भूतत्रिपुरधर्मवर्णनम् (Description of the Dharma/Conduct of the Bhūta-Tripura) — Chapter 3

Verse 1

शिव उवाच । अयं वै त्रिपुराध्यक्ष पुण्यवान्वर्ततेऽधुना । यत्र पुण्यं प्रवर्तेत न हंतव्यो बुधैः क्वचित्

Śiva phán: “Chúa tể Tripura này hiện nay có công đức và đứng vững trong chính pháp. Nơi nào công đức đang hiển lộ, bậc trí không bao giờ nên sát hại, trong bất cứ hoàn cảnh nào.”

Verse 2

जानामि देवकष्टं च विबुधास्सकलं महत् । दैत्यास्ते प्रबला हंतुमशक्यास्तु सुरासुरैः

“Ta biết, hỡi chư Thiên, nỗi khốn khó lớn lao đã giáng xuống trên tất cả các ngươi. Bọn Dāitya ấy vô cùng hùng mạnh; đến cả Deva hay Asura cũng không thể giết được.”

Verse 3

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां पञ्चमे युद्धखण्डे त्रिपुरवधोपाख्याने भूतत्रिपुरधर्मवर्णनं नाम तृतीयोऽध्यायः

Như vậy, trong Śrī Śiva Mahāpurāṇa—thuộc Rudrasaṃhitā thứ hai, trong Yuddhakhaṇḍa thứ năm, ở thiên truyện về việc diệt Tripura—kết thúc Chương Ba, mang tên “Mô tả Dharma (hạnh và trật tự) của Bhūta Tripura.”

Verse 4

मित्रद्रोहं कथं जानन्करोमि रणकर्कशः । सुहृद्द्रोहे महत्पापं पूर्वमुक्तं स्वयंभुवा

Làm sao ta—dẫu đã chai cứng bởi chiến trận—lại có thể cố ý phản bội một người bạn? Vì Đấng Tự-sinh (Brahmā) đã từng tuyên bố rằng phản bội người thiện chí là một tội lớn.

Verse 5

ब्रह्मघ्नं च सुरापे च स्तेये भग्नव्रते तथा । निष्कृतिर्विहिता सद्भिः कृतघ्ने नास्ति निष्कृतिः

Đối với kẻ sát hại Bà-la-môn, kẻ uống rượu say, kẻ trộm cắp, và kẻ phá vỡ các thệ nguyện thiêng liêng, các bậc hiền thiện đã định ra những phương cách sám hối. Nhưng đối với kẻ vô ân bội bạc người đã làm ơn cho mình, thì không có sự sám hối nào.

Verse 6

मम भक्तास्तु ते दैत्या मया वध्या कथं सुराः । विचार्यतां भवद्भिश्च धर्मज्ञैरेव धर्मतः

“Những Dāitya ấy quả thật là các tín đồ của Ta; họ phải do chính Ta trừng phạt—vậy chư Thiên sao có thể làm điều ấy? Xin các vị, những bậc am tường dharma, hãy suy xét cho đúng, chỉ theo dharma mà thôi.”

Verse 7

तावत्ते नैव हंतव्या यावद्भक्तिकृतश्च मे । तथापि विष्णवे देवा निवेद्यं कारणं त्विदम्

“Chừng nào họ còn hành động do lòng sùng kính dâng lên Ta, thì họ không nên bị giết. Dẫu vậy, hỡi chư Thiên, nguyên do của việc này vẫn phải tâu trình lên Viṣṇu.”

Verse 8

सनत्कुमार उवाच । इत्येवं तद्वचः श्रुत्वा देवाश्शक्रपुरोगमाः । न्यवेदयन् द्रुतं सर्वे ब्रह्मणे प्रथमं मुने

Sanatkumāra nói: Nghe những lời ấy xong, tất cả chư Thiên—do Śakra (Indra) dẫn đầu—đều vội vã đến bẩm báo sự việc trước hết với Brahmā, vị hiền triết nguyên sơ.

