Shloka 59

Umāyāḥ Kriyāyoga-Rahasya

The Esoteric Teaching on Umā’s Kriyāyoga

Devanagari script

माधवस्य सिते पक्षे तृतीया याऽक्षयाभिधा । तस्यां यो जगदम्बाया व्रतं कुर्यादतन्द्रितः

Transliteration

mādhavasya site pakṣe tṛtīyā yā'kṣayābhidhā | tasyāṃ yo jagadambāyā vrataṃ kuryādatandritaḥ

Translation

Trong nửa tháng sáng của Mādhava (Vaiśākha), vào ngày trăng thứ ba gọi là Akṣayā—ai vào ngày ấy siêng năng, không lơ là, giữ trọn lời nguyện (vrata) đối với Jagadambā, Mẹ của muôn loài (Umā)…

Word by Word

• माधवस्य: of Mādhava (Vaiśākha month / Viṣṇu)
• माधवस्य: सम्बन्ध (Genitive/षष्ठी-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: माधव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचनम्

• सिते: in the bright (fortnight)
• सिते: अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative)
• Type: Adjective
• Root: सित (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, सप्तमी (7th/Locative), एकवचनम्; विशेषणम् (qualifying ‘पक्षे’)

• पक्षे: in the fortnight
• पक्षे: अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative)
• Type: Noun
• Root: पक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, सप्तमी (7th/Locative), एकवचनम्

• तृतीया: the third lunar day
• तृतीया: कर्ता/विषय (Subject/Topic)
• Type: Noun
• Root: तृतीया (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गः, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचनम्; तिथि-नाम

• या: which
• या: विशेष्य-सम्बन्ध (Relative)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गः, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचनम्; सम्बन्धक-सर्वनाम

• अक्षय-अभिधा: named ‘Akṣayā’
• अक्षय-अभिधा: विशेषण (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: अक्षय (प्रातिपदिक) + अभिधा (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (नामधारक/उपपद-समास); स्त्रीलिङ्गः, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचनम्; ‘अक्षया’ इति अभिधा यस्याः सा

• तस्याम्: on that (tithi)
• तस्याम्: अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गः, सप्तमी (7th/Locative), एकवचनम्

• यः: who
• यः: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचनम्

• जगदम्बायाः: of Jagadambā (Mother of the world)
• जगदम्बायाः: सम्बन्ध (Genitive/षष्ठी-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: जगत् (प्रातिपदिक) + अम्बा (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (षष्ठी-तत्पुरुष: जगतः अम्बा); स्त्रीलिङ्गः, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचनम्

• व्रतम्: vow, observance
• व्रतम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: व्रत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचनम्

• कुर्यात्: should perform
• कुर्यात्: क्रिया (Verb/आख्यात)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), परस्मैपदम्; प्रथमपुरुषः (3rd), एकवचनम्

• अतन्द्रितः: unwearied, diligent
• अतन्द्रितः: कर्ता-विशेषण (Qualifier of subject)
• Type: Adjective
• Root: अतन्द्रित (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचनम्; विशेषणम् (qualifying ‘यः’)

Speaker

Suta Goswami (narrating the observances and their fruits to the sages at Naimiṣāraṇya, as typical of the Purāṇic frame in the Umāsaṃhitā)

Shaiva Theology

Tattva Level: pashu

Characters & Entities

• Parvati

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

It sanctifies Akṣayā Tṛtīyā (Vaiśākha śukla tṛtīyā) as a specially potent time for worshipping Jagadambā (Umā), emphasizing disciplined vrata as a means to accrue imperishable spiritual merit that supports devotion and liberation-oriented life.

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

In Śaiva Siddhānta, Umā is inseparable from Śiva; observing Jagadambā’s vrata strengthens bhakti toward the divine couple. Such devotion naturally complements saguna worship—especially Śiva-liṅga pūjā—because Umā’s grace is understood to lead the devotee toward Śiva’s anugraha (saving grace).

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

The verse directly recommends a focused vrata on Akṣayā Tṛtīyā for Jagadambā—performed ‘atandritaḥ’ (with vigilance). Practically, this implies disciplined observance such as fasting/regulated diet, pūjā and japa with a Śaiva-Śākta orientation (e.g., remembrance of Umā with Śiva), and maintaining purity and steadiness of mind.