Shloka 62

उपमन्युकुमारस्य क्षीरार्थ-प्रार्थना तथा शिवप्रसाद-निबन्धनम् | Upamanyu’s Longing for Milk and the Doctrine of Shiva’s Grace

Devanagari script

योगैश्वर्य्यं सदा तुष्टम्ब्रह्मविद्यामनश्वराम् । समृद्धिं परमान्तस्मै ददौ सन्तुष्टमानसः

Transliteration

yogaiśvaryyaṃ sadā tuṣṭambrahmavidyāmanaśvarām | samṛddhiṃ paramāntasmai dadau santuṣṭamānasaḥ

Translation

Với tâm hoàn toàn hoan hỷ, ngài ban cho chàng quyền năng tối thượng của yoga luôn bền vững, minh tri Brahman bất hoại, và phúc lộc thịnh vượng tối cao.

Word by Word

• योगैश्वर्यम्: yogic lordship/power
• योगैश्वर्यम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: योग + ऐश्वर्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः—योगस्य ऐश्वर्यम् (षष्ठी-तत्पुरुष)

• सदा: always
• सदा: Kala (काल)
• Type: Indeclinable
• Root: सदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक अव्यय (adverb of time)

• तुष्टम्: pleasing / satisfied
• तुष्टम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तुष् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (Past participle), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (ब्रह्मविद्याम् इत्यस्य/अथवा दत्तवस्तूनाम्)

• ब्रह्मविद्याम्: knowledge of Brahman
• ब्रह्मविद्याम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्म + विद्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः—ब्रह्मणः विद्या (षष्ठी-तत्पुरुष)

• अनश्वराम्: imperishable
• अनश्वराम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अनश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (ब्रह्मविद्याम्)

• समृद्धिम्: prosperity
• समृद्धिम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: समृद्धि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• परमाम्: supreme
• परमाम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: परमा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (समृद्धिम्)

• तस्मै: to him
• तस्मै: Sampradana (सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी, एकवचन

• ददौ: gave
• ददौ: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• सन्तुष्टमानसः: one whose mind is content
• सन्तुष्टमानसः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सन्तुष्ट + मानस (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहिः—सन्तुष्टं मानसं यस्य सः

Speaker

Suta Goswami

Shaiva Theology

Tattva Level: pati

Shiva Form: Dakṣiṇāmūrti

Shakti Dimension

Role: teaching

Characters & Entities

• Shiva

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

The verse presents Shiva’s grace as threefold: mastery in yoga (aiśvarya), imperishable liberating knowledge (brahmavidyā), and the highest well-being (paramā samṛddhi), indicating that true prosperity culminates in spiritual freedom under Pati (Shiva).

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

In Saguna Shiva worship (including Linga-upāsanā), devotion ripens into Shiva’s anugraha (grace), by which the devotee gains steadiness in yoga and receives brahmavidyā—showing how form-based worship can lead to formless realization.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

The takeaway is disciplined yoga supported by Shiva-bhakti—regular japa of the Panchakshara (Om Namah Shivaya) and meditation on Shiva as the inner Lord—seeking not merely siddhis but the imperishable brahmavidyā that leads to liberation.