Shloka 75

Vyāsotpatti-kathana

Account of the Birth/Origin of Vyāsa

Devanagari script

आज्ञातं विस्मृतं तावन्निष्पन्नो मे मनोरथः । सिद्धैः संपूजितं लिंगं धर्म्मकामार्थमोक्षदम्

Transliteration

ājñātaṃ vismṛtaṃ tāvanniṣpanno me manorathaḥ | siddhaiḥ saṃpūjitaṃ liṃgaṃ dharmmakāmārthamokṣadam

Translation

Chừng nào còn bị che khuất và bị quên lãng, chí nguyện yêu dấu của ta vẫn chưa thành. Nhưng Liṅga này—được chính các bậc Siddha tôn thờ—ban cho dharma, kāma, artha và mokṣa.

Word by Word

• आज्ञातम्: known
• आज्ञातम्: Visheshana (विशेषण/predicate-adjective)
• Type: Adjective
• Root: आ + √ज्ञा (धातु) → आज्ञात (कृदन्त; क्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle)

• विस्मृतम्: forgotten
• विस्मृतम्: Visheshana (विशेषण/predicate-adjective)
• Type: Adjective
• Root: वि + √स्मृ (धातु) → विस्मृत (कृदन्त; क्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त

• तावत्: then/so long
• तावत्: Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण/adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: तावत् (अव्यय)
• Form: अव्यय; काल/परिमाणवाचक (so long/then)

• निष्पन्नः: accomplished
• निष्पन्नः: Visheshana (विशेषण/predicate-adjective)
• Type: Adjective
• Root: निस् + √पद् (धातु) → निष्पन्न (कृदन्त; क्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त

• मे: my
• मे: Shashthi-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध/possessor)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th), एकवचन; सर्वनाम (genitive: of me/my)

• मनोरथः: wish, desire
• मनोरथः: Karta (कर्ता/subject)
• Type: Noun
• Root: मनस् (प्रातिपदिक) + रथ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (मनसः रथः = desire)

• सिद्धैः: by the Siddhas
• सिद्धैः: Karana (करण/agent-instrument in passive)
• Type: Noun
• Root: सिद्ध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन; करण/सहकारक (by/with the Siddhas)

• सम्पूजितम्: well-worshipped
• सम्पूजितम्: Visheshana (विशेषण/modifier)
• Type: Adjective
• Root: सम् + √पूज् (धातु) → सम्पूजित (कृदन्त; क्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त

• लिङ्गम्: (Śiva-)liṅga
• लिङ्गम्: Karma (कर्म/object / topic)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन

• धर्म-काम-अर्थ-मोक्ष-दम्: granting dharma, kāma, artha, and mokṣa
• धर्म-काम-अर्थ-मोक्ष-दम्: Visheshana (विशेषण/modifier of लिङ्गम्)
• Type: Adjective
• Root: धर्म (प्रातिपदिक) + काम (प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक) + मोक्ष (प्रातिपदिक) + द (कृदन्त/प्रातिपदिक; √दा धातु, द-प्रत्यय ‘giver’)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; उपपद-तत्पुरुषः (धर्मादीन् ददाति इति)

Speaker

Suta Goswami (narrating the Uma Samhita account to the sages at Naimisharanya)

Shaiva Theology

Tattva Level: pati

Shiva Form: Sadāśiva

Characters & Entities

• Shiva

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

The verse teaches that recognizing and remembering the Śiva-liṅga is itself transformative: once the sacred focus of worship is known and reclaimed, one’s deepest spiritual purpose becomes fulfilled, culminating in mokṣa under Śiva’s grace (Pati) rather than mere worldly success.

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

It presents the liṅga as Saguna Śiva’s accessible, worship-worthy form—honored even by Siddhas—through which devotees receive the complete spectrum of fruits, from worldly order (dharma/artha/kāma) to liberation (mokṣa), indicating the liṅga as a direct means to communion with Śiva.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

Regular liṅga-pūjā with remembrance (smaraṇa) is implied: approach the liṅga with devotion, offer water and bilva, and sustain Śiva-nāma japa (especially the Pañcākṣarī “Om Namaḥ Śivāya”) as the inner worship that leads toward mokṣa.