यममार्गे सुखदायकधर्माः (Dharmas that Grant Ease on the Path to Yama)

Verse 1

व्यास उवाच । कृतपापा नरा यांति दुःखेन महतान्विताः । यममार्गे सुखं यैश्च तान्धर्मान्वद मे प्रभो

Vyāsa thưa: “Những kẻ mang đầy tội lỗi đi trên con đường của Yama, gánh chịu khổ đau lớn lao. Ôi Chúa tể, xin nói cho con biết những pháp hạnh nào khiến ngay trên đường Yama cũng được an ổn và dễ chịu.”

Verse 2

सनत्कुमार उवाच । अवश्यं हि कृतं कर्म भोक्तव्यमविचारतः । शुभाशुभमथो वक्ष्ये तान्धर्म्मान्सुखदायकान्

Sanatkumāra nói: Quả thật, nghiệp đã làm thì nhất định phải thọ nhận quả báo, không ngoại lệ. Nay ta sẽ giảng về các pháp dharma liên hệ đến nghiệp thiện và nghiệp bất thiện—những kỷ luật đem lại an lạc.

Verse 3

अत्र ये शुभकर्म्माणः सौम्यचित्ता दयान्विताः । सुखेन ते नरा यांति यममार्गं भयावहम्

Ở đây, những người làm việc thiện, tâm ý hiền hòa và đầy lòng từ mẫn, sẽ đi một cách nhẹ nhàng trên con đường của Yama, dẫu con đường ấy khiến kẻ khác kinh sợ.

Verse 4

यः प्रदद्याद् द्विजेन्द्राणामुपानत्काष्ठपादुके । स नरोऽश्वेन महता सुखं याति यमालयम्

Ai dâng cúng cho bậc tối thượng trong hàng nhị sinh (các Bà-la-môn) đôi dép—dép da hay guốc gỗ—người ấy sẽ an nhiên lên đường đến cõi Yama, cưỡi trên một tuấn mã vĩ đại, đi trong an lạc.

Verse 5

छत्रदानेन गच्छंति यथा छत्रेण देहिनः । शिबिकायाः प्रदानेन तद्रथेन सुखं व्रजेत्

Như chúng sinh mang thân đi dưới sự che chở của chiếc ô, thì người bố thí chiếc ô cũng được chính sự che chở ấy. Và ai hiến tặng kiệu (palanquin) sẽ được an lạc như ngồi xe, thong dong tiến bước trên hành trình đời.

Verse 6

शय्यासनप्रदानेन सुखं याति सुविश्रमम् । आरामच्छायाकर्तारो मार्गे वा वृक्षरोपकाः । व्रजन्ति यमलोकं च आतपेऽति गतक्लमाः

Nhờ bố thí giường và chỗ ngồi, người ấy được an lạc và nghỉ ngơi sâu. Những ai tạo nơi dừng chân và bóng mát—như vườn tược, mái che, hoặc trồng cây dọc đường—sau khi nhọc nhằn dưới nắng, đến kỳ hạn cũng đi về cõi Yama, mệt mỏi được tiêu trừ và thọ nhận quả phúc ấy.

Verse 7

यांति पुष्पगयानेन पुष्पारामकरा नराः । देवायतनकर्तारः क्रीडंति च गृहोदरे

Những người lập vườn hoa sẽ được đi bằng cỗ xe kết bằng hoa; còn những ai dựng đền thờ chư Thiên sẽ vui chơi hoan hỷ trong những cung điện trời rực rỡ.

Verse 8

कर्तारश्च तथा ये च यतीनामाश्रमस्य च । अनाथमण्डपानां तु क्रीडंति च गृहोदरे

Lại nữa, những ai sáng lập và chăm nom các ẩn viện của các vị khổ hạnh, cùng những người gắn bó với nhà che chở cho trẻ mồ côi—dẫu sống trong khuôn khổ đời gia thất—vẫn vui chơi thong dong (trong các sinh hoạt thế gian).

