Lokapramāṇa–Grahamaṇḍala–Dhruvaloka-vyavasthā (Cosmic Measures and the Arrangement of the Heavenly Spheres)

Verse 1

सनत्कुमार उवाच । रविचन्द्रमसोर्यावन्मयूखा भासयंति हि । तावत्प्रमाणा पृथिवी भूलोकस्स तु गीयते

Sanatkumāra nói: Hễ nơi nào tia sáng của Mặt Trời và Mặt Trăng còn chiếu rọi, thì đến đó là phạm vi của Trái Đất; vùng ấy được ca tụng là Bhūloka—cõi trần thế.

Verse 2

भूमेर्योजनलक्षे तु संस्थितं रविमण्डलम् । योजनानां सहस्राणि सदैव परिसंख्यया

Cách địa cầu một lakh (một trăm nghìn) do-tuần là quỹ cầu của Mặt Trời an vị; bề rộng của nó luôn được tính theo hàng nghìn do-tuần.

Verse 3

शशिनस्तु प्रमाणाय जगतः परिचक्षते । रवेरूर्ध्वं शशी तस्थौ लक्षयोजनसंख्यया

Người ta tuyên xưng Mặt Trăng là thước chuẩn để đo trật tự của thế gian; và nói rằng Trăng đứng phía trên Mặt Trời một trăm nghìn do-tuần.

Verse 4

ग्रहाणां मण्डलं कृत्स्नं शशेरुपरि संस्थितम् । सनक्षत्रं सहस्राणि दशैव परितोपरि

Phía trên Mặt Trăng an lập trọn vẹn vòng cầu của các hành tinh; và cao hơn nữa, khắp bốn phía, là các chòm sao—tổng cộng mười nghìn.

Verse 5

बुधस्तस्मादथो काव्यस्तस्माद्भौमस्य मण्डलम् । बृहस्पतिस्तदूर्ध्वं तु तस्योपरि शनैश्चरः

Trên Budha (Sao Thủy) là Kāvya (Sao Kim); trên Sao Kim là vòng cầu của Bhauma (Sao Hỏa). Trên đó là Bṛhaspati (Sao Mộc), và trên Sao Mộc là Śanaiścara (Sao Thổ)—Purāṇa thuật rõ trật tự thăng dần của các vòng hành tinh như vậy.

Verse 6

सप्तर्षिमण्डलं तस्माल्लक्षेणैकेन संस्थितम् । ऋषिभ्य तु सहस्राणां शतादूर्ध्वं ध्रुवः स्थितः

Từ miền ấy, cách một lakh (yojana) là vòng trời của Bảy Hiền Thánh (Saptarṣi). Trên các bậc ṛṣi, thêm một trăm nghìn (yojana), sao Dhruva đứng bất động—vững như trục xoay của vũ trụ.

Verse 7

मेढीभूतस्स यस्तस्य ज्योतिश्चक्रस्य वै ध्रुवः । भूर्भुवःस्वरिति ज्ञेयं भुव ऊर्ध्वं ध्रुवादवाक्

Điều đã trở thành cột trụ trung tâm (trục) của bánh xe ánh sáng ấy chính là Dhruva—điểm tựa bất biến. Nên hiểu đó là ba cõi: Bhūr, Bhuvaḥ, Svaḥ; trong đó Bhuvaḥ ở cả phía trên và phía dưới quanh điểm trục ấy.

Verse 8

एकयोजनकोटिस्तु यत्र ते कल्पवासिनः । ध्रुवादूर्ध्वं महर्लोकस्सप्तैते ब्रह्मणस्सुताः

Tại đó, cõi ấy rộng một crore (yojana), và các hữu tình cư trú nơi ấy tồn tại suốt thời một kalpa. Trên Dhruva là Maharloka; tại đó ngự bảy người con của Phạm Thiên (Brahmā).

