Bhu-maṇḍala-varṇanam (Description of the Earth-Maṇḍala, the Seven Continents, and Meru)

Verse 1

सनत्कुमार उवाच । पाराशर्य्य सुसंक्षेपाच्छृणु त्वं वदतो मम । मण्डलं च भुवस्सम्यक् सप्तद्वीपादिसंयुतम्

Sanatkumāra nói: Hỡi Pārāśarya, hãy lắng nghe kỹ khi ta nói vắn tắt. Ta sẽ mô tả đúng đắn mạn-đà-la của cõi Bhū—hệ thế giới địa cầu—đầy đủ bảy châu (dvīpa) và các phần còn lại.

Verse 2

जंबू प्लक्षश्शाल्मलिश्च कुशः क्रौञ्चश्च शाककः । पुष्पकस्सप्तमस्सर्वे समुद्रैस्सप्तभिर्वृताः

Jambū, Plakṣa, Śālmali, Kuśa, Krauñca và Śākadvīpa—cùng Puṣpaka làm châu thứ bảy—bảy châu ấy đều được bảy đại dương bao bọc quanh mình.

Verse 3

लवणेक्षुरसौ सर्पिर्दविदुग्धजलाशयाः । जम्बुद्वीपस्समस्तानामेतेषां मध्यतः स्थितः

Những biển bao quanh là biển nước mặn, biển nước mía, biển bơ ghee, biển sữa chua (dadhi) và biển sữa. Ngay giữa tất cả ấy là Jambūdvīpa an tọa.

Verse 4

तस्यापि मेरुः कालेयमध्ये कनकपर्वतः । प्रविष्टः षोडशाधस्ताद्योजनैस्तस्य चोच्छ्रयः

Trong miền ấy, núi Meru—cũng gọi là Núi Vàng—cắm sâu xuống dưới mười sáu yojana; đó là độ sâu phần chìm của núi.

Verse 5

चतुरशीतिमानैस्तैर्द्वात्रिंशन्मूर्ध्नि विस्तृतः । भूमिपृष्ठस्थशैलोऽयं विस्तरस्तस्य सर्वतः

Núi ấy có bề rộng tám mươi bốn (đơn vị), và nơi đỉnh trải rộng ba mươi hai (đơn vị). Đứng trên mặt đất, núi lan tỏa bốn phương.

Verse 6

मूले षोडशसाहस्रः कर्णिकाकार संस्थितः । हिमवान् हेमकूटश्च निषधश्चास्य दक्षिणे

Nơi chân núi có ngọn Ṣoḍaśasāhasra, an vị như nhụy sen. Về phía nam của nó là các dãy Himavān, Hemakūṭa và Niṣadha.

Verse 7

नीलः श्वेतश्च शृङ्गी च उत्तरे वर्षपर्वताः । दशसाहस्रिकं ह्येते रत्नवंतोऽरुणप्रभाः

Ở phương bắc có các dãy núi Varṣa mang tên Nīla, Śveta và Śṛṅgī. Những dãy ấy trải dài mười nghìn do-tuần, giàu châu báu và rực lên ánh đỏ như bình minh.

Verse 8

सहस्रयोजनोत्सेधास्तावद्विस्तारिणश्च ते । भारतं प्रथमं वर्षं ततः किंपुरुषं स्मृतम्

Mỗi miền ấy cao một nghìn do-tuần và bề ngang cũng một nghìn do-tuần. Miền thứ nhất gọi là Bhārata-varṣa; sau đó người ta nói đến miền mang tên Kiṁpuruṣa.

Verse 9

हरिवर्षं ततो ऽन्यद्वै मेरोर्दक्षिणतो मुने । रम्यकं चोत्तरे पार्श्वे तस्यांशे तु हिरण्मयम्

Hỡi bậc hiền triết, về phía nam núi Meru có một miền khác gọi là Harivarṣa. Ở phía bắc là Ramyaka; và ngay trong phần ấy có xứ mang tên Hiraṇmaya.

Verse 10

उत्तरे कुरवश्चैव यथा वै भारतं तथा । नवसाहस्रमेकैकमेतेषां मुनिसत्तम

Hỡi bậc hiền triết tối thượng, ở phương bắc còn có xứ Kurus. Cũng như có Bhārata, các cõi ấy mỗi cõi được nói là trải rộng chín nghìn do-tuần.

Verse 11

इलावृतं तु तन्मध्ये तन्मध्ये मेरुरुच्छ्रितः । मेरोश्चतुर्द्दिशं तत्र नवसाहस्रमुच्छ्रितम्

Ngay giữa Ilāvṛta là núi Meru cao vút. Chung quanh Meru về cả bốn phương, có vùng đất vươn lên đến độ cao chín nghìn do-tuần.