Verse 9

देवाग्निगुरुविप्राणां मातापित्रोश्च पूजकाः । पूज्यमाना नरा यांति कामुकेन यथासुखम्

Những người nam kính thờ chư Thiên, lửa thiêng, bậc Guru, các Bà-la-môn, cùng mẹ cha của chính mình—được người đời tôn kính đáp lại—sẽ đạt những điều mình hằng ước nguyện và bước đi trong đời theo ý muốn, trong niềm an lạc đúng pháp.

Verse 10

द्योतयंतो दिशस्सर्वा यांति दीपप्रदायिनः । प्रतिश्रयप्रदानेन सुखं यांति निरामयाः

Những người bố thí đèn dầu sẽ tiến bước, soi sáng khắp mọi phương. Nhờ ban chỗ nương tựa cho kẻ khác, họ đạt an lạc và không bệnh tật—do công đức nâng đỡ Chánh pháp và làm đẹp lòng Đức Śiva.

Verse 11

विश्राम्यमाणा गच्छंति गुरुशुश्रूषका नराः । आतोद्यविप्रदातारस्सुखं यांति स्वके गृहे

Những người nam tận tâm phụng sự guru ra đi trong an hòa như đang nghỉ ngơi; và những ai dâng tặng nhạc cụ cho các brāhmaṇa sẽ trở về nhà mình trong niềm vui an lạc.

Verse 12

सर्वकामसमृद्धेन यथा गच्छंति गोप्रदाः । अत्र दत्तान्नपानानि तान्याप्नोति नरः पथि

Như người bố thí bò đi trên hành trình với sự viên mãn mọi ước nguyện, thì cũng vậy, một người trên con đường (sau khi chết) sẽ nhận được chính những thức ăn và nước uống mà mình đã bố thí ở đời này.

Verse 13

पादशौचप्रदानेन सजलेन पथा व्रजेत् । पादाभ्यंगं च यः कुर्यादश्वपृष्ठेन गच्छति

Người ta sẽ đi trên con đường được làm ướt bởi nước bố thí để rửa chân. Và ai xoa bóp bàn chân cho người khác sẽ được phước như cưỡi trên lưng ngựa, tiến bước nhanh chóng và cát tường.

Verse 14

पादशौचं तथाभ्यंगं दीपमन्नं प्रतिश्रयम् । यो ददाति सदा व्यास नोपसर्पति तं यमः

Hỡi Vyāsa, kẻ nào luôn bố thí nước rửa chân, dầu xoa thân, đèn sáng, thức ăn và chỗ nương trú cho người khác, thì Diêm Vương không đến gần người ấy. Sự bố thí bền bỉ ấy là lòng bi mẫn theo đạo Śaiva, làm lỏng dây pāśa và che chở người sùng kính khỏi nỗi sợ tử thần.

Verse 15

हेमरत्नप्रदानेन याति दुर्गाणि निस्तरन् । रौप्यानडुत्स्रग्दानेन यमलोकं सुखेन सः

Nhờ bố thí vàng và châu báu, người ấy vượt qua mọi gian nan và những lối đi hiểm trở. Nhờ bố thí thả một con bò đực được trang sức bằng bạc, người ấy đến cõi Diêm Vương một cách an nhiên, dễ dàng.

Verse 16

इत्येवमादिभिर्दानैस्सुखं यांति यमालयम् । स्वर्गे तु विविधान्भोगान्प्राप्नुवंति सदा नराः

Nhờ những bố thí như thế và các việc từ thiện tương tự, con người ra đi an hòa đến cõi Yama; rồi ở thiên giới, họ luôn được thọ hưởng muôn vàn lạc thú.

Verse 17

सर्वेषामेव दानानामन्नदानं परं स्मृतम् । सद्यः प्रीतिकरं हृद्यं बलबुद्धिविवर्धनम्

Trong mọi hình thức bố thí, bố thí thức ăn được nhớ là tối thượng. Nó lập tức đem niềm vui, làm đẹp lòng, và tăng trưởng sức lực cùng sự sáng suốt của trí hiểu.

