Pitṛbhakti and Śrāddha: The Classification of Pitṛs and the Superiority of Pitṛ-kārya

Verse 1

सनत्कुमार उवाच । सप्त ते तपतां श्रेष्ठ स्वर्गे पितृगणास्स्मृताः । चत्वारो मूर्त्तिमंतो वै त्रयश्चैव ह्यमूर्तयः

Sanatkumāra nói: Hỡi người cao quý nhất trong các bậc tu hành, những nhóm Pitṛ trên thiên giới được ghi nhớ gồm bảy nhóm—thực vậy, bốn nhóm có hình tướng và ba nhóm không có hình tướng.

Verse 2

तान्यजंते देवगणा आद्या विप्रादयस्तथा । आप्याययंति ते पूर्वं सोमं योगबलेन वै

Các đoàn thể chư thiên, và cũng như các bậc hiền triết nguyên sơ khởi đầu từ hàng brāhmaṇa, đều cử hành những nghi lễ ấy; trước hết, nhờ sức mạnh yoga, các ngài làm cho Soma được bồi bổ và tăng trưởng.

Verse 3

तस्माच्छ्राद्धानि देयानि योगिनां तु विशेषतः । सर्वेषां राजतं पात्रमथ वा रजतान्वितम्

Vì thế, lễ cúng śrāddha nhất định phải được dâng—đặc biệt là dâng cho các bậc du-gi. Trong mọi nghi thức ấy, nên dùng bình bát bằng bạc, hoặc ít nhất là vật dụng có gắn hay lót bạc.

Verse 4

दत्तं स्वधां पुरोधाय श्राद्धे प्रीणाति वै पितॄन् । वह्नेराप्यायनं कृत्वा सोमस्य तु यमस्य वै

Trong nghi lễ śrāddha, khi dâng cúng với lời xướng “svadhā” đặt lên trước, thì quả thật làm hoan hỷ các Pitṛ (chúng linh tổ tiên). Và nhờ đó nuôi dưỡng Thánh Hỏa, cũng là sự làm thỏa nguyện Soma và cả Yama nữa.

Verse 5

उदगायनमप्यग्नावग्न्यभावेऽप्सु वा पुनः । पितॄन्प्रीणाति यो भक्त्या पितरः प्रीणयंति तम्

Ngay cả nghi lễ Udāgāyana trong thời kỳ mặt trời chuyển về phương bắc—dâng vào lửa, hoặc khi không có lửa thì lại dâng vào nước—nếu được làm với lòng sùng kính, sẽ làm hài lòng các Pitṛ (tổ linh); và khi các Pitṛ hoan hỷ, các Ngài lại ban ân phúc cho người tín tâm ấy.

Verse 6

यच्छंति पितरः पुष्टिं प्रजाश्च विपुलास्तथा । स्वर्गमारोग्यवृद्धिं च यदन्यदपि चेप्सितम्

Các Pitṛ ban cho sự nuôi dưỡng và an lạc; con cháu đông đúc cũng được ban. Cõi trời, sức khỏe và thịnh vượng đều đạt được—quả thật, mọi điều khác mà người sùng kính ước nguyện cũng được viên thành (nhờ công đức quy hướng về Śiva).

Verse 7

देवकार्यादपि मुने पितृकार्य्यं विशिष्यते । पितृभक्तोऽसि विप्रर्षे तेन त्वमजरामरः

Hỡi bậc hiền triết, ngay cả so với việc phụng sự chư thiên, bổn phận đối với Pitṛ (tổ tiên) vẫn được tôn là thù thắng hơn. Vì ngài chí thành với Pitṛ, hỡi bậc tối thượng trong hàng brāhmaṇa, nên ngài trở nên vượt khỏi suy hoại và tử vong.

Verse 8

न योगेन गतिस्सा तु पितृभक्तस्य या मुने । पितृभक्तिर्विशेषेण तस्मात्कार्या महामुने

Hỡi hiền triết, quả vị cát tường mà người chí thành phụng kính Pitṛ (tổ tiên) đạt được, không thể chỉ nhờ riêng công phu yoga mà tới. Vì vậy, hỡi đại hiền, lòng sùng kính đối với Pitṛ phải được thực hành với sự chuyên cần đặc biệt.

