Shloka 11

हनूमत्प्रादुर्भावः (Hanūmat-prādurbhāvaḥ) — The Manifestation/Birth of Hanumān as Śiva’s Agency

Devanagari script

तदाज्ञया ततो धीरस्सर्वविद्यामयत्नतः । सूर्यात्पपाठ स कपिर्गत्वा नित्यं तदान्तिकम्

Transliteration

tadājñayā tato dhīrassarvavidyāmayatnataḥ | sūryātpapāṭha sa kapirgatvā nityaṃ tadāntikam

Translation

Vâng theo mệnh lệnh của Ngài, bậc kiên định ấy đã dễ dàng tinh thông mọi ngành học. Vị anh hùng khỉ ấy hằng ngày đến trước mặt Thần Mặt Trời và thọ giáo nơi Ngài.

Word by Word

• तत्-आज्ञया: by/through his command
• तत्-आज्ञया: Hetu/Karana (करण/हेतु)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + आज्ञा (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुषः; आज्ञा-शब्दः स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन; तत् = षष्ठी-एकवचन (genitive sg) समासे

• ततः: then/thereupon
• ततः: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय-प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय; अव्यय-प्रयोगः (adverb)

• धीरः: the wise/steadfast one
• धीरः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: धीर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन

• सर्व-विद्याम्: all knowledge
• सर्व-विद्याम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + विद्या (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारयः; विद्या-शब्दः स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), बहुवचन/एकवचन? (पाठे ‘विद्याम्’ = द्वितीया-एकवचन)

• अयत्नतः: effortlessly
• अयत्नतः: Prakaraṇa (प्रकार/रीति)
• Type: Indeclinable
• Root: अयत्नतः (अव्यय-प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय; तसिल्-प्रत्ययान्त (ablatival adverb)

• सूर्यात्: from the Sun
• सूर्यात्: Apadana (अपादान)
• Type: Noun
• Root: सूर्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/अपादान), एकवचन

• पपाठ: learned/recited
• पपाठ: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: पठ् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect/परोक्ष), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• सः: he
• सः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (pronoun)

• कपिः: the monkey
• कपिः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कपि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• गत्वा: having gone
• गत्वा: Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव; पूर्वकालिक क्रिया

• नित्यम्: always
• नित्यम्: Kala (काल)
• Type: Indeclinable
• Root: नित्य (प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)

• तत्-अन्तिकम्: to his vicinity/near him
• तत्-अन्तिकम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + अन्तिक (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुषः; अन्तिक-शब्दः नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन

Speaker

Suta Goswami

Shaiva Theology

Tattva Level: pashu

Shiva Form: Dakṣiṇāmūrti

Mantra Metadata

Type: gayatri

Shakti Dimension

Role: teaching

Ritual Elements

Offering: dipa

Characters & Entities

• Surya

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

The verse highlights disciplined obedience and steady-minded devotion as the basis for attaining vidyā; when the seeker is dhīra (firm and self-controlled), knowledge arises with ease and becomes supportive of dharma and liberation.

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

Though the verse describes learning from Sūrya, the Purāṇic intent aligns with Saguna-upāsanā: approaching a visible divine form with reverence and regularity. Such disciplined devotion becomes a model for consistent Linga worship and service.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

The implied practice is nitya-abhyāsa—daily, disciplined approach to the sacred (regular japa, worship, and study). As a Shaiva takeaway, maintain daily Panchakshara japa ("Om Namaḥ Śivāya") with steady focus alongside scriptural listening/recitation.