Verse 12

इलावृतमृषिश्रेष्ठ चत्वारश्चात्र पर्वताः । विष्कंभा रचिता मेरोर्योजिताः पुनरुच्छ्रिताः

Hỡi bậc hiền triết tối thượng, tại Ilāvṛta có bốn ngọn núi. Chúng được đặt làm những trụ chống đỡ cho núi Meru, nối liền với Meru và lại vươn lên cao vời vợi.

Verse 13

पूर्वे हि मन्दरो नाम दक्षिणे गन्धमादनः । विपुलः पश्चिमे भागे सुपार्श्वश्चोत्तरे स्थितः

Phía đông là núi mang tên Mandara; phía nam là Gandhamādana. Ở phương tây là Vipula, và phía bắc là Supārśva an tọa.

Verse 14

कदंबो जंबुवृक्षश्च पिप्पलो वट एव च । एकादशशतायामाः पादपा गिरिकेतवः

Cây Kadamba, cây Jambu, cây Pippala (aśvattha) và cả cây Vaṭa (đa) nữa—những cổ thụ như cờ hiệu của núi non ấy vươn cao đến một nghìn một trăm yojana.

Verse 15

जम्बूद्वीपस्य नाम्नो वै हेतुं शृणु महामुने । विराजंते महावृक्षास्तत्स्वभावं वदामि ते

Hỡi đại thánh hiền, xin hãy nghe nguyên do chân thật của danh xưng “Jambūdvīpa”. Nơi ấy những đại thụ rạng ngời huy hoàng; ta sẽ nói cho ngài biết bản tính đích thực của chúng.

Verse 16

महागज प्रमाणानि जम्ब्वास्तस्याः फलानि च । पतंति भूभृतः पृष्ठे शीर्य्यमाणानि सर्वतः

Trái của cây jambu ấy lớn như voi chúa; khi chín và nứt vỡ, chúng rơi tứ phía trên mặt đất.

Verse 17

इति श्रीशिवमहापुराणे पञ्चम्यामुमासंहितायां ब्रह्माण्डकथने जम्बूद्वीपवर्षवर्णनं नाम सप्तदशोध्यायः

Như vậy, trong Śrī Śiva Mahāpurāṇa—thuộc Quyển Thứ Năm, Umāsaṃhitā, trong phần thuật chuyện về Brahmāṇḍa (trứng vũ trụ)—kết thúc chương mười bảy, mang tên “Mô tả các vùng (varṣa) của Jambūdvīpa.”

Verse 18

न स्वेदो न च दौर्गंध्यं न जरा चेन्द्रियग्रहः । तस्यास्तटे स्थितानान्तु जनानां तन्न जायते

Đối với những người ở trên bờ của nơi linh thiêng ấy, không phát sinh mồ hôi, không có mùi hôi, không có già nua, cũng không có sự khổ não của các căn giác quan.

Verse 19

तीरमृत्स्नां च सम्प्राप्य मुखवायुविशोषिताम् । जाम्बूनदाख्यं भवति सुवर्णं सिद्धभूषणम्

Khi lấy lớp bùn đất ở bờ sông và làm khô bằng hơi thở từ miệng, nó hóa thành vàng gọi là Jāmbūnada—xứng làm trang sức viên mãn của các bậc thành tựu (siddha).

Verse 20

भद्राश्वं पूर्वतो मेरोः केतुमालं च पश्चिमे । वर्षे द्वे तु मुनिश्रेष्ठ तयोर्मध्य इलावृतम्

Hỡi bậc hiền thánh tối thượng, về phía đông núi Meru là Bhadrāśva, và về phía tây là Ketumāla. Đó là hai đại châu (varṣa); ở giữa hai nơi ấy chính là Ilāvṛta.

Verse 21

वनं चैत्ररथं पूर्वे दक्षिणे गन्धमादनः । विभ्राजं पश्चिमे तद्वदुत्तरे नन्दनं स्मृतम्

Về phía đông là rừng Caitraratha; phía nam là Gandhamādana. Phía tây là Vibhrāja; và cũng vậy, phía bắc được nói là Nandana tọa lạc.

Verse 22

अरुणोदं महाभद्रं शीतोदं मानसं स्मृतम् । सरांस्येतानि चत्वारि देवभोग्यानि सर्वशः

Arunoda, Mahābhadra, Śītoda và hồ Mānasa—được ghi nhớ là bốn hồ. Xét mọi phương diện, đó là chốn hưởng lạc của chư thiên, xứng hợp cho các vị thần.