Verse 18

नान्नदानसमं दानं विद्यते मुनिसत्तम । अन्नाद्भवंति भूतानि तदभावे म्रियंति च

Hỡi bậc hiền triết tối thượng, không có bố thí nào sánh bằng bố thí thức ăn. Từ thức ăn mà mọi loài sinh khởi; thiếu nó thì chúng cũng diệt vong.

Verse 19

रक्तं मांसं वसा शुक्रं क्रमादन्नात्प्रवर्धते । शुक्राद्भवंति भूतानि तस्मादन्नमयं जगत्

Từ thức ăn, theo thứ tự, máu, thịt, mỡ và tinh dịch sinh khởi và được nuôi dưỡng. Từ tinh dịch, các hữu tình có thân thể hiện hữu; vì thế thế gian này được cấu thành bởi thức ăn.

Verse 20

हेमरत्नाश्वनागेन्द्रैर्नारीस्रक्चंदनादिभिः । समस्तैरपि संप्राप्तैर्न रमंति बुभुक्षिताः

Dẫu có được vàng, châu báu, ngựa tốt, voi chúa, mỹ nữ, vòng hoa, gỗ đàn hương và các vật tương tự—tất cả đều dư dật—những kẻ còn đói vẫn chẳng tìm thấy niềm vui.

Verse 21

गर्भस्था जायमानाश्च बालवृद्धाश्च मध्यमाः । आहारमभिकांक्षंति देवदानवराक्षसाः

Dù còn trong thai, mới sinh, trẻ nhỏ, già yếu hay đang độ trung niên—chư thiên, dānavas và rākṣasas đều khát khao dưỡng thực (thức ăn).

Verse 22

क्षुधा निश्शेषरोगाणां व्याधिः श्रेष्ठतमः स्मृतः । स चान्नौषधिलेपेन नश्यतीह न संशयः

Đói khát được tuyên xưng là chứng bệnh nặng nhất trong mọi bệnh tật. Và chính cơn đói ấy chắc chắn được dập tắt nơi đời này bằng thức ăn, bằng thuốc men, và bằng các phương pháp xoa bôi trị liệu—không còn nghi ngờ gì.

Verse 23

नास्ति क्षुधासमं दुःखं नास्ति रोगः क्षुधासमः । नास्त्यरोगसमं सौख्यं नास्ति क्रोधसमो रिपुः

Không có nỗi khổ nào bằng đói; không có bệnh nào bằng đói. Không có niềm vui nào bằng vô bệnh; và không có kẻ thù nào bằng sân hận.

Verse 24

अतएव महत्पुण्यमन्नदाने प्रकीर्तितम् । तथा क्षुधाग्निना तप्ता म्रियंते सर्वदेहिनः

Vì thế, bố thí thức ăn được tôn xưng là đại phước. Bởi mọi loài hữu thân, bị lửa đói thiêu đốt, quả thật đều diệt vong.

Verse 25

अन्नदः प्राणदः प्रोक्तः प्राणदश्चापि सर्वदः । तस्मादन्नप्रदानेन सर्वदानफलं लभेत्

Người cho thức ăn được nói là người ban sự sống; mà người ban sự sống chính là người ban tất cả. Vì vậy, nhờ cúng thí thực phẩm, người ấy đạt quả của mọi sự bố thí.

Verse 26

यस्यान्नपानपुष्टाङ्गः कुरुते पुण्यसंचयम् । अन्नप्रदातुस्तस्यार्द्धं कर्तुश्चार्द्धं न संशयः

Khi một người—thân thể được nuôi dưỡng bởi thức ăn và nước uống của kẻ khác—làm các việc tích lũy công đức, thì một nửa công đức ấy thuộc về người bố thí thức ăn, và một nửa thuộc về người thực hành; điều này không nghi ngờ.

