Strī-svabhāva-kathanam: Nārada–Pañcacūḍā-saṃvāda (Discourse on Dispassion via the Nārada–Pañcacūḍā Dialogue)

Verse 1

व्यास उवाच । कुत्सितं योषिदर्थं यत्संप्रोक्तं पंचचूडया । तन्मे ब्रूहि समासेन यदि तुष्टोऽसि मे मुने

Vyāsa thưa: “Bạch hiền giả, nếu ngài hài lòng về con, xin hãy nói vắn tắt điều mà Pañcacūḍā đã nói liên quan đến việc đáng chê trách ấy, gắn với một người nữ.”

Verse 2

सनत्कुमार उवाच । स्त्रीणां स्वभावं वक्ष्यामि शृणु विप्र यथातथम् । यस्य श्रवणमात्रेण भवेद्वैराग्यमुत्तमम्

Sanatkumāra nói: “Ta sẽ giảng về bản tính của nữ giới—hãy lắng nghe, hỡi brāhmaṇa, đúng như thật. Chỉ cần nghe điều này thôi, tâm ly tham tối thượng (vairāgya) sẽ khởi lên.”

Verse 3

स्त्रियो मूलं हि दोषाणां लघुचित्ताः सदा मुने । तदासक्तिर्न कर्तव्या मोक्षेप्सुभिरतन्द्रितैः

Nữ giới, hỡi hiền giả, được nói là gốc rễ của nhiều lỗi lầm, tâm thường nhẹ dạ, đổi thay; vì vậy, những người cầu giải thoát, luôn tỉnh giác, chớ nên rơi vào sự luyến ái đối với họ.

Verse 4

अत्राप्युदाहरंतीममितिहासं पुरातनम् । नारदस्य च संवादं पुंश्चल्या पंचचूडया

Ở đây nữa, ta sẽ dẫn một cổ tích thiêng xưa—chính là cuộc đối thoại của Nārada với nàng kỹ nữ Pañcacūḍā.

Verse 5

लोकान्परिचरन्धीमान्देवर्षिर्नारदः पुरा । ददर्शाप्सरसं बालां पंचचूडामनुत्तमाम्

Thuở xưa, hiền thánh Nārada, bậc tiên nhân của chư thiên, khi du hành khắp các cõi, đã trông thấy một tiên nữ apsarā trẻ tuổi vô song tên là Pañcacūḍā.

Verse 6

पप्रच्छाप्सरसं सुभ्रूं नारदो मुनिसत्तमः । संशयो हृदि मे कश्चित्तन्मे ब्रूहि सुमध्यमे

Nārada, bậc tối thượng trong hàng hiền thánh, hỏi nàng tiên apsarā có hàng mày xinh đẹp: “Trong lòng ta dấy lên một mối nghi; ôi người thắt lưng thon, hãy nói cho ta biết sự thật.”

Verse 7

एवमुक्ता तु सा विप्रं प्रत्युवाच वराप्सरा । विषये सति वक्ष्यामि समर्थां मन्यसेऽथ माम्

Được hỏi như thế, nàng apsarā ưu tú đáp lời vị brāhmaṇa: “Nếu quả thật việc này cần nói, ta sẽ nói—miễn là ngài xem ta đủ năng lực để trình bày.”

Verse 8

नारद उवाच । न त्वामविषये भद्रे नियोक्ष्यामि कथंचन । स्त्रीणां स्वभावमिच्छामि त्वत्तः श्रोतुं सुमध्यमे

Nārada nói: “Ôi người cát tường, ta tuyệt chẳng bao giờ khiến nàng làm điều bất xứng. Ôi người thắt lưng thon, ta muốn nghe từ nàng về bản tính tự nhiên của phụ nữ.”

Verse 9

सनत्कुमार उवाच । एतच्छ्रुत्वा वचस्तस्य देवर्षेरप्सरोत्तमा । प्रत्युवाच मुनीशं तं देवर्षिं मुनिसत्तमम्

Sanatkumāra nói: Nghe những lời của vị thiên hiền ấy, nàng tiên nữ (apsarā) bậc nhất liền đáp lại vị thánh giả tôn quý—đấng devarṣi, bậc tối thượng trong hàng ẩn sĩ.