Verse 9

ततो विधिं पुरस्कृत्य सर्वे देवास्सवासवाः । वैकुंठं प्रययुश्शीघ्रं सर्वे शोभासमन्वितम्

Bấy giờ, tất cả chư thiên—cùng với Indra—tôn Brahmā (Đấng định lập pháp tắc) làm bậc dẫn đầu, liền mau chóng lên đường đến Vaikuṇṭha; ai nấy đều rực rỡ trong hào quang thần thánh.

Verse 10

तत्र गत्वा हरिं दृष्ट्वा प्रणेमुर्जातसंभ्रमाः । तुष्टुवुश्च महाभक्त्या कृतांजलिपुटास्सुराः

Đến nơi, khi được chiêm bái Hari (Viṣṇu), chư thiên bỗng tràn đầy kính sợ nhiệm mầu liền cúi mình đảnh lễ. Chắp tay trong thế añjali, họ ca tụng Ngài với lòng đại tín kính.

Verse 11

स्वदुःखकारणं सर्वं पूर्ववत्तदनंतरम् । न्यवेदयन्द्रुतं तस्मै विष्णवे प्रभविष्णवे

Ông liền mau chóng tâu bày với Đức Viṣṇu—Đấng hùng lực, thấm khắp muôn phương—mọi việc đúng như đã xảy ra trước đó, và trình rõ trọn vẹn nguyên nhân của nỗi khổ nơi chính mình.

Verse 12

देवदुःखं ततः श्रुत्वा दत्तं च त्रिपुरालये । ज्ञात्वा व्रतं च तेषां तद्विष्णुर्वचनमब्रवीत्

Bấy giờ, nghe nỗi khổ của chư thiên, lại biết điều đã được ban cho những kẻ cư ngụ ở Tripura, và hiểu rõ pháp hạnh (lời nguyện) mà họ đã giữ, Đức Viṣṇu liền cất lời như sau.

Verse 13

विष्णुरुवाच । इदं सत्यं वचश्चैव यत्र धर्मस्सनातनः । तत्र दुःखं न जायेत सूर्ये दृष्टे यथा तमः

Viṣṇu nói: “Lời này quả thật chân thật: nơi nào Sanātana Dharma—Chánh pháp vĩnh cửu—an trụ, nơi ấy sầu khổ không sinh; như bóng tối tan biến khi mặt trời hiện ra.”

Verse 14

सनत्कुमार उवाच । इत्येतद्वचनं श्रुत्वा देवा दुःखमुपागताः । पुनरूचुस्तथा विष्णुं परिम्लानमुखाम्बुजाः

Sanatkumāra thưa: Nghe những lời ấy, chư thiên lại chìm trong sầu khổ. Rồi, với gương mặt như hoa sen đã rũ và nhạt sắc, họ lại một lần nữa thưa với Đức Viṣṇu.

Verse 15

देवा ऊचुः । कथं चैव प्रकर्त्तव्यं कथं दुःखं निरस्यते । कथं भवेम सुखिनः कथं स्थास्यामहे वयम्

Chư thiên thưa: “Chúng con phải hành động thế nào? Làm sao xua tan sầu khổ? Làm sao chúng con được an lạc, và làm sao có thể đứng vững, được che chở an ổn?”

Verse 16

कथं धर्मा भविष्यंति त्रिपुरे जीविते सति । देवदुःखप्रदा नूनं सर्वे त्रिपुरवासिनः

Làm sao chánh pháp (dharma) có thể hưng thịnh khi Tripura còn sống? Quả thật, hết thảy kẻ cư ngụ ở Tripura chính là nguồn gây khổ đau cho chư thiên.

Verse 17

किं वा ते त्रिपुरस्येह वधश्चैव विधीयताम् । नोचेदकालिकी देवसंहतिः क्रियतां ध्रुवम्

Bằng không, xin hãy thực hiện ngay tại đây việc tiêu diệt Tripura vì các ngài. Nếu không, thì chắc chắn phải lập tức triệu tập, tập hợp đạo binh chư thiên ngay tức khắc.