Verse 9

सनकश्च सनन्दश्च तृतीयश्च सनातनः । कपिलश्चासुरिश्चैव वोढुः पंचशिखस्तथा

Sanaka và Sanandana; vị thứ ba (Sanatkumāra) và Sanātana; Kapila và Āsuri nữa; cùng Voḍhu và Pañcaśikha—đó là những bậc hiền thánh đáng tôn kính được nhắc trong lời dạy này.

Verse 10

उपरिष्टात्ततश्शुक्रो द्विलक्षाभ्यंतरे स्थितः । द्विलक्षयोजनं तस्मादधः सोमसुतः स्मृतः

Ở phía trên đó, Sao Kim (Śukra) an vị trong khoảng hai lakṣa; và cách xuống dưới hai lakṣa yojana, người ta nói là con của Soma, tức Budha (Sao Thủy).

Verse 11

द्विलक्षयोजनं तस्मादूर्ध्वं भौमस्स्थितो मुने । द्विलक्षयोजनं तस्मादूर्ध्वं जीवः स्थितो गुरु

Hỡi bậc hiền triết, cách lên trên đó hai lakṣa yojana là Sao Hỏa (Bhauma) an trụ. Lại cách lên trên đó hai lakṣa yojana, Jīva—tức Guru (Sao Mộc)—ngự tại.

Verse 12

द्विलक्षयोजनं जीवादूर्ध्वं सौरिर्व्यवस्थितः । एते सप्तग्रहाः प्रोक्तास्स्वस्वराशिव्यवस्थिता

Cách lên trên Jīva hai lakṣa yojana, Sao Thổ (Śani, Sauri) an vị. Đây được tuyên xưng là bảy hành tinh, mỗi vị trụ trong phần hoàng đạo của riêng mình.

Verse 13

रुद्रलक्षैर्योजनतस्सप्तोर्ध्वमृषयः स्थिताः । विश्वलक्षैर्योजनतो ध्रुवस्थितिरुदाहृता

Bên trên nữa, bảy bậc Ṛṣi được nói là an trụ ở độ cao một rudra-lakṣa yojana; và vị trí của Dhruva được tuyên bố là ở một viśva-lakṣa yojana (một triệu yojana) phía trên.

Verse 14

चतुर्गुणोत्तरे चार्द्धे जनलोकात्तपः स्मृतम् । वैराजा यत्र देवा वै स्थिता दाहविवर्जिताः

Ở nửa phần trên, cao hơn Janaloka gấp bốn lần, được nói là Tapoloka. Tại đó, các thiên thần gọi là Vairāja an trú, không còn bị sự thiêu đốt (nhiệt não thế gian) quấy nhiễu.

Verse 15

षड्गुणेन तपोलोकात्सत्यलोको व्यवस्थितः । ब्रह्मलोकः स विज्ञेयो वसंत्यमलचेतसः

Vượt lên Tapoloka, với sự thù thắng gấp sáu, Satyaloka được an lập. Chính cõi ấy được biết là Brahmaloka, nơi những bậc tâm ý thanh tịnh cư ngụ.

Verse 16

सत्यधर्मरताश्चैव ज्ञानिनो ब्रह्मचारिणः । यद्गामिनोऽथ भूलोकान्निवसंति हि मानवाः

Quả thật, tại cõi Bhūloka có loài người cư trú, những người hoan hỷ trong chân thật và dharma—các bậc trí tri, an trụ trong phạm hạnh (brahmacarya)—đời sống vận hành theo con đường và cứu cánh cao thượng ấy.

Verse 17

भुवर्लोके तु संसिद्धा मुनयो देवरूपिणः । स्वर्गलोके सुरादित्या मरुतो वसवोऽश्विनौ

Tại Bhuvar-loka cư ngụ các bậc muni đã thành tựu, rực sáng với bản tánh như chư thiên. Ở Svarga-loka an trú các thần linh—Āditya, Marut, Vasu và đôi Aśvin.

