Shiva Purana — Rudra Samhita, Shloka 47

गाणपत्यदानकथा

Bāṇāsura Receives Gaṇapatya; Genealogical Prelude

Devanagari script

स्प्रष्टुं शक्नोति या काचिदृते दाक्षायणी स्त्रियम् । सा गच्छेत्तत्र निश्शंकं मोहयेत्पार्वतीपतिम्

Transliteration

spraṣṭuṃ śaknoti yā kācidṛte dākṣāyaṇī striyam | sā gacchettatra niśśaṃkaṃ mohayetpārvatīpatim

Translation

Bất cứ người nữ nào có thể đến gần và chạm vào Ngài—trừ Dākṣāyaṇī (Satī)—hãy đến đó không chút sợ hãi và tìm cách làm mê hoặc Đấng Phu Quân của Pārvatī (Śiva).

Word by Word

• स्प्रष्टुम्: to touch
• स्प्रष्टुम्: Prayojana (प्रयोजन/उद्देश्य)
• Type: Verb
• Root: स्पृश् (धातु)
• Form: तुमुनन्त (infinitive); (to touch)

• शक्नोति: is able
• शक्नोति: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: शक् (धातु)
• Form: लट् (वर्तमान), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• या: she who
• या: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन (relative pronoun: she who)

• काचित्: some (woman)
• काचित्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: क (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + चित् (निपात)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; अनिश्चितवाचक सर्वनाम (some/any)

• ऋते: except
• ऋते: Apadana (अपादान/वर्ज्य)
• Type: Indeclinable
• Root: ऋते (अव्यय)
• Form: अव्यय; वर्जनार्थक उपपद (except/without), सामान्यतः पञ्चम्यर्थे

• दाक्षायणी: Dākṣāyaṇī (Pārvatī)
• दाक्षायणी: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: दाक्षायणी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; विशेष्य (Dakṣa’s daughter; Pārvatī)

• स्त्रियम्: a woman
• स्त्रियम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्त्री (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन

• सा: she
• सा: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन (she)

• गच्छेत्: should go
• गच्छेत्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक (there)

• निःशङ्कम्: fearlessly
• निःशङ्कम्: Sambandha (सम्बन्ध/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: निःशङ्क (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययवत् क्रियाविशेषण (adverbial accusative: without fear/doubt)

• मोहयेत्: should delude
• मोहयेत्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: मुह् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद; णिच् (causative) (should delude)

• पार्वतीपतिम्: the husband of Pārvatī (Śiva)
• पार्वतीपतिम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: पार्वती + पति (प्रातिपदिकौ)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष समास (पार्वत्याः पति: husband of Pārvatī); पुंलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन

Speaker

Sūta Gosvāmin (narrating the Yuddhakhaṇḍa account to the sages, conveying the instruction given within the story)

Shaiva Theology

Tattva Level: pati

Shiva Form: Umāpati

Shakti Dimension

Shakti Form: Satī

Role: liberating

Characters & Entities

• Shiva
• Parvati
• Sati
• Daksha

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

The verse highlights that Śiva (Pati) is not truly conquered by worldly allure; attempts to “bewilder” him point to the limited power of moha (delusion) before the supreme consciousness. In Shaiva Siddhanta terms, bondage (pāśa) binds the soul, not the Lord.

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

In saguna worship, devotees approach Śiva with reverence and purity, not manipulation. The narrative contrast reinforces that Śiva is approached through bhakti, mantra, and dharma—symbolized by Linga worship—rather than through external charm or deceit.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

The practical takeaway is to replace moha with upāsanā: steady japa of the Pañcākṣarī (“Om Namaḥ Śivāya”) and disciplined purity (śauca), as these are the approved means to approach Śiva in the Purāṇic Shaiva path.