Verse 18

सनत्कुमार उवाच । इत्युक्त्वा ते तदा देवा दुःखं कृत्वा पुनः पुनः । स्थितिं नैव गतिं ते वै चक्रुर्देववरादिह

Sanatkumāra nói: Nói xong như vậy, chư thiên hết lần này đến lần khác rơi vào sầu khổ. Tại đây, ô bậc tối thắng trong hàng chư thiên, họ chẳng tìm được sự vững tâm cũng không thấy đường lối hành động nào.

Verse 19

तान्वै तथाविधान्दृष्ट्वा हीनान्विनयसंयुतान् । सोपि नारायणः श्रीमांश्चिंतयेच्चेतसा तथा

Thấy họ trong cảnh ấy—dẫu suy giảm, nhưng vẫn đầy lòng khiêm cung—đấng Nārāyaṇa rạng ngời cũng trầm tư sâu thẳm trong tâm. Theo lập trường Shaiva, sự quay vào nội tâm của chính Viṣṇu nơi đây cho thấy: trong thời xung đột, sự giải quyết chân thật nằm ở việc thuận hợp với ý chí tối thượng và chánh pháp của Śiva, chứ không chỉ ở sức mạnh bề ngoài.

Verse 20

किं कार्यं देवकार्येषु मया देवसहा यिना । शिवभक्तास्तु ते दैत्यास्तारकस्य सुता इति

“Ta đã là đồng minh của chư thiên, vậy cần gì phải can dự vào việc của các thần? Những Daitya ấy thật sự là tín đồ của Śiva, và họ chính là các con trai của Tāraka.”

Verse 21

इति संचिन्त्य तत्काले विष्णुना प्रभविष्णुना । ततो यज्ञास्स्मृतास्तेन देवकार्यार्थमक्षयाः

Suy niệm như vậy trong khoảnh khắc ấy, Đức Viṣṇu—đấng hùng lực—liền nhớ đến các tế lễ (yajña) bất hoại, với ý định nhờ đó hoàn thành công việc của chư thiên.

Verse 22

तद्विष्णुस्मृतिमात्रेण यज्ञास्ते तत्क्षणं द्रुतम् । आगतास्तत्र यत्रास्ते श्रीपतिः पुरुषोत्तमः

Chỉ nhờ một niệm nhớ đến Viṣṇu, các Yajña hiện thân ấy liền tức khắc mau chóng đến nơi Śrīpati—Đấng Puruṣottama—đang ngự.

Verse 23

ततो विष्णुं यज्ञपतिं पुराणं पुरुषं हरिम् । प्रणम्य तुष्टुवुस्ते वै कृतांजलिपुटास्तदा

Bấy giờ họ cúi lạy Viṣṇu—Chủ tế của yajña, Đấng Nhân Thủy, Hari—rồi chắp tay cung kính mà tán dương Ngài với lòng sùng kính.

Verse 24

भगवानपि तान्दृष्ट्वा यज्ञान्प्राह सनातनम् । सनातनस्तदा सेंद्रान्देवानालोक्य चाच्युतः

Thấy các nghi lễ tế tự ấy, Đấng Thế Tôn liền ngỏ lời với Đấng Vĩnh Hằng. Bấy giờ, Đấng Vĩnh Hằng, bậc bất khả sai lầm, nhìn các chư thiên cùng với Indra rồi nói lời thích đáng.

Verse 25

विष्णुरुवाच । अनेनैव सदा देवा यजध्वं परमेश्वरम् । पुरत्रयविनाशाय जगत्त्रयविभूतये

Viṣṇu nói: “Chỉ bằng chính phương tiện thờ phụng này, hỡi các chư thiên, hãy luôn tôn thờ Parameśvara (Śiva), để Tam Thành Tripura bị tiêu diệt, và ba cõi được ban phúc thịnh vượng cùng quyền uy thiêng liêng.”

Verse 26

सनत्कुमार उवाच । अच्युतस्य वचः श्रुत्वा देवदेवस्य धीमतः । प्रेम्णा ते प्रणतिं कृत्वा यज्ञेशं तेऽस्तुवन्सुराः

Sanatkumāra nói: Nghe lời của Acyuta (Viṣṇu), bậc trí tuệ, Đấng Tối Thượng của chư thiên, các Deva liền cúi lạy với lòng mến kính rồi ca ngợi Yajñeśa, Chúa Tể của tế lễ.