Verse 10

पंचचूडोवाच । मुने शृणु न शक्या स्त्री सती वै निंदितुं स्त्रिया । विदितास्ते स्त्रियो याश्च यादृश्यश्च स्वभावतः

Pañcacūḍa nói: “Bạch hiền giả, xin lắng nghe. Một người phụ nữ đức hạnh (satī) không thể bị một phụ nữ khác chê trách cho phải lẽ. Ngài vốn đã biết bản tính của nữ giới—họ như thế nào, và khuynh hướng của họ phát sinh từ bản tánh bẩm sinh ra sao.”

Verse 11

न मामर्हसि देवर्षे नियोक्तुं प्रश्नमीदृशम् । इत्युक्त्वा साऽभवत्तूष्णीं पंचचूडाप्सरोवरा

Apsarā bậc nhất, Pañcacūḍā, thưa: “Ôi bậc thánh hiền của chư thiên, ngài không nên ép ta bằng một câu hỏi như thế.” Nói xong, nàng lặng thinh.

Verse 12

अथ देवर्षिवर्यो हि श्रुत्वा तद्वाक्यमुत्तमम् । प्रत्युवाच पुनस्तां वै लोकानां हितकाम्यया

Bấy giờ vị thánh hiền tối thượng trong hàng chư thiên, nghe những lời tốt đẹp ấy, lại đáp nàng lần nữa, vì mong cầu lợi ích an lành cho các cõi thế gian.

Verse 13

नारद उवाच । मृषावादे भवेद्दोषस्सत्ये दोषो न विद्यते । इति जानीहि सत्यं त्वं वदातस्तत्सुमध्यमे

Nārada nói: “Nói dối ắt sinh lỗi; nói thật thì không có lỗi. Vậy hãy hiểu cho tường tận và hãy nói lời chân thật, hỡi người thắt lưng thon đẹp.”

Verse 14

सनत्कुमार उवाच । इत्युक्ता सा कृतमती रभसा चारुहासिनी । स्त्रीदोषाञ्शाश्वतान्सत्यान्भाषितुं संप्रचक्रमे

Sanatkumāra nói: Được hỏi như thế, nàng—quyết tâm, đáp lời mau lẹ và mỉm cười dịu ngọt—bắt đầu nói về những khiếm khuyết bền lâu và chân thật thường thấy trong nếp hạnh của người nữ ở đời.

Verse 15

पञ्चचूडोवाच । कुलीना नाथवंत्यश्च रूपवंत्यश्च योषितः । मर्यादासु न तिष्ठंति स दोषः स्त्रीषु नारद

Pañcacūḍa nói: “Ngay cả những người nữ xuất thân cao quý, được chồng che chở và có dung nhan, vẫn có thể không giữ được khuôn phép. Hỡi Nārada, đó là một lỗi thường thấy nơi phụ nữ.”

Verse 16

न स्त्रीभ्यः किंचिदन्यद्वै पापीयस्तरमस्ति हि । स्त्रियो मूलं हि पापानां तथा त्वमपि वेत्थ ह

“Quả thật, không gì làm sa đọa hơn sự luyến ái buông thả đối với đàn bà; vì đàn bà được nói là gốc rễ của các tội lỗi—điều ấy ngươi hẳn cũng biết.”

Verse 17

समाज्ञातानर्थवतः प्रतिरूपान् यथेप्सितान् । यतीनन्तरमासाद्य नालं नार्य्यः प्रतीक्षितुम्

Sau khi biết đến những người đàn ông xứng đáng, phù hợp và đúng với phẩm chất mong cầu, các phụ nữ ấy, thấy các vị khổ hạnh không sẵn có hoặc bị trì hoãn, liền không thể chờ đợi thêm nữa.

Verse 18

असद्धर्मस्त्वयं स्त्रीणामस्माकं भवति प्रभो । पापीयसो नरान् यद्वै लज्जां त्यक्त्वा भजामहे

Bạch Chúa tể, điều ấy quả là trở thành con đường bất chính đối với chúng con là phụ nữ—rằng gạt bỏ sự e thẹn, chúng con giao du với những người đàn ông có hạnh nghiệp tội lỗi.

Verse 19

स्त्रियं च यः प्रार्थयते सन्निकर्षं च गच्छति । ईषच्च कुरुते सेवां तमेवेच्छति योषितः

Người đàn ông nào khẩn cầu một người phụ nữ, tiếp cận nàng và phục vụ nàng dù chỉ một chút, thì người phụ nữ ấy sẽ chỉ khao khát người đó.