Verse 23

शीतांजनः कुरुंगश्च कुररो माल्यवांस्तथा । चैकैकप्रमुखा मेरोः पूर्वतः केसराचलाः

Về phía đông núi Meru là dãy Kesarācala, như bờm sư tử; mỗi dãy có một đỉnh chủ riêng: Śītāṃjana, Kuruṅga, Kurara và Mālyavān.

Verse 24

त्रिकूटश्शिशिरश्चैव पतंगो रुचकस्तथा । निषधः कपिलायाश्च दक्षिणे केसराचलाः

Về phía nam là các núi danh tiếng: Trikūṭa và Śiśira, Pataṅga và Rucaka; lại có Niṣadha; và ở miền nam còn có dãy Kesarācala của Kapilā.

Verse 25

सिनी वासः कुसुंभश्च कपिलो नारदस्तथा । नागादयश्च गिरयः पश्चिमे केसराचलाः

Về phía tây là các núi linh thiêng: Sinīvāsa, Kusumbha, Kapila và cả Nārada; lại có núi Nāga cùng các núi khác—trong đó có dãy Kesarācala—đều ở nơi ấy.

Verse 26

शंखचूडोऽथ ऋषभो हंसो नाम महीधरः । कालंजराद्याश्च तथा उत्तरे केसराचलाः

Có ngọn núi mang tên Śaṅkhacūḍa; rồi đến các núi Ṛṣabha và Haṃsa. Cũng vậy có Kālañjara và những núi khác; và ở phương bắc là dãy núi Kesara.

Verse 27

मेरोरुपरि मध्ये हि शातकौंभं विधेः पुरम् । चतुर्द्दशसहस्राणि योजनानि च संख्यया

Ở vùng trung tâm trên đỉnh núi Meru có Śātakauṃbha, thành của Đấng Tạo Hóa Brahmā; kích thước của thành được nói là rộng đến mười bốn nghìn do-tuần (yojana).

Verse 28

अष्टानां लोकपालानां परितस्तदनुक्रमात् । यथादिशं यथारूपं पुरोऽष्टावुपकल्पिताः

Theo đúng trật tự, tám sự an trí được đặt phía trước và bao quanh, tương ứng với tám vị Lokapāla; mỗi vị ở đúng phương của mình và mang hình tướng hợp với phương ấy.

Verse 29

तस्यां च ब्रह्मणः पुर्य्यां पातयित्वेन्दुमण्डलम् । विष्णुपादविनिष्क्रांता गंगा पतति वै नदी

Và tại đó, trong thành trời của Brahmā, sau khi chạm vào quầng trăng, sông Gaṅgā—phát xuất từ bàn chân của Viṣṇu—quả thật đổ xuống dưới như một dòng chảy.

Verse 30

सीता चालकनंदा च चक्षुर्भद्रा च वै क्रमात् । सा तत्र पतिता दिक्षु चतुर्द्धा प्रत्यपद्यत

Theo thứ tự, (các năng lực) mang danh Sītā, Cālakānandā và Cakṣurbhadrā; nàng khi rơi xuống đó liền an lập trong bốn phương, thành bốn dòng.

Verse 31

सीता पूर्वेण शैलं हि नन्दा चैव तु दक्षिणे । सा चक्षुः पश्चिमे चैव भद्रा चोत्तरतो व्रजेत्

“Hãy để Sītā đi về phía đông của núi; và Nandā quả thật đi về phía nam. Hãy để Sā-Cakṣuḥ đi về phía tây; còn Bhadrā nên tiến về phía bắc.”

Verse 32

गिरीनतीत्य सकलांश्चतुर्द्दिक्षु महांबुधिम् । सा ययौ प्रयता सूता गंगा त्रिपथगामिनी

Vượt qua mọi dãy núi, hướng về đại dương theo bốn phương, thánh nữ Gaṅgā—trong sạch và chuyên nhất—vẫn chảy mãi, đấng du hành trên ba nẻo (trời, đất và cõi dưới).

Verse 33

सुनीलनिषधौ यौ तौ माल्यवद्गन्धमादनौ । तेषां मध्यगतो मेरुः कर्णिकाकारसंस्थितः

Giữa hai núi Sunīla và Niṣadha, và (giữa) Mālyavat cùng Gandhamādana, núi Meru đứng ngay trung tâm, an vị như nhụy giữa của hoa sen—trụ cột trung ương của trật tự vũ trụ.