Verse 18

विश्वेदेवास्तथा रुद्रास्साध्या नागाः खगादयः । नवग्रहास्ततस्तत्र ऋषयो वीतकल्मषाः

Tại đó, các Viśvedevas, các Rudras, các Sādhyas, các Nāgas, cùng chim muông và các loài hữu tình khác đều hiện diện. Chín Graha (các vị chủ tinh/thiên thể) cũng ở đó, và các bậc ṛṣi đã lìa mọi cấu uế cũng đứng tụ hội.

Verse 19

इति श्रीशिवमहापुराणे पञ्चम्यामुमासंहितायां लोकवर्णनंनामैकोनविंशोऽध्यायः

Như vậy, trong Śrī Śiva Mahāpurāṇa, quyển thứ năm—Umāsaṃhitā—kết thúc chương mười chín mang tên “Lokavarṇana (Miêu tả các thế giới)”.

Verse 20

दधिवृक्षफलं यद्वद्वृत्तिश्चोर्ध्वमधस्तथा । एतदंडकटाहेन सर्वतो वै समावृतम्

Như quả của cây dadhivṛkṣa tròn đầy, độ cong vươn lên và hạ xuống, cũng vậy, toàn thể hệ thế giới này bị bao bọc khắp bốn phương bởi lớp vỏ của trứng vũ trụ, tựa như một chiếc vạc lớn.

Verse 21

दशगुणेन पयसा सर्वतस्तत्समावृतम् । वह्निना वायुना चापि नभसा तमसा तथा

Không gian vũ trụ ấy bị nước tăng gấp mười lần bao phủ khắp bốn phía; và cũng lại được che phủ bởi lửa, bởi gió, bởi hư không (ê-te), và bởi bóng tối nữa.

Verse 22

भूतादिनापि महता दिग्गुणोत्तरवेष्टितः । महांतं च समावृत्य प्रधानं पुरुषः स्थितः

Được bao bọc bởi nguyên lý vĩ đại khởi từ các đại chủng, lại bởi lớp vỏ cao hơn của các phẩm tính phương hướng, Puruṣa đứng vững—che phủ cả Mahat—và an trụ trên Pradhāna (Tự Tánh nguyên sơ).

Verse 23

अनंतस्य न तस्यास्ति संख्यापि परमात्मनः । तेनानंत इति ख्यातः प्रमाणं नास्ति वै यतः

Đối với Đấng Tối Thượng (Paramātman) ấy, ngay cả con số cũng không thể gán—không giới hạn, không thể đếm. Vì thế Ngài được tôn xưng là “Ananta” (Vô Lượng), bởi không có thước đo nào có thể định hạn Ngài.

Verse 24

हेतुभूतस्समस्तस्य प्रकृतिस्सा परा मुने । अंडानां तु सहस्राणां सहस्राण्ययुतानि च

Hỡi bậc hiền triết, Prakṛti Tối Thượng ấy là nền nhân duyên của muôn loài. Từ Mẹ ấy phát sinh vô số “trứng vũ trụ”—ngàn ngàn lớp lớp, lại thêm vạn vạn nữa.

Verse 25

ईदृशानां प्रभूतानि तस्मादव्यक्तजन्मनः । दारुण्यग्निस्तिले तैलं पयस्सु च यथा घृतम्

Vì thế, từ Đấng ấy—cội nguồn vô hiển—vô số sự hiển lộ sinh khởi; như lửa ẩn trong gỗ, dầu ẩn trong hạt mè, và bơ tinh (ghee) ẩn trong sữa.

Verse 26

तथासौ परमात्मा वै सर्वं व्याप्यात्मवेदनः । आदिबीजात्प्रसुवते ततस्तेभ्यः परेण्डजाः

Như vậy, Đấng Tối Thượng Ngã—Ý thức tự chiếu—thấm khắp muôn loài. Từ hạt giống nguyên sơ, Ngài phát sinh tạo hóa; rồi từ các loài ấy lại sinh ra những hữu tình cao hơn, loài sinh từ trứng.