Verse 20

अनर्थित्वान्मनुष्याणां भयात्पतिजनस्य च । मर्यादायाममर्यादाः स्त्रियस्तिष्ठंति भर्तृषु

Vì sự phiền nhiễu của người đời và vì sợ hãi thân tộc của chồng, ngay cả những người phụ nữ phóng túng cũng giữ gìn khuôn phép khi ở dưới sự bảo vệ của chồng.

Verse 21

नासां कश्चिदमान्योऽस्ति नासां वयसि निश्चयः । सुरूपं वा कुरूपं वा पुमांसमुपभुंजते

Trong số họ, không người đàn ông nào bị xem là không đáng; cũng không có quy định cố định về tuổi tác. Dù đẹp hay xấu, họ đều nhận một người đàn ông để thỏa hưởng lạc thú của mình.

Verse 22

न भयादथ वाक्रोशान्नार्थहेतोः कथंचन । न ज्ञातिकुलसम्बन्धास्त्रियस्तिष्ठंति भर्तृषु

Phụ nữ không gắn bó với chồng vì sợ hãi, cũng không vì lời quở trách gay gắt, cũng chẳng vì của cải theo bất cứ cách nào; họ cũng không ở lại chỉ vì ràng buộc họ hàng và dòng tộc.

Verse 23

यौवने वर्तमानानामिष्टाभरणवाससाम् । नारीणां स्वैरवृत्तीनां स्पृहयन्ति कुलस्त्रियः

Những phụ nữ thuộc gia tộc lương thiện, khi thấy các phụ nữ khác đang độ xuân thì rực rỡ, trang sức và y phục đẹp lòng, lại sống tùy ý mình, thì cũng khởi lên lòng ao ước được như vậy.

Verse 24

इति श्रीशिवमहापुराणे पञ्चम्यामुमासंहितायां स्त्रीस्वभाववर्णनं नाम चतुर्विंशोऽध्यायः

Như vậy, trong Śrī Śiva Mahāpurāṇa, quyển thứ năm gọi là Umāsaṃhitā, chương hai mươi bốn mang tên “Miêu tả bản tính của phụ nữ” được kết thúc.

Verse 25

पंगुष्वपि च देवर्षे ये चान्ये कुत्सिता नराः । स्त्रीणामगम्यो लोकेषु नास्ति कश्चिन्महामुने

Ôi bậc tiên tri thần thánh, ngay cả trong hạng người què quặt và những kẻ đàn ông hèn kém khác—này đại hiền—trong các cõi đời không có ai thật sự là kẻ mà phụ nữ không thể tiếp cận.

Verse 26

यदि पुंसां गतिर्ब्रह्मन्कथंचिन्नोपपद्यते । अप्यन्योन्यं प्रवर्तन्ते न च तिष्ठन्ति भर्तृषु

Hỡi Bà-la-môn, khi con đường chính đáng và cứu cánh cao thượng của loài người chẳng được xác lập bằng bất cứ cách nào, họ quay sang tìm nhau trong sự bồn chồn truy cầu, và không đứng vững trong lòng sùng kính cùng sự trung trinh đối với chỗ nương tựa chính đáng (chồng/chúa).

Verse 27

अलाभात्पुरुषाणां च भयात्परिजनस्य च । वधबन्धभयाच्चैव ता भग्नाशा हि योषितः

Vì không thể đạt được người đàn ông nào, lại vì sợ hãi thân tộc của chính mình, và cũng vì nỗi kinh hoàng bị giết hay bị trói buộc, những người phụ nữ ấy trở nên tuyệt vọng hoàn toàn.

Verse 28

चलस्वभाव दुश्चेष्टा दुर्गाह्या भवतस्तथा । प्राज्ञस्य पुरुषस्येह यथा रतिपरिग्रहात्

Tánh (của tâm) ngươi vốn hay đổi thay, các xung động lại lạc hướng và khó kiềm chế; cũng vậy, ở đời này, ngay cả người đàn ông sáng suốt cũng trở nên khó điều phục khi bị nắm giữ bởi sự chấp trước dục lạc.

