained by transforming one’s seasonal gains into sacred generosity; such dāna purifies karma and supports Śiva-bhakti by reducing possessiveness and attachment.

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

In Śiva worship, devotion is not only ritual but also right conduct; offering one’s timely produce to worthy recipients complements Liṅga-pūjā by making daily livelihood an extension of service to Śiva’s dharma.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

Practice annadāna/phaladāna—donation of grains and fruits—especially on Śiva worship days; while giving, remember Śiva with the Pañcākṣarī (Om Namaḥ Śivāya) and cultivate non-attachment.