Shiva Purana — Rudra Samhita, Shloka 49

त्रिपुरदीक्षाविधानम् — Tripura Dīkṣā: Prescriptive Procedure

Chapter on the Ordinance of Initiation

Devanagari script

नारद उवाच कश्चित्समागतश्चात्र यतिर्धर्मपरायणः । सर्वविद्याप्रकृष्टो हि वेदविद्यापरान्वितः

Transliteration

nārada uvāca kaścitsamāgataścātra yatirdharmaparāyaṇaḥ | sarvavidyāprakṛṣṭo hi vedavidyāparānvitaḥ

Translation

Nārada thưa: “Tại đây có một vị yati (bậc xuất gia) vừa đến, người một lòng nương theo dharma. Quả thật, vị ấy ưu việt trong mọi ngành học, và đặc biệt đầy đủ thánh học của Veda.”

Word by Word

• नारदः: Narada
• नारदः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नारद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• कश्चित्: someone, a certain person
• कश्चित्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कश्चित् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; अनिश्चितवाचक (indefinite pronoun)

• समागतः: has come/arrived
• समागतः: Karta (कर्ता) (as predicate to kaścit)
• Type: Verb
• Root: सम् + आ + गम् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध/connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक निपात

• अत्र: here
• अत्र: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक अव्यय (locative adverb)

• यतिः: an ascetic
• यतिः: Karta (कर्ता) (apposition to kaścit)
• Type: Noun
• Root: यति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• धर्म-परायणः: devoted to dharma
• धर्म-परायणः: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: धर्म (प्रातिपदिक) + परायण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष: धर्मे परायणः (devoted to dharma)

• सर्व-विद्या-प्रकृष्टः: excellent in all knowledge
• सर्व-विद्या-प्रकृष्टः: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + विद्या (प्रातिपदिक) + प्रकृष्ट (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष: सर्वासु विद्यासु प्रकृष्टः (excellent in all sciences)

• हि: indeed
• हि: Sambandha (सम्बन्ध/particle)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: निपात (emphatic particle)

• वेद-विद्या-पर-अन्वितः: endowed with superior Vedic learning
• वेद-विद्या-पर-अन्वितः: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वेद (प्रातिपदिक) + विद्या (प्रातिपदिक) + पर (प्रातिपदिक) + अन्वित (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासार्थ: वेदविद्यायां परः (उत्तमः) तया अन्वितः (endowed with excellence in Vedic learning)

Speaker

Narada

Shaiva Theology

Tattva Level: pashu

Shiva Form: Dakṣiṇāmūrti

Shakti Dimension

Role: teaching

Characters & Entities

• Narada

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

The verse highlights the Shaiva ideal that true spiritual authority rests on dharma, renunciation, and śāstra-jñāna—qualities that prepare the seeker to approach Lord Shiva as Pati (the liberating Lord) and move toward moksha.

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

By praising a yati grounded in Vedic wisdom, the text frames Shiva-worship as disciplined and scripturally anchored—Linga-upāsanā is best performed with purity of conduct (dharma) and right understanding rather than mere external ritual.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

The implied takeaway is steady dharma and sacred study supporting Shiva-bhakti—daily japa of the Panchakshara ("Om Namaḥ Śivāya") with a renunciate attitude (vairāgya) is the most fitting practice here.