Verse 9

मार्कण्डेय उवाच । एवमुक्त्वाऽऽशु देवेशो देवानामपि दुर्लभम् । चक्षुर्दत्त्वा सविज्ञानं जगाम यौगिकीं गतिम्

Mārkaṇḍeya thưa rằng: Nói xong như thế, Đấng Chúa của chư thiên liền mau chóng ban cho một “thiên nhãn” — hiếm có ngay cả giữa các deva — cùng với sự minh tri nội tâm chân thật; rồi Ngài rời đi, nhập vào cảnh giới yoga siêu việt.

Verse 10

शृणु भीष्म पुरा भूयो भारद्वाजात्मजा द्विजाः । योगधर्ममनुप्राप्य भ्रष्टा दुश्चरितेन वै

Hãy lắng nghe, hỡi Bhīṣma: thuở xưa, các người con song sinh (dvija) của Bharadvāja đã đạt đến kỷ luật yoga; nhưng quả thật, do hạnh kiểm ác, họ đã sa sút và rời khỏi con đường yoga ấy.

Verse 11

वाग्दुष्टः क्रोधनो हिंस्रः पिशुनः कविरेव च । स्वसृषः पितृवर्ती च नामभिः कर्मभिस्तथा

“(Kẻ như vậy) lời nói thô ác, dễ nổi giận, bạo tàn, hay gièm pha, lại còn là kẻ lừa dối; cũng thế, kẻ mê luyến chị/em gái mình và kẻ đi theo nếp của cha—tất cả đều được gọi bằng những danh xưng ấy và được nhận biết qua những hành vi ấy.”

Verse 12

कौशिकस्य सुतास्तात शिष्या गर्गस्य चाभवन् । पितर्युपरते सर्वे प्रवसंतस्तदाभवन्

Hỡi người thân yêu, các con trai của Kauśika đã trở thành đệ tử của Garga. Khi cha họ qua đời, tất cả đều rời nhà, sống phiêu du nơi xa xứ.

Verse 13

विनियोगाद्गुरोस्तस्य गां दोग्ध्रीं समकालयन् । समानवत्सां कपिलां सर्वेऽन्यायागतास्तदा

Theo lệnh và sự sắp đặt của vị guru, họ cho vắt sữa con bò. Rồi tất cả bọn họ—đến đó một cách phi pháp, không có quyền—tụ tập quanh con bò màu vàng nâu (kapilā), bên cạnh có bê con.

Verse 14

तेषां पथि क्षुधार्तानां बाल्यान्मोहाच्च भारत । क्रूरा बुद्धिस्समुत्पन्ना तां गां तै हिंसितुं तदा

Hỡi Bhārata, trên đường đi, bị cơn đói hành hạ và mê muội bởi sự dại dột trẻ con, trong họ bấy giờ dấy lên một ý định tàn nhẫn—muốn làm hại con bò ấy.

Verse 15

तां कविसस्वसृपश्चैव याचेते नैति वै तदा । न चाशक्यास्तु ताभ्यां वा तदा वारयितुं निजाः

Bấy giờ Kavi và người cháu trai—con của chị ruột nàng—đã khẩn cầu nàng, nhưng nàng vẫn không đi. Khi ấy, ngay cả người nhà của nàng cũng không thể nhờ hai người ấy mà ngăn cản nàng được.

Verse 16

पितृवर्ती तु यस्तेषां नित्यं श्राद्धाह्निको द्विजः । स सर्वानब्रवीत्कोपात्पितृभक्तिसमन्वितः

Nhưng trong số họ có một vị dvija, luôn theo đạo của các Pitṛ, đều đặn cử hành nghi lễ hằng ngày và lễ śrāddha. Với lòng tôn kính và sùng mộ đối với các Pitṛ, ông nổi giận quở trách tất cả bọn họ.

Verse 17

यद्यशक्यं प्रकर्तव्यं पितॄनुद्दिश्य साध्यताम् । प्रकुर्वंतो हि श्राद्धं तु सर्व एव समाहिताः

Ngay cả khi (nghi lễ đầy đủ) có vẻ khó thực hiện, người ta vẫn nên hoàn thành những gì có thể, dâng hiến cho các Tổ tiên (Pitṛs). Vì những người thực hiện lễ śrāddha—tất cả họ—đều làm như vậy với tâm trí tập trung và thành kính.