Verse 27

त्रैलोक्ये यानि रत्नानि भोगस्त्रीवाहनानि च । अन्नदानप्रदस्सर्वमिहामुत्र च तल्लभेत्

Mọi châu báu trong ba cõi, cùng các hưởng thụ, những người nữ cao quý và xe cộ—tất thảy ấy, người bố thí thức ăn đều được, cả ở đời này lẫn đời sau.

Verse 28

धर्म्मार्थकाममोक्षाणां देहः परमसाधनम् । तस्मादन्नेन पानेन पालयेद्देहमात्मनः

Để đạt dharma, artha, kāma và mokṣa, thân người là phương tiện tối thượng. Vì vậy, bằng thức ăn và nước uống đúng mực, hãy nuôi dưỡng và gìn giữ chính thân mình.

Verse 29

अन्नमेव प्रशंसंति सर्वमेव प्रतिष्ठितम् । अन्नेन सदृशं दानं न भूतं न भविष्यति

Người ta chỉ tán dương thức ăn, vì muôn sự đều nương nơi thức ăn mà đứng vững. Chưa từng có, và cũng sẽ không có, món bố thí nào sánh bằng bố thí thức ăn.

Verse 30

अन्नेन धार्य्यते सर्वं विश्वं जगदिदं मुने । अन्नमूर्जस्करं लोके प्राणा ह्यन्ने प्रतिष्ठिताः

Hỡi bậc hiền triết, toàn thể vũ trụ này—thế giới động chuyển—được nâng đỡ bởi thức ăn. Trong đời, thức ăn là nguồn sức mạnh và sinh lực, vì hơi thở sự sống thật sự nương tựa nơi thức ăn.

Verse 31

दातव्यं भिक्षवे चान्नं ब्राह्मणाय महात्मने । कुटुंबं पीडयित्वापि ह्यात्मनो भूतिमिच्छता

Người cầu phúc lợi chân thật cho mình nên bố thí thức ăn cho vị khất sĩ và cho vị Bà-la-môn đại tâm—dẫu vì thế mà phải gắng gượng, thắt chặt nguồn lực của gia đình.

Verse 32

विददाति निधिश्रेष्ठं यो दद्यादन्नमर्थिने । ब्राह्मणायार्तरूपाय पारलौकिकमात्मनः

Ai bố thí thức ăn cho người thiếu thốn—nhất là cho vị Bà-la-môn đang lâm cảnh khổ nạn—thì tự mình đạt được kho báu tối thượng ở cõi đời sau.

Verse 33

अर्चयेद्भूतिमन्विच्छन्काले द्विजमुपस्थितम् । श्रांतमध्वनि वृत्त्यर्थं गृहस्थो गृहमागतम्

Người gia chủ cầu mong phúc lộc thịnh vượng, đúng thời nên kính lễ vị Nhị sinh (Bà-la-môn) vừa đến—mệt nhọc vì đường xa—ghé nhà để mưu sinh.

Verse 34

अन्नदः पूजयेद्व्यासः सुशीलस्तु विमत्सरः । क्रोधमुत्पतितं हित्वा दिवि चेह महत्सुखम्

Người bố thí thức ăn, kính trọng bậc hiền trí như thầy Vyāsa, sống nết na, không ganh ghét, và dứt bỏ cơn giận ngay khi vừa khởi—người ấy hưởng đại lạc cả ở đời này lẫn trên cõi trời.

Verse 35

नाभिनिंदेदधिगतं न प्रणुद्यात्कथंचन । अपि श्वपाके शुनि वा नान्नदानं प्रणश्यति

Chớ khinh chê điều đã học đúng đắn, cũng chớ bao giờ gạt bỏ. Dẫu đem thức ăn bố thí cho chó hay cho kẻ ăn thịt chó (hạng ngoài giai cấp), công đức của việc thí thực vẫn không tiêu mất.