Verse 34

भारतः केतुमालश्च भद्राश्वः कुरवस्तथा । पत्राणि लोकपद्मस्य मर्यादालोकपर्वताः

Bhārata, Ketumāla, Bhadrāśva, và cả xứ Kuru—đó là những cánh của hoa sen thế giới; còn các núi biên giới là những dãy núi định ranh, đánh dấu giới hạn của các cõi.

Verse 35

जठरं देवकूटश्च आयामे दक्षिणोत्तरे । गन्धमादनकैलासौ पूर्वपश्चिमतो गतौ

Theo trục bắc–nam là các núi Jaṭhara và Devakūṭa; còn theo trục đông–tây trải dài Gandhamādana và Kailāsa.

Verse 36

पूर्वपश्चिमतो मेरोर्निषधो नीलपर्वतः । दक्षिणोत्तरमायातौ कर्णिकांतर्व्यवस्थितौ

Về phía đông và tây của núi Meru là các dãy Niṣadha và Nīla. Chúng trải dài theo hướng nam–bắc, an vị trong vùng nội tâm của đài sen (vũ trụ).

Verse 37

जठराद्याः स्थिता मेरोर्येषां द्वौ द्वौ व्यवस्थितौ । केसराः पर्वता एते श्वेताद्याः सुमनोरमाः

Bắt đầu từ núi Jaṭhara, có các dãy núi đứng quanh núi Meru, được sắp đặt thành từng cặp. Những dãy núi duyên dáng ấy gọi là “Kesaras”, gồm Śveta và các núi khác, đẹp lòng người chiêm ngưỡng.

Verse 38

शैलानामुत्तरे द्रोण्यस्सिद्धचारणसेविताः । सुरम्याणि तथा तासु काननानि पुराणि च

Về phía bắc các núi ấy là những thung lũng được các Siddha và Cāraṇa thường lui tới. Trong đó có những lâm viên cổ xưa tuyệt đẹp, cùng các khu rừng nguyên sơ từ thuở ban đầu.

Verse 39

सर्वेषां चैव देवानां यक्षगंधर्वरक्षसाम् । क्रीडंति देवदैतेयाश्शैलप्रायेष्वहर्निशम्

Quả thật, chư Thiên, cùng với Yakṣa, Gandharva và Rākṣasa, lại cả Deva và Daitya, đều vui đùa nơi ấy suốt ngày đêm, phần nhiều trên các đỉnh núi.

Verse 40

धर्मिणामालया ह्येते भौमास्स्वर्गाः प्रकीर्तिताः । न तेषु पापकर्तारो यांति पश्यंति कुत्रचित्

Những nơi ấy được tán dương là “cõi trời nơi trần thế”, là chốn cư ngụ dành cho người sống theo Chánh pháp. Kẻ tạo tội không thể vào; và cũng chẳng bao giờ thấy họ ở đó.

Verse 41

यानि किंपुरुषादीनि वर्षाण्यष्टौ महामुने । न तेषु शोको नापत्त्यो नोद्वेगः क्षुद्भयादिकम्

Hỡi bậc đại hiền, trong tám xứ bắt đầu từ Kimpuruṣa, không có sầu khổ, không có tai ương, không có xao động, cũng không có nỗi sợ đói khát và những điều tương tự.

Verse 42

स्वस्थाः प्रजा निरातंकास्सर्वदुःखविवर्जिताः । दशद्वादशवर्षाणां सहस्राणि स्थिरायुषः

Dân chúng an ổn, thân thể khỏe mạnh, không sợ hãi lo âu, và không bị chạm đến bởi mọi nỗi khổ. Thọ mạng của họ bền vững, dài lâu—kéo dài đến hàng nghìn năm, tính theo những chu kỳ mười và mười hai năm.

Verse 43

कृतत्रेतादिकाश्चैव भौमान्यंभांसि सर्वतः । न तेषु वर्षते देवस्तेषु स्थानेषु कल्पना

Trong các thời đại Kṛta, Tretā và những thời đại khác, nước trên mặt đất hiện hữu khắp nơi. Thế nhưng tại những vùng ấy, thần linh không ban mưa; vì vậy hiểu rằng những nơi ấy chỉ là sự hình dung, không thật là chốn cư trú có thể mô tả như thực tại.

Verse 44

सप्तस्वेतेषु नद्यश्च सुजातास्स्वर्णवा लुकाः । शतशस्संति क्षुद्राश्च तासु क्रीडारता जनाः

Trong bảy cõi ấy có những dòng sông cao quý, cát của chúng óng như vàng. Lại có hàng trăm con suối nhỏ, và con người vui thích trong trò chơi, tiêu dao dọc theo các dòng nước ấy.