Verse 18

एवमेषा च गौर्धर्मं प्राप्स्यते नात्र संशयः । पितॄनभ्यर्च्य धर्मेण नाधर्मो नो भविष्यति

Như vậy, con bò này chắc chắn sẽ đạt được chính pháp—không hề nghi ngờ. Khi kính lễ các Pitṛ (tổ tiên) đúng theo dharma, thì bất chính sẽ không phát sinh cho chúng ta.

Verse 19

एवमुक्ताश्च ते सर्वे प्रोक्षयित्वा च गां तदा । पितृभ्यः कल्पयित्वा तु ह्युपायुंजत भारत

Được dạy như thế, tất cả họ khi ấy rảy nước thánh lên con bò; rồi, sau khi đúng nghi thức dành nó làm lễ vật dâng lên các Pitṛ (linh hồn tổ tiên), họ tiếp tục sử dụng nó—hỡi Bhārata.

Verse 20

उपयुज्य च गां सर्वे गुरोस्तस्य न्यवेदयन् । शार्दूलेन हता धेनुर्वत्सा वै गृह्यतामिति

Sau khi đã dùng đến sự phục vụ của con bò, tất cả họ trình bày với vị thầy ấy: “Con bò sữa đã bị hổ giết; vì thế xin hãy nhận lấy và chăm sóc bê con.”

Verse 21

आर्तवत्स तु तं वत्सं प्रतिजग्राह वै द्विजः । मिथ्योपचारतः पापमभूत्तेषां च गोघ्नताम्

Vì lòng thương xót đau đáu đối với bê con, vị brāhmaṇa đã nhận lấy nó. Nhưng do việc ấy được tiến hành bằng cớ giả dối, tội lỗi đã phát sinh cho họ, và họ mang vết nhơ của “tội sát bò”.

Verse 22

ततः कालेन कियता कालधर्ममुपागताः । ते सप्त भ्रातरस्तात बभूवुस्स्वायुषःक्षये

Rồi theo thời gian trôi qua, họ đi đến pháp của Thời gian—tức cái chết. Hỡi người thân yêu, bảy anh em ấy đã mãn phần khi thọ mạng của chính mình đã cạn.

Verse 23

ते वै क्रूरतया हैंस्त्र्यात्स्वानार्य्यत्वाद्गुरोस्तथा । उग्रहिंसाविहाराश्च जातास्सप्त सहोदराः

Vì lòng tàn bạo và bản tính thô lỗ của chính mình, họ đã trở thành kẻ sát hại, đến cả thầy của mình cũng không tha. Do quen nếp sống hung hãn, bạo lực dữ dội, bảy anh em đã ra đời như thế.

Verse 24

लुब्धकस्य सुतास्तावद्बलवंतो मनस्विनः । जाता व्याधा दशार्णेषु सप्त धर्मविचक्षणाः

Bấy giờ, các con trai của người thợ săn ấy—mạnh mẽ và khí phách—được sinh ra tại xứ Daśārṇa thành bảy thợ săn, mỗi người đều tinh tường trong đạo dharma.

Verse 25

स्वधर्मनिरतास्सर्वे मृगा मोहविवर्जिताः । आसन्नुद्वेगसंविग्ना रम्ये कालंजरे गिरौ

Trên núi Kālañjara xinh đẹp, bầy nai đều chuyên chú nơi bổn phận tự nhiên của mình; lìa mê lầm, chúng sống an nhiên, không xao động, không sợ hãi—thanh thản và không ưu nhiễu.

Verse 26

तमेवार्थमनुध्याय ज्ञानं मरणसंभवम् । आसन्वनचराः क्षांता निर्द्वंद्वा निष्परिग्रहाः

Chỉ quán niệm Thực Tại Tối Thượng ấy, họ vun bồi trí tuệ giải thoát sinh từ sự nhớ nghĩ về cái chết. Họ sống như người ở rừng, nhẫn nại và khoan dung, vượt ngoài các cặp đối đãi, không chấp thủ sở hữu.