Verse 29

नाग्निस्तुष्यति काष्ठानां नापगानां महोदधि । नान्तकस्सर्वभूतानां न पुंसां वामलोचनाः

Lửa chẳng bao giờ thỏa bởi củi; đại dương chẳng bao giờ đầy bởi sông. Tử thần chẳng bao giờ no bởi nuốt lấy muôn loài—cũng vậy, đối với đàn ông, sức quyến rũ của người nữ mắt đẹp chẳng bao giờ cạn. Vì thế, dục vọng càng theo càng lớn; sự tri túc sinh từ tiết chế và từ việc xoay tâm về Śiva, Đấng ban giải thoát.

Verse 30

इदमन्यच्च देवर्षे रहस्यं सर्वयोषिताम् । दृष्ट्वैव पुरुषं सद्यो योनिः प्रक्लिद्यते स्त्रियाः

“Lại còn một điều kín nhiệm nữa, bạch thiên hiền, vốn chung cho mọi phụ nữ: chỉ vừa thấy một người đàn ông, yoni của người nữ liền ướt ngay, bị dục vọng khuấy động.”

Verse 31

सुस्नातं पुरुषं दृष्ट्वा सुगन्धं मलवर्जितम् । योनिः प्रक्लिद्यते स्त्रीणां दृतेः पात्रादिवोदकम्

“Thấy một người đàn ông tắm gội sạch sẽ, thơm tho, không vấy bẩn, yoni của người nữ liền ướt—như nước thấm qua một túi da hay vật chứa bằng da.”

Verse 32

कायानामपि दातारं कर्त्तारं मानसांत्वयोः । रक्षितारं न मृष्यंति भर्तारं परमं स्त्रियः

“Phụ nữ không chịu chấp nhận làm chồng kẻ chỉ biết chu cấp thân xác và làm những sự an ủi bề ngoài. Họ chỉ tôn nhận làm bậc phu quân tối thượng người bảo hộ chân thật—đấng thực sự che chở và gìn giữ họ.”

Verse 33

न कामभोगात्परमान्नालंकारार्थसंचयात् । तथा हितं न मन्यन्ते यथा रतिपरिग्रहात्

Họ không cho rằng điều thiện chân thật đến từ việc hưởng thụ dục lạc, cũng không từ việc tích trữ trang sức và của cải; trái lại, họ xem phúc lợi của mình nằm ở sự theo đuổi và chiếm hữu khoái lạc ái dục.

Verse 34

अन्तकश्शमनो मृत्युः पातालं वडवामुखम् । क्षुरधारा विषं सर्पो वह्निरित्येकतः स्त्रियः

Antaka, Yama, Tử thần; các cõi Pātāla; ngọn lửa Vāḍavāmukha dưới biển; lưỡi dao sắc như đường cạo; chất độc; rắn; và lửa—mọi nỗi kinh hoàng ấy ở một bên; còn ở bên kia, người ta nói “phụ nữ” cũng có sức mạnh tương tự để làm mê hoặc và trói buộc tâm trí.

Verse 35

यतश्च भूतानि महांति पंच यतश्च लोको विहितो विधात्रा । यतः पुमांसः प्रमदाश्च निर्मिताः सदैव दोषः प्रमदासु नारद

Từ Ngài mà năm đại (ngũ đại) sinh khởi; bởi Ngài mà thế gian này được Đấng Tạo Hóa an bài; và từ Ngài mà nam và nữ được tạo thành—thế nhưng, ôi Nārada, lỗi lầm lại luôn bị đổ lên người nữ.

Verse 36

सनत्कुमार उवाच । इति श्रुत्वा वचस्तस्या नारदस्तुष्टमानसः । तथ्यं मत्वा ततस्तद्वै विरक्तोभूद्धि तासु च

Sanatkumāra nói: Nghe những lời ấy của nàng, Nārada hoan hỷ trong lòng. Xem đó là chân thật, rồi quả thật Ngài sinh tâm ly tham, cũng trở nên không còn vướng mắc vào những điều ấy.

Verse 37

इत्युक्तः स्त्री स्वभावस्ते पंचचूडोक्त आदरात् । वैराग्यकारणं व्यास किमन्यच्छ्रोतुमर्हसि

“Như vậy, với lòng kính cẩn, Pañcacūḍa đã giảng cho ông về bản tính của người nữ. Ôi Vyāsa, nguyên nhân của tâm ly tham đã được nói rõ—ông còn muốn nghe điều gì nữa?”