Verse 36

श्रांतायादृष्टपूर्वाय ह्यन्नमध्वनि वर्तते । यो दद्यादपरिक्लिष्टं स समृद्धिमवाप्नुयात

Với người mệt nhọc và xa lạ trên đường, cơm ăn thật là chỗ nương tựa trong hành trình. Ai bố thí thức ăn cho người ấy mà không làm họ khổ sở hay phiền lụy, người đó sẽ đạt được sự thịnh vượng.

Verse 37

पितॄन्देवांस्तथा विप्रानतिथींश्च महामुने । यो नरः प्रीणयत्यन्नैस्तस्य पुण्यफलं महत्

Bạch đại hiền, người nào làm thỏa lòng tổ tiên, chư thiên, các Bà-la-môn và khách đến nhà bằng việc dâng thức ăn, người ấy đạt quả phúc rất lớn. Sự nuôi dưỡng được hiến cúng trong lòng tôn kính sẽ nới lỏng dây trói pāśa và nâng đỡ linh hồn tiến về ân sủng của Śiva.

Verse 38

अन्नं पानं च शूद्रेऽपि ब्राह्मणे च विशिष्यते । न पृच्छेद्गोत्रचरणं स्वाध्यायं देशमेव च

Cơm và nước uống phải được dâng với sự tôn trọng thích đáng, dù người nhận là Śūdra hay Brāhmaṇa. Chớ tra hỏi khách về dòng họ (gotra) và chi phái Veda (caraṇa), về việc tự học (svādhyāya), hay cả quê quán của họ.

Verse 39

भिक्षितो ब्राह्मणेनेह दद्यादन्नं च यः पुमान् । स याति परमं स्वर्गं यावदाभूतसंप्लवम्

Trong đời này, người đàn ông nào khi được một Brāhmaṇa xin mà bố thí thức ăn, người ấy sẽ đến cõi trời tối thượng và ở đó cho đến khi muôn loài tan rã trong đại hoại diệt.

Verse 40

अन्नदस्य च वृक्षाश्च सर्वकामफलान्विताः । भवंतीह यथा विप्रा हर्षयुक्तास्त्रिविष्टपे

Đối với người bố thí thức ăn, ngay cả cây cối nơi đây cũng trở nên đầy đủ quả lành của mọi điều mong cầu; như các Bà-la-môn phúc đức, tràn đầy hoan hỷ, hưng thịnh về sau trong các cõi trời.

Verse 41

अन्नदानेन ये लोकास्स्वर्गे विरचिता मुने । अन्नदातुर्महादिव्यास्ताञ्छृणुष्व महामुने

Hỡi bậc hiền triết, những cõi trời được kiến lập nhờ bố thí thực phẩm—những trú xứ cực kỳ thiêng diệu thuộc về người ban thức ăn—xin hãy lắng nghe về chúng, hỡi đại hiền triết.

Verse 42

भवनानि प्रकाशंते दिवि तेषां महात्मनाम् । नानासंस्थानरूपाणि नाना कामान्वितानि च

Trên cõi trời, những cung điện rực sáng của các bậc đại tâm ấy hiện bày chói lọi—kết cấu và hình tướng muôn vẻ, lại đầy đủ mọi lạc thú theo điều ước nguyện.

Verse 43

सर्वकामफलाश्चापि वृक्षा भवनसंस्थिताः । हेमवाप्यः शुभाः कूपा दीर्घिकाश्चैव सर्वशः

Lại có những cây quanh nơi cư trú, ban quả thành tựu mọi điều mong cầu. Khắp nơi đều có giếng lành, ao dài, và cả những hồ chứa bằng vàng—tràn đầy bốn phía.

Verse 44

घोषयंति च पानानि शुभान्यथ सहस्रशः । भक्ष्यभोज्यमयाश्शैला वासांस्याभरणानि च

Muôn ngàn lần vang lên lời xưng tụng những thức uống cát tường. Lại có những núi kết thành các món ăn để thưởng thức, cùng y phục và châu báu trang sức nữa.