Verse 27

एवं स्तुत्वा ततो देवा अजयन्यज्ञपूरुषम् । यज्ञोक्तेन विधानेन संपूर्णविधयो मुने

Vậy, sau khi tán tụng, các Deva liền chế ngự Yajña-Puruṣa. Hỡi bậc hiền triết, họ đã làm như thế bằng cách tuân theo nghi thức được truyền dạy trong lễ tế, hoàn tất trọn vẹn mọi điều luật định.

Verse 28

ततस्तस्माद्यज्ञकुंडात्समुत्पेतुस्सहस्रशः । भूतसंघा महाकायाः शूलशक्तिगदायुधाः

Rồi từ hố lửa tế lễ ấy, các đoàn bhūta bỗng vọt lên hàng ngàn—những tùy tùng thân hình vĩ đại, mang vũ khí là đinh ba, giáo và chùy.

Verse 29

ददृशुस्ते सुरास्तान् वै भूतसंघान्सहस्रशः । शूल शक्तिगदाहस्तान्दण्डचापशिलायुधान्

Bấy giờ các Deva trông thấy những đạo quân bhūta ấy, hàng ngàn hàng vạn—tay cầm đinh ba, giáo và chùy, lại trang bị gậy, cung và đá làm vũ khí.

Verse 30

नानाप्रहरणोपेतान् नानावेषधरांस्तथा । कालाग्निरुद्रसदृशान्कालसूर्योपमांस्तदा

Họ mang đủ loại vũ khí và khoác đủ dạng ngụy trang; khi ấy họ hiện ra như chính Kālāgnirudra—ngọn lửa của Thời Gian—và như mặt trời của Thời Gian, uy lực áp đảo, đáng sợ khôn cùng.

Verse 31

दृष्ट्वा तानब्रवीद्विष्णुः प्रणिपत्य पुरःस्थितान् । भूतान्यज्ञपतिः श्रीमानुद्राज्ञाप्रतिपालकः

Thấy họ đứng trước mặt, Viṣṇu—bậc vinh quang, chủ tế của tế lễ—liền cúi mình đảnh lễ rồi nói với các chúng hữu tình ấy, vì Ngài là người trung tín gìn giữ mệnh lệnh của Rudra.

Verse 32

विष्णुरुवाच । भूताः शृणुत मद्वाक्यं देवकार्यार्थमुद्यताः । गच्छन्तु त्रिपुरं सद्यस्सर्वे हि बलवत्तराः

Viṣṇu nói: “Hỡi các bhūta, hãy nghe lời ta. Vì công việc của chư thiên mà các ngươi đã đứng dậy, thì tất cả—những kẻ hùng lực nhất—hãy lập tức tiến đến Tripura.”

Verse 33

गत्वा दग्ध्वा च भित्त्वा च भङ्क्त्वा दैत्यपुरत्रयम् । पुनर्यथागता भूतागंतुमर्हथ भूतये

“Hãy đi, thiêu đốt, xuyên phá và đập tan ba thành của loài quỷ. Rồi theo đúng con đường các ngươi đã đến mà trở về; hỡi các bhūta, hãy lại quay về—vì an lạc và sự phục hồi của muôn loài.”

Verse 34

सनत्कुमार उवाच । तच्छ्रुत्वा भगवद्वाक्यं ततो भूतगणाश्च ते । प्रणम्य देवदेवं तं ययुर्दैत्यपुरत्रयम्

Sanatkumāra nói: Nghe mệnh lệnh của Đấng Thế Tôn, các đoàn tùy tùng của Śiva liền cúi lạy vị Deva của chư Deva ấy và lên đường đến ba thành của loài quỷ (Tripura).

Verse 35

गत्वा तत्प्रविशंतश्च त्रिपुराधिपतेजसि । भस्मसादभवन्सद्यश्शलभा इव पावके

Khi đến và lao vào hào quang rực cháy của vị Chúa tể cai quản Tripura, họ lập tức hóa thành tro bụi—như bướm đêm lao vào lửa.