Verse 27

तेभ्यः पुत्रास्तथान्येषां बीजान्यन्यानि वै ततः । महदादयो विशेषांतास्तद्भवंति सुरादयः

Từ họ, các người con được sinh ra; và từ những kẻ khác, các “hạt giống” (nguyên lý nhân) khác nữa cũng phát sinh về sau. Từ nguồn ấy, các biến hiện bắt đầu từ Mahat cho đến các yếu tố được biệt hóa đều xuất hiện, cùng với chư thiên và các loài hữu tình khác.

Verse 28

बीजाद्वृक्षप्ररोहेण यथा नापचयस्तरोः । सूर्य्यकांतमणेः सूर्य्याद्यद्वद्वह्निः प्रजायते

Như cây không hề suy giảm khi mầm non nảy lên từ hạt giống, và như lửa được sinh ra từ bảo châu sūryakānta nhờ tia nắng mặt trời, cũng vậy: sự hiển lộ phát xuất từ Đấng Tối Thượng không làm Ngài hao tổn chút nào.

Verse 29

तद्वत्संजायते सृष्टिः शिवस्तत्रः न कामयेत् । शिवशक्तिसमायोगे देवाद्याः प्रभवंति हि

Cũng theo cách ấy, sự sáng tạo phát sinh; tự thân Śiva không khởi ý muốn. Chính nhờ sự hợp nhất của Śiva và Śakti mà chư thiên cùng mọi loài hữu tình thật sự sinh khởi.

Verse 30

तथा स्वकर्मणैकेन प्ररोहमुपयांति वै । ब्रह्मा विष्णुश्च रुद्राश्च स शिवः परिगीयते

Cũng vậy, bởi một hành tác bẩm sinh duy nhất của Ngài, họ thật sự vươn lên đúng chức phận của mình—Brahmā, Viṣṇu và các Rudra; và Ngài được ca tụng chính là Śiva ấy.

Verse 31

तस्मादुद्धरते सर्वं यस्मिंश्च लयमेष्यति । कर्ता क्रियाणां सर्वासां स शिवः परिगीयते

Vì thế, Ngài là Đấng từ đó mọi sự được khai xuất và vào đó rốt ráo tan hòa. Là chủ thể hành tác đứng sau mọi hành vi, vị Chúa ấy được tôn xưng là Śiva.

Verse 32

व्यास उवाच । सनत्कुमार सर्वज्ञ छिंधि मे संशयं महत् । सन्ति लोका हि ब्रह्मांडादुपरिष्टान्न वा मुने

Vyāsa thưa: “Ôi Sanatkumāra, bậc toàn tri—xin hãy chém đứt mối nghi lớn trong lòng ta. Này hiền thánh, trên ‘trứng vũ trụ’ (brahmāṇḍa) còn có các thế giới nào chăng, hay là không?”

Verse 33

सनत्कुमार उवाच । ब्रह्मांडादुपरिष्टाच्च संति लोका मुनीश्वर । ताञ्छृणु त्वं विशेषेण वच्मि तेऽहं समागतः

Sanatkumāra đáp: “Bậc chúa tể giữa các hiền thánh, trên brahmāṇḍa quả có các thế giới. Hãy lắng nghe cho tường tận; ta đến đây để nói rõ cho ngài.”

Verse 34

विधिलोकात्परो लोको वैकुंठ इति विश्रुतः । विराजते महादीप्त्या यत्र विष्णुः प्रतिष्ठितः

Vượt ngoài thế giới của Brahmā (cõi của pháp tắc vũ trụ) là cõi được xưng tụng là Vaikuṇṭha. Nơi ấy rực sáng huy hoàng, và tại đó Đức Viṣṇu an trụ trên ngôi tôn nghiêm.

Verse 35

तस्योपरिष्टात्कौमारो लोको हि परमाद्भुतः । सेनानीः शंभुतनयो राजते यत्र सुप्रभः

Trên nữa là cõi Kaumāra, thật vô cùng kỳ diệu. Ở đó rạng ngời vị Tổng chỉ huy các đạo quân thiên giới—con của Śambhu, tức Skanda/Kārttikeya—sáng chói huy hoàng.