Verse 45

क्षीरं स्रवंत्यस्सरितस्तथैवाज्यस्य पर्वताः । प्रासादाः पाण्डुराभासाश्शय्याश्च कनकोज्ज्वलाः

Nơi ấy, sông ngòi tuôn chảy sữa, và núi non kết thành bơ tinh luyện (ghee). Các cung điện tỏa ánh sáng trắng ngà rạng rỡ, còn giường nằm lấp lánh huy hoàng như vàng.

Verse 46

तानन्नदाश्च गच्छंति तस्मादन्नप्रदो भवेत् । यदीच्छेदात्मनो भव्यमिह लोके परत्र च

Những ai bố thí thức ăn sẽ đạt đến các cảnh giới cát tường ấy; vì vậy, hãy trở thành người ban phát thực phẩm. Nếu mong điều lành cho chính mình ở đời này và đời sau, nhất định nên thực hành hạnh bố thí thức ăn.

Verse 47

एते लोकाः पुण्यकृतामन्नदानां महाप्रभाः । तस्मादन्नं विशेषेण दातव्यं मानवैर्ध्रुवम्

Những thế giới ấy—rực sáng và huy hoàng bậc nhất—thuộc về người có công đức nhờ bố thí thức ăn. Vì vậy, con người nhất định nên bố thí thực phẩm, và hãy đặc biệt coi trọng, ưu tiên việc ấy.

Verse 48

अन्नं प्रजापतिस्साक्षादन्नं विष्णुस्स्वयं हरः । तस्मादन्नसमं दानं न भूतं न भविष्यति

Thức ăn chính là Prajāpati hiện thân; thức ăn là Viṣṇu; và thức ăn cũng là Śiva (Hara) tự thân. Vì vậy, chưa từng có—và cũng sẽ không bao giờ có—món quà nào sánh bằng bố thí thức ăn.

Verse 49

कृत्वापि सुमहत्पापं यः पश्चादन्नदो भवेत् । विमुक्तस्सर्वपापेभ्यस्स्वर्गलोकं स गच्छति

Dẫu một người đã phạm tội rất lớn, nếu về sau trở thành người bố thí thức ăn, thì được giải thoát khỏi mọi tội lỗi và đạt đến cõi trời.

Verse 50

अन्नपानाश्वगोवस्त्रशय्याच्छत्रासनानि च । प्रेतलोके प्रशस्तानि दानान्यष्टौ विशेषतः

Thức ăn và nước uống, ngựa, bò, y phục, giường nằm, dù che và chỗ ngồi—tám thứ bố thí này được tán dương hơn cả, đặc biệt lợi ích cho người đã khuất trong cõi Pretas.

Verse 51

एवं दानविशेषेण धर्मराजपुरं नरः । यस्माद्याति विमानेन तस्माद्दानं समाचरेत्

Vì vậy, nhờ lối bố thí đặc biệt này, một người được đến thành của Dharmarāja (Yama) bằng cỗ xe trên trời; do đó hãy siêng năng thực hành việc bố thí ấy.

Verse 52

एतदाख्यानमनघमन्नदानप्रभावतः । यः पठेत्पाठयेदन्यान्स समृद्धः प्रजायते

Nhờ uy lực của việc bố thí thức ăn, thánh truyện thanh tịnh này kết quả: ai tụng đọc, hoặc khiến người khác tụng đọc, thì được sinh ra với phúc lộc sung túc.

Verse 53

शृणुयाच्छ्रावयेच्छ्राद्धे ब्राह्मणान्यो महामुने । अक्षय्यमन्नदानं च पितॄणामुपतिष्ठति

Hỡi bậc đại hiền, ai vào lúc cử hành Śrāddha mà lắng nghe (lời tụng theo nghi thức) và cũng khiến các bà-la-môn lắng nghe, thì đối với người ấy, sự bố thí thức ăn trở nên bất tận—và là niềm an ủi, sự nâng đỡ lâu dài cho các Pitṛs (tổ tiên).