Shiva Purana — Rudra Samhita, Shloka 62

हिरण्यनेत्रस्य तपः — Hiraṇyanetra’s Austerity and the Boon

Devanagari script

बभाषिरे दैत्यपतिं प्रमत्तं प्रणम्य राजानमदीनसत्त्वाः । ते तत्र सर्वे जयशब्दपूर्वं रुद्रेण यत्तत्स्मितपूर्वमुक्तम्

Transliteration

babhāṣire daityapatiṃ pramattaṃ praṇamya rājānamadīnasattvāḥ | te tatra sarve jayaśabdapūrvaṃ rudreṇa yattatsmitapūrvamuktam

Translation

Bấy giờ những kẻ kiên tâm ấy cúi lạy nhà vua—chúa tể Daitya đang say men kiêu mạn—rồi thưa rằng. Tại đó, tất cả trước hết hô vang “Chiến thắng!”, rồi nhắc lại đúng từng lời Rudra đã nói khi trước, mở đầu bằng nụ cười hiền hòa của Ngài.

Word by Word

• बभाषिरे: spoke
• बभाषिरे: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √भाष् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन; आत्मनेपद

• दैत्य-पतिम्: to the lord of the Daityas
• दैत्य-पतिम्: Karma (कर्म) (object of ‘बभाषिरे’)
• Type: Noun
• Root: दैत्य (प्रातिपदिक) + पति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (‘lord of the Daityas’)

• प्रमत्तम्: careless / intoxicated
• प्रमत्तम्: Viśeṣaṇa (विशेषण) of ‘दैत्यपतिम्’
• Type: Adjective
• Root: प्रमत्त (प्रातिपदिक/कृदन्त; प्र√मद् (धातु) + क्त)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त

• प्रणम्य: having bowed
• प्रणम्य: Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकाल-क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र√नम् (धातु) + ल्यप्
• Form: ल्यप्-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund): ‘having bowed’

• राजानम्: the king
• राजानम्: Karma (कर्म) (object of ‘प्रणम्य’)
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन

• अदीन-सत्त्वाः: undaunted / of firm spirit
• अदीन-सत्त्वाः: Viśeṣaṇa (विशेषण) of implied subject ‘ते’
• Type: Adjective
• Root: अदीन (प्रातिपदिक) + सत्त्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन; बहुव्रीहि (‘whose courage is not dejected’)

• ते: they
• ते: Karta (कर्ता) (of ‘बभाषिरे’)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन; सर्वनाम

• तत्र: there
• तत्र: Deśa-adhikaraṇa (देश-अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक अव्यय (locative adverb)

• सर्वे: all
• सर्वे: Viśeṣaṇa (विशेषण) of ‘ते’
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन

• जय-शब्द-पूर्वम्: preceded by cries of victory
• जय-शब्द-पूर्वम्: Kriyā-viśeṣaṇa (क्रिया-विशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: जय (प्रातिपदिक) + शब्द (प्रातिपदिक) + पूर्व (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभावसमास; अव्ययवत् प्रयोगः (adverbial): ‘जयशब्देन पूर्वम्’

• रुद्रेण: by Rudra
• रुद्रेण: Karaṇa (करण) / Agent in passive (by Rudra)
• Type: Noun
• Root: रुद्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3), एकवचन

• यत्: which
• यत्: Karma (कर्म) (correlative with ‘तत्’)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; सम्बन्धबोधक (relative)

• तत्: that
• तत्: Karma (कर्म) (that which)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; तद्-प्रत्यय (correlative)

• स्मित-पूर्वम्: preceded by a smile
• स्मित-पूर्वम्: Kriyā-viśeṣaṇa (क्रिया-विशेषण) (modifies ‘उक्तम्’)
• Type: Indeclinable
• Root: स्मित (प्रातिपदिक) + पूर्व (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभावसमास; अव्ययवत् प्रयोगः: ‘स्मितेन पूर्वम्’

• उक्तम्: said / spoken
• उक्तम्: Karma (कर्म) (content spoken)
• Type: Verb
• Root: √वच् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि (that which was said)

Speaker

Suta Goswami (narrating the events of the Yuddha Khanda to the sages)

Shaiva Theology

Tattva Level: pashu

Shiva Form: Rudra

Mantra Metadata

Mantra: jaya (victory-cry)

Type: stotra

Characters & Entities

• Rudra
• Daityapati (lord of the Daityas)

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

It highlights Rudra as Pati—the divine Lord whose grace (seen in His smile) steadies devotees and guides their speech and action, showing that true “victory” begins with alignment to Shiva’s will rather than mere force.

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

Rudra’s smile and spoken instruction point to Saguna Shiva’s accessible, compassionate guidance: devotees first offer auspicious praise (“jaya”) and then follow the Lord’s directive—mirroring how Linga-worship begins with reverence and proceeds with obedience to Shiva’s dharma.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

Begin any undertaking with Shiva-oriented invocation (jaya/namas), then act with disciplined follow-through; practically, this aligns with japa of “Om Namaḥ Śivāya” before speaking or deciding, cultivating steadiness and restraint.