Verse 36

ततः परमुमालोको महादिव्यो विरा जते । यत्र शक्तिर्विभात्येका त्रिदेवजननी शिवा

Rồi sau đó rực sáng cõi Umā tối thượng, vô cùng thần diệu—nơi chỉ một Śakti duy nhất chói ngời: Śivā, Đức Mẹ cát tường, Đấng sinh khởi ba vị thần.

Verse 37

परात्परा हि प्रकृती रजस्सत्त्वतमोमयी । निर्गुणा च स्वयं देवी निर्विकारा शिवात्मिका

Prakṛti, Năng lực nguyên sơ, quả thật cao hơn cả cái cao, được cấu thành bởi rajas, sattva và tamas; nhưng chính Nữ Thần ấy, trong bản thể chân thật của mình, vượt ngoài các guṇa—bất biến, và mang tự tánh của Śiva.

Verse 38

तस्योपरिष्टाद्विज्ञेयश्शिवलोकस्सनातनः । अविनाशी महादिव्यो महाशोभान्वितस्सदा

Ở trên đó, cần hiểu là cõi Śivaloka vĩnh hằng. Cõi ấy bất hoại, cực kỳ thiêng liêng, và mãi mãi rực rỡ với đại quang huy.

Verse 39

विराजते परं ब्रह्म यत्र शंभुर्महेश्वरः । त्रिदेवजनकस्वामी सर्वेषां त्रिगुणात्परः

Nơi ấy rực chiếu Phạm Thể Tối Thượng—Śambhu, Đại Tự Tại—Đấng Cha và Chúa của Tam Thần, vượt ngoài ba guṇa đối với muôn loài.

Verse 40

तत ऊर्ध्वं न लोकाश्च गोलोकस्तत्समीपतः । गोमातरस्सुशीलाख्यास्तत्र संति शिवप्रिया

Vượt lên trên đó không còn cõi nào nữa; gần kề là Goloka. Ở đó có những bò mẹ hiền lành, gọi là Suśīlā, được Chúa Śiva yêu mến.

Verse 41

तत्पालः कृष्णनामा हि राजते शंकराज्ञया । प्रतिष्ठितश्शिवेनैव शक्त्या स्वच्छन्दचारिणा

Vị hộ vệ ấy, thật mang danh Kṛṣṇa, rạng ngời theo mệnh lệnh của Śaṅkara—được chính Śiva an lập, nhờ Śakti tự tại, tự do vận hành.

Verse 42

शिवलोकोऽद्भुतो व्यास निराधारो मनोहरः । अतिनिर्वचनीयश्च नानावस्तुविराजितः

Hỡi Vyāsa, cõi của Śiva thật kỳ diệu—tự tại tự lập, không nương tựa ngoại duyên, và đẹp mê hồn. Nơi ấy vượt ngoài lời nói có thể diễn tả trọn vẹn, rực sáng trang nghiêm bởi muôn vàn thực tại thiêng liêng.

Verse 43

शिवस्तु तदधिष्ठाता सर्वदेवशिरोमणिः । विष्णुब्रह्महरैस्सेव्यः परमात्मा निरञ्जनः

Quả thật, Śiva là Đấng ngự trị và điều ngự nơi ấy; Ngài là viên ngọc trên đỉnh đầu của chư thiên. Ngay cả Viṣṇu, Brahmā và Hara (Rudra) cũng phụng thờ Ngài, vì Ngài là Paramātman tối thượng, thanh tịnh không nhiễm.

Verse 44

इति ते कथिता तात सर्वब्रह्मांडसंस्थितिः । तदूर्ध्वं लोकसंस्थानं किमन्यच्छ्रोतुमिच्छसि

Vậy đó, hỡi con yêu, ta đã giảng cho con trọn vẹn sự sắp đặt của tất cả các “trứng vũ trụ” (brahmāṇḍa). Nay về cấu trúc các cõi ở phía trên nữa—con còn muốn nghe điều gì?