Verse 36

अवशिष्टाश्च ये केचित्पलायनपरायणाः । निस्सृत्यारं समायाता हरेर्निकटमाकुलाः

Và vài kẻ còn sót lại—chỉ một lòng muốn trốn chạy—đã lao ra qua cổng, trong cơn rối loạn, rồi đến gần Hari (Viṣṇu) để nương tựa.

Verse 37

तान्दृष्ट्वा स हरिः श्रुत्वा तच्च वृत्तमशेषतः । चिंतयामास भगवान्मनसा पुरुषोत्तमः

Thấy họ và nghe trọn vẹn câu chuyện ấy, Bhagavān Hari—Đấng Puruṣottama, Nhân Vị Tối Thượng—đã trầm tư sâu thẳm trong tâm, cân nhắc điều nên làm trong cuộc giao tranh đó.

Verse 38

किं कृत्यमधुना कार्यमिति संतप्तमानसः । संतप्तानमरान्सर्वानाज्ञाय च सवासवान्

Tâm Ngài bừng cháy vì ưu não, tự hỏi: “Giờ đây phải làm gì—còn con đường nào?” Rồi khi hiểu rằng hết thảy chư Bất Tử—cả Indra cùng họ—cũng đang khổ não, Ngài liền nghĩ đến cảnh ngộ của họ.

Verse 39

कथं तेषां च दैत्यानां बलाद्धत्वा पुरत्रयम् । देवकार्यं करिष्यामीत्यासीच्चिंतासमाकुलः

Ngài ngập trong mối lo, nghĩ rằng: “Làm sao ta có thể dùng sức mạnh phá hủy Tam Thành của bọn Daitya hùng cường ấy, để hoàn thành công việc của chư thiên?”

Verse 40

नाशोऽभिचारतो नास्ति धर्मिष्ठानां न संशयः । इति प्राह स्वयं चेशः श्रुत्याचारप्रमाणकृत्

“Với người chí công chí thiện, không có sự diệt vong do tà thuật—điều ấy không nghi ngờ.” Chính Đấng Chúa Tể đã tự thân phán như vậy, xác lập thẩm quyền của Śruti và chánh hạnh làm chuẩn chứng.

Verse 41

दैत्याश्च ते हि धर्मिष्ठास्सर्वे त्रिपुरवासिनः । तस्मादवध्यतां प्राप्ता नान्यथा सुरपुंगवाः

Những Daitya ấy—quả thật toàn thể cư dân Tripura—đều kiên định trong dharma. Vì thế họ đã đạt đến sự bất khả sát; không thể khác được, hỡi bậc tối thượng trong chư Thiên.

Verse 42

कृत्वा तु सुमहत्पापं रुद्रमभ्यर्चयंति ते । मुच्यंते पातकैः सर्वैः पद्मपत्रमिवांभसा

Ngay cả kẻ đã gây nên tội lỗi rất lớn—nếu thờ phụng Rudra—cũng được giải thoát khỏi mọi lỗi lầm, như lá sen không bị nước làm vấy nhiễm.

Verse 43

रुद्राभ्यर्चनतो देवाः सर्वे कामा भवंति हि । नानोपभोगसंपत्तिर्वश्यतां याति वै भुवि

Quả thật, nhờ sự thờ phụng Rudra mà mọi điều mong cầu đều được thành tựu. Trên cõi đất này, phú quý đem lại muôn dạng hưởng thụ—thậm chí quyền năng khiến hoàn cảnh thuận theo ý mình—chắc chắn đến với người sùng kính.

Verse 44

तस्मात्तद्भोगिनो दैत्या लिंगार्चनपरायणाः । अनेकविधसंपत्तेर्मोक्षस्यापि परत्र च

Vì thế, những Daitya ấy—những kẻ hưởng thụ chính các lạc thú ấy—một lòng nương tựa nơi việc thờ phụng Liṅga, đạt được muôn bề phú quý và, ở đời sau nữa, cả giải thoát.

