Shiva Purana — Rudra Samhita, Shloka 9

बाणस्य शोकः शिवस्मरणं च — Bāṇa’s Grief and the Turn to Śiva-Remembrance

Devanagari script

संस्तुवन्विविधैः स्तोत्रै स्संनमन्नुतितस्तथा । यथोचितं पादघातं कुर्वन्विक्षेपयन्करान्

Transliteration

saṃstuvanvividhaiḥ stotrai ssaṃnamannutitastathā | yathocitaṃ pādaghātaṃ kurvanvikṣepayankarān

Translation

Ông ca tụng Đức Chúa bằng muôn dạng thánh tụng, lại cúi lạy và dâng lời kính lễ. Theo đúng phép, ông bước những nhịp chân thích hợp, dậm đất theo tiết tấu, đồng thời đưa tay làm ấn và cử động theo điệu.

Word by Word

• संस्तुवन्: praising
• संस्तुवन्: Karta (कर्ता/Agent; participial)
• Type: Verb
• Root: स्तु (धातु)
• Form: शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त (present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), एकवचन

• विविधैः: with various
• विविधैः: Karaṇa (करण/Instrument)
• Type: Adjective
• Root: विविध (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, तृतीया (Instrumental), बहुवचन; ‘स्तोत्रैः’ इत्यस्य विशेषणम्

• स्तोत्रैः: hymns
• स्तोत्रैः: Karaṇa (करण/Instrument)
• Type: Noun
• Root: स्तोत्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (Instrumental), बहुवचन

• संनमन्: bowing
• संनमन्: Karta (कर्ता/Agent; participial)
• Type: Verb
• Root: नम् (धातु)
• Form: शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त (present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• उतितः: praised/uttered (as hymns)
• उतितः: Visheshana (विशेषण; participial descriptor)
• Type: Adjective
• Root: उतित (प्रातिपदिक; √वद्/√उत्?—पाठभेदसम्भवः, अर्थतः ‘स्तुतः/प्रशंसितः’)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), एकवचन; पाठे ‘उतितः’ सम्भवतः ‘स्तुतितः/उत्थितः’ इत्यादि-रूपभेदः

• तथा: thus/also
• तथा: Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय-प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)

• यथा-उचितम्: as is proper
• यथा-उचितम्: Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय) + उचित (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभाव-समास; अव्ययवत् प्रयोगः; क्रियाविशेषण (adverbial)

• पादघातम्: striking with the foot / foot-stamp
• पादघातम्: Karma (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: पाद + घात (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (Accusative), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (पादेन घातः)

• कुर्वन्: doing
• कुर्वन्: Karta (कर्ता/Agent; participial)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त (present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• विक्षेपयन्: tossing/throwing about
• विक्षेपयन्: Karta (कर्ता/Agent; participial)
• Type: Verb
• Root: क्षिप् (धातु)
• Form: णिच्-प्रत्ययान्त causative धातु (विक्षेपय-), शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• करान्: hands
• करान्: Karma (कर्म/Object of ‘विक्षेपयन्’)
• Type: Noun
• Root: कर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (Accusative), बहुवचन

Speaker

Suta Goswami

Shaiva Theology

Tattva Level: pashu

Shiva Form: Naṭarāja

Characters & Entities

• Shiva

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

It highlights bhakti expressed through body, speech, and mind—hymns (vācika), bowing (kāyika), and reverent intent (mānasika)—directed to Lord Shiva as Pati, the gracious giver of purification and liberation.

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

The actions described—stotra, namaskāra, and respectful rhythmic movement—fit Saguna Shiva worship, where devotion is offered through visible, embodied rites before Shiva (often as the Liṅga), cultivating intimacy and surrender to the Lord’s presence.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

Stotra-pāṭha with repeated namaskāra is implied; it can be paired with japa of the Pañcākṣarī (“Om Namaḥ Śivāya”) and steady, disciplined bodily reverence (prostrations) as a focused devotional practice.