Shiva Purana — Rudra Samhita, Shloka 10

शुक्रोत्पत्तिः तथा महेश्वरदर्शनम् (Śukra’s Emergence and the Vision of Maheśvara)

Devanagari script

त्रैलोक्यद्रावणं लुब्धं लुब्धकं यज्ञसूदनम् । कृत्तिकानां सुतैर्युक्तमुन्मत्तकृत्तिवाससम्

Transliteration

trailokyadrāvaṇaṃ lubdhaṃ lubdhakaṃ yajñasūdanam | kṛttikānāṃ sutairyuktamunmattakṛttivāsasam

Translation

Ngài là nỗi kinh hoàng có thể làm rung chuyển ba cõi—tham dục, bản tính như kẻ thợ săn, và là đấng hủy diệt các tế lễ. Ngài đi cùng các con trai của các Kṛttikā, hiện ra trong trạng thái cuồng nộ, khoác y bằng da thú.

Word by Word

• त्रैलोक्य-द्रावणम्: (him) who makes the three worlds flee / terrifier of the three worlds
• त्रैलोक्य-द्रावणम्: कर्म (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: त्रैलोक्य (त्रि + लोक; प्रातिपदिक) + द्रावण (√द्रु/द्राव् caus. from √द्रु/√द्रव्; प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (षष्ठी/कर्मधारय-सन्निकर्ष: त्रैलोक्यस्य द्रावणम्/त्रैलोक्यं द्रावयति इति); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; विशेषण

• लुब्धम्: greedy
• लुब्धम्: कर्म (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: लुब्ध (√लुभ् धातु; क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग (सन्दर्भे द्वितीया एकवचन), क्त-प्रत्ययान्त; विशेषण

• लुब्धकम्: hunter
• लुब्धकम्: कर्म (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: लुब्धक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• यज्ञ-सूदनम्: slayer of the sacrifice
• यज्ञ-सूदनम्: कर्म (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यज्ञ (प्रातिपदिक) + सूदन (√सूद्/√सुद् धातु; प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (षष्ठी: यज्ञस्य सूदनम्); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; उपाधि/नाम

• कृत्तिकानाम्: of the Kṛttikās
• कृत्तिकानाम्: सम्बन्ध (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: कृत्तिका (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th), बहुवचन

• सुतैः: with sons
• सुतैः: करण/सह (Instrument/association)
• Type: Noun
• Root: सुत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन

• युक्तम्: joined/associated
• युक्तम्: कर्म (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: युक्त (√युज् धातु; क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग (द्वितीया एकवचन), क्त-प्रत्ययान्त; विशेषण; तृतीया-सम्बन्धेन (सुतैः)

• उन्मत्त-कृत्ति-वाससम्: wearing a mad/insane hide-garment
• उन्मत्त-कृत्ति-वाससम्: कर्म (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: उन्मत्त (प्रातिपदिक) + कृत्ति (प्रातिपदिक) + वासस् (प्रातिपदिक)
• Form: बहुपद-तत्पुरुष-समास (कर्मधारय/तत्पुरुष-सन्निवेश: उन्मत्ता कृत्तिः यस्य वासः/वाससम्); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषण

Speaker

Suta Goswami

Shaiva Theology

Tattva Level: pati

Shiva Form: Bhairava

Mantra Metadata

Type: stotra

Characters & Entities

• Krittikas
• Kartikeya
• Shiva

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

The verse portrays an adharma-driven force that disrupts yajña (sacred order). In Shaiva Siddhanta framing, such disruption symbolizes the pasha (bondage) that agitates the worlds and obstructs the soul’s movement toward Shiva; it must be overcome by alignment with dharma and devotion to Pati (Shiva).

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

As a “destroyer of sacrifices,” the figure represents obstacles to outward ritual. Linga/Saguna Shiva worship is presented as the stabilizing refuge: devotion, mantra, and disciplined worship restore the sanctity of yajña and re-center the devotee in Shiva’s protective grace.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

The practical takeaway is to protect one’s sadhana from disruptive tendencies through japa of the Panchakshara (Om Namaḥ Śivāya), maintaining purity in worship, and adopting Shaiva marks like bhasma (Tripuṇḍra) and reverent discipline before undertaking major rites.