Verse 45

ततः कृत्वा धर्मविघ्नं तेषामेवात्ममायया । दैत्यानां देवकार्यार्थं हरिष्ये त्रिपुरं क्षणात्

Rồi đây, bằng chính sức huyễn lực tự sinh của họ, ta sẽ tạo ra chướng ngại đối với dharma của họ; và vì mục đích của chư Thiên nhằm chống lại các Daitya, ta sẽ hủy diệt Tripura trong khoảnh khắc.

Verse 46

विचार्येत्थं ततस्तेषां भगवान्पुरुषोत्तमः । कर्तुं व्यवस्थितः पश्चाद्धर्मविघ्नं सुरारिणाम्

Suy xét như vậy, Đấng Tối Thượng (Puruṣottama) liền quyết định gây chướng ngại cho pháp (dharma) của kẻ thù chư thiên, để sức mạnh phi pháp của chúng bị kiềm chế.

Verse 47

यावच्च वेद धर्मास्तु यावद्वै शंकरार्चनम् । यावच्च शुचिकृत्यादि तावन्नाशो भवेन्न हि

Chừng nào các bổn phận theo Veda còn được gìn giữ, chừng nào việc thờ phụng Śaṅkara còn được thực hành, và chừng nào các nghi thức thanh tịnh v.v. còn được tuân thủ—cho đến lúc ấy, quả thật sẽ không có sự suy đọa (tâm linh).

Verse 48

तस्मादेवं प्रकर्तव्यं वेदधर्मस्ततो व्रजेत् । त्यक्तलिंगार्चना दैत्या भविष्यंति न संशयः

“Vì thế, hãy làm đúng như vậy, rồi tiến hành theo Veda-dharma. Bọn Daitya sẽ từ bỏ việc thờ phụng Śiva-liṅga—điều ấy không còn nghi ngờ.”

Verse 49

इति निश्चित्य वै विष्णुर्विघ्नार्थमकरोत्तदा । तेषां धर्मस्य दैत्यानामुपायं श्रुति खण्डनम्

Đã quyết định như vậy, Viṣṇu liền hành động để tạo chướng ngại. Là phương kế làm suy yếu pháp của bọn Daitya, Ngài bắt đầu “bẻ gãy” — gây rối loạn và bóp méo — uy quyền của Śruti (mặc khải Veda).

Verse 50

तदैवोवाच देवान्स विष्णुर्देवसहायकृत् । शिवाज्ञया शिवेनैवाज्ञप्तस्त्रैलोक्यरक्षणे

Ngay lúc ấy, Viṣṇu—đấng trợ giúp chư thiên—lên tiếng với các Deva, vì chính Śiva, theo thánh lệnh của Ngài, đã giao phó cho Viṣṇu việc bảo hộ ba cõi.

Verse 51

विष्णुरुवाच । हे देवास्सकला यूयं गच्छत स्वगृहान्ध्रुवम् । देवकार्यं करिष्यामि यथामति न संशयः

Viṣṇu nói: «Hỡi chư thiên, tất cả các ngươi hãy chắc chắn trở về cung điện của mình. Ta sẽ đảm đương công việc của chư thiên theo sự hiểu biết tốt nhất của ta; không hề nghi ngờ.»

Verse 52

तान्रुद्राद्विमुखान्नूनं करिष्यामि सुयत्नतः । स्वभक्तिरहिताञ्ज्ञात्वा तान्करिष्यति भस्मसात्

«Chắc chắn, với nỗ lực cẩn trọng, ta sẽ khiến những kẻ quay lưng với Rudra phải lui bước khỏi ý đồ thù nghịch. Khi biết họ không có lòng sùng kính chân thật, Ngài sẽ thiêu họ thành tro bụi.»

Verse 53

सनत्कुमार उवाच । तदाज्ञां शिरसाधायश्वासितास्तेऽमरा मुने । स्वस्वधामानि विश्वस्ता ययुर्ब्रह्मापि मोदिताः

Sanatkumāra thưa: «Bạch hiền giả, các chư thiên ấy đội mệnh lệnh kia lên đầu (đón nhận với lòng tôn kính) và được trấn an. Tin tưởng, họ trở về các cõi của mình; và Phạm Thiên cũng hoan