Verse 27

ते सर्वे शुभकर्माणस्सद्धर्माणो वनेचराः । विधर्माचरणैर्हीना जातिस्मरणसिद्धयः

Tất cả họ đều là những người ở rừng, chuyên làm việc lành và an trú trong chánh hạnh. Không vướng nẻo phi pháp, họ đã chứng đắc thành tựu yoga: nhớ lại các đời trước.

Verse 28

पूर्वजातिषु यो धर्मः श्रुतो गुरुकुलेषु वै । तथैव चास्थिता बुद्धौ संसारेऽप्य निवर्तने

Chánh pháp đã được nghe và học trong những đời trước nơi đạo tràng của bậc thầy vẫn y như vậy mà an lập trong trí tuệ; dẫu ở giữa vòng luân hồi, nó cũng không thối chuyển, vẫn tiếp tục dẫn dắt và thôi thúc tiến lên.

Verse 29

गिरिमध्ये जहुः प्राणांल्लब्धाहारास्तपस्विनः । तेषां तु पतितानां च यानि स्थानानि भारत

Hỡi Bhārata, giữa miền núi, các ẩn sĩ khổ hạnh—sau khi đã nhận được phần dưỡng nuôi—đã xả bỏ chính hơi thở sinh mệnh. Và những nơi thân họ ngã xuống được ghi nhớ như các thánh địa.

Verse 30

तथैवाद्यापि दृश्यंते गिरौ कालञ्जरे नृप । कर्मणा तेन ते जाताः शुभाशुभविवर्जकाः

Tâu Đại vương, cho đến hôm nay người ta vẫn thấy họ trên núi Kālañjara. Chính nhờ nghiệp hạnh ấy, họ đã trở nên vượt ngoài cả thiện lẫn bất thiện, siêu thoát những đối đãi trói buộc linh hồn.

Verse 31

शुभाऽशुभतरां योनिं चक्रवाकत्वमागताः । शुभे देशे शरद्वीपे सप्तैवासञ्जलौकसः

Bước vào một nghiệp duyên pha tạp—có phần cát tường nhưng lại nghiêng về bất tường—họ thọ sinh làm chim cakravāka. Quả thật, tại vùng đất cát tường trên đảo Śaradvīpa, bảy người trong số ấy trở thành loài hữu tình cư trú dưới nước.

Verse 32

त्यक्त्वा सहचरीधर्मं मुनयो धर्मधारिणः । निस्संगा निर्ममाश्शांता निर्द्वंद्वा निष्परिग्रहाः

Từ bỏ những bổn phận gắn với bạn lữ thế gian, các bậc hiền triết—những người nâng giữ dharma—trở nên vô chấp, vô ngã sở, an tịnh, vượt ngoài các cặp đối đãi, không tích lũy. An trú tâm thức nơi Chúa Tể (Pati), Đấng duy nhất tự tại, họ tiến dần đến giải thoát.

Verse 33

निवृत्तिनिर्वृताश्चैव शकुना नामतः स्मृताः । ते ब्रह्मचारिणस्सर्वे शकुना धर्मधारिणः

Họ được ghi nhớ theo danh xưng là Śakunā—những người an trú trong nivṛtti (ly thoái) và nirvṛti (an lạc nội tâm). Tất cả đều là những brahmacārin giữ hạnh thanh tịnh, và các Śakunā ấy là những bậc kiên cố nâng đỡ Chánh pháp (dharma).

Verse 34

जातिस्मरास्सुसंवृद्धास्सप्तैव ब्रह्मचारिणः । स्थिता एकत्र सद्धर्मा विकाररहितास्सदा

Bảy vị khổ hạnh giữ hạnh brahmacārin—có ký ức về các đời trước và đã thuần thục trong kỷ luật—cùng cư trú một nơi, luôn an trụ trong Chánh pháp, và mãi không bị dao động hay biến đổi nội tâm.

Verse 35

विप्रयोनौ तु यन्मोहान्मिथ्यापचरितं गुरौ । तिर्य्यग्योनौ तथा जन्म श्राद्धाज्ज्ञानं च लेभिरे

Vì mê muội, tuy sinh trong dòng brāhmaṇa, họ đã hành xử sai trái và dối trá đối với vị guru. Do đó họ phải sinh vào loài súc sinh; nhưng nhờ uy lực của śrāddha (nghi lễ cúng tế cho người đã khuất), họ lại đạt được chánh tri kiến.

Verse 36

तथा तु पितृकार्य्यार्थं कृतं श्राद्धं व्यवस्थितैः । तदा ज्ञानं च जातिं च क्रमात्प्राप्तं गुणोत्तरम्

Cũng vậy, vì bổn phận đối với Pitṛ (tổ tiên), những bậc sống có kỷ luật đã cử hành śrāddha đúng pháp. Khi ấy, theo thứ lớp, họ đạt sự thù thắng về phẩm chất—đắc chánh trí và được tái sinh trong cảnh giới cao quý.

Verse 37

पूर्वजादिषु यद्ब्रह्म श्रुतं गुरुकुलेषु वै । तथैव संस्थितज्ञानं तस्माज्ज्ञानं समभ्यसेत्

Vì thế, người ta nên chuyên cần tu tập tri kiến giải thoát về Phạm (Brahman) đã được nghe từ bậc tiền nhân và trong gurukula—mái nhà của bậc thầy. Bởi tri kiến chỉ được an lập vững bền theo đúng cách ấy: nhờ thực hành bền bỉ và thấm nhuần.

Verse 38

सुमनाश्च सुवाक्छुद्धः पञ्चमश्छिद्रदर्शकः । स्वतंत्रश्च सुयज्ञश्च कुलीना नामतः स्मृताः

Họ được ghi nhớ theo danh xưng là các Kulīna: Sumanā, Suvākśuddha, người thứ năm gọi là Chidradarśaka, cùng Svatantra và Suyajña.

Verse 39

तेषां तत्र विहंगानां चरतां धर्मचारिणाम् । सुवृत्तमभवत्तत्र तच्छृणुष्व महामुने

Về những loài chim ở đó—đi lại như kẻ hành trì dharma—tại nơi ấy đã khởi lên một nếp hạnh tốt lành, mẫu mực. Xin hãy lắng nghe điều ấy, hỡi bậc đại hiền.

Verse 40

नीपानामीश्वरो राजा प्रभावेण समन्वितः । श्रीमानन्तःपुरवृतो वनं तत्राविवेश ह

Bấy giờ, vị vua—chúa tể của dòng Nīpa—đầy đủ uy lực và vương quang, rạng rỡ vinh hiển, cùng nội quyến tháp tùng, đã tiến vào khu rừng ấy.

Verse 41

स्वतंत्रश्चक्रवाकस्सस्पृहयामास तं नृपम् । दृष्ट्वा यांतं सुखोपेतं राज्यशोभासमन्वितम्

Con chim cakravāka tự do rong ruổi, khi thấy nhà vua tiến bước an lạc—rực rỡ vẻ huy hoàng của vương quyền—liền khởi lòng khát ngưỡng, mong mỏi hướng về ngài.

Verse 42

यद्यस्ति सुकृतं किंचित्तपो वा नियमोऽपि वा । खिन्नोहमुपवासेन तपसा निश्चलेन च

Nếu trong ta còn có chút công đức nào—từ việc lành, từ khổ hạnh, hay từ các giới luật—thì dẫu vậy, ta vẫn mỏi mòn vì nhịn ăn và vì khổ hạnh bất động, không gián đoạn.

Verse 43

तस्य सर्वस्य पूर्णेन फलेनापि कृतेन हि । सर्वसौभाग्यपात्रश्च भवेयमहमीदृशः

Quả thật, dù ta có thành tựu trọn vẹn quả báo của tất cả những điều ấy, xin cho ta trở thành người như vậy—xứng đáng đón nhận mọi loại cát tường phúc lộc.

Verse 44

मार्कण्डेय उवाच । ततस्तु चक्रवाकौ द्वावासतुस्सहचारिणौ । आवां वै सचिवौ स्याव तव प्रियहितैषिणौ

Mārkaṇḍeya nói: “Rồi đó, đôi chim cakravāka sống bên nhau như bạn đồng hành. ‘Chúng ta sẽ làm kẻ hầu cận (bề tôi) của ngài, luôn tìm điều ngài yêu quý và điều lợi ích cho ngài.’”

Verse 45

तथेत्युक्त्वा तु तस्यासीत्तदा योगात्मनो गतिः । एवं तौ चक्रवाकौ च स्ववाक्यं प्रत्यभाषताम्

Nói xong: “Được như vậy,” ngay lúc ấy, bậc có tâm hồn Yoga đạt đến lộ trình đã định (nhập định rồi ra đi). Thế nên, đôi chim cakravāka cũng đáp lại đúng theo lời của chính mình.

Verse 46

यस्मात्कर्मब्रुवाणस्वं योगधर्ममवाप्य तम् । एवं वरं प्रार्थयसे तस्माद्वाक्यं निबोध मे

Vì ngài—dẫu nói theo đường nghiệp hành (karma)—đã đạt chính kỷ luật của Yoga ấy; nay lại cầu xin một ân huệ như vậy, nên hãy thấu hiểu lời ta.

Verse 47

राजा त्वं भविता तात कांपिल्ये नगरोत्तमे । एतौ ते सचिवौ स्यातां व्यभिचारप्रधर्षितौ

Hỡi con yêu, con sẽ trở thành vua tại Kāmpilya, thành đô bậc nhất. Và hai người này sẽ làm tể thần của con—những kẻ đã bị khuất nhục và suy sụp vì chính lỗi lầm của mình.

Verse 48

न तानूचुस्त्रयो राज्यं चतुरस्सहचारिणः । सप्रसादं पुनश्चक्रे तन्मध्ये सुमनाब्रवीत्

Ba người ấy không nói với bốn bạn đồng hành về vương quyền. Rồi ông lại trở nên khoan hòa, và giữa họ, Sumanā cất lời.

Verse 49

अंतर्वो भविता शापः पुनर्योगमवाप्स्यथ । सर्वसत्त्वः सुयज्ञश्च स्वतंत्रोऽयं भविष्यति

“Lời nguyền đặt trên các ngươi chỉ ở bên trong và có giới hạn; rồi sau đó các ngươi sẽ lại đạt được sự hiệp nhất (yoga). Người này sẽ đầy đủ mọi đức hạnh cao quý, là bậc hành trì các tế lễ thiêng, và quả thật sẽ trở nên tự chủ.”

Verse 50

पितृप्रसादाद्युष्माभिस्संप्राप्तं सुकृतं भवेत् । गां प्रोक्षयित्वा धर्मेण पितृभ्यश्चोपकल्पिताः

Nhờ ân phúc của các Pitṛ (tổ tiên), công đức các ngươi đã đạt được sẽ thật sự kết quả. Hãy rảy nước thanh tịnh lên con bò theo đúng dharma, rồi dâng cúng đúng nghi thức vì các Pitṛ.

Verse 51

अस्माकं ज्ञानसंयोगस्सर्वेषां योगसाधनम् । इदं च कार्यं संरब्धं श्लोकमेकमुदाहृतम्

“Sự kết hợp của chúng ta với tri kiến chân thật là phương tiện đưa tất cả đến thành tựu yoga. Và với mục đích ấy đã được khởi sự kiên quyết, một bài kệ duy nhất đã được tuyên thuyết.”

Verse 52

पुरुषान्तरितं श्रुत्वा ततो योगमवाप्स्यथ । इत्युक्त्वा स तु मौनोभूद्विहंगस्सुमना बुधः

“Sau khi nghe giáo huấn về Đấng Ngự Trong (Tự Ngã nội tại), rồi đây các ngươi sẽ chứng đắc Yoga.” Nói xong, vị hiền triết an tịnh, như chim trời ấy, liền im lặng, tâm ý đoan nghiêm an trú.

Verse 53

मार्कण्डेय उवाच । लोकानां स्वस्तये तात शन्तनुप्रवरात्मज । इत्युक्तं तच्चरित्रं मे किं भूयश्श्रोतुमिच्छसि

Mārkaṇḍeya nói: “Này con hiền, hậu duệ của dòng dõi rạng danh Śantanu—ta đã nói điều này vì an lạc của muôn loài. Ta đã thuật xong thánh truyện ấy; con còn muốn nghe thêm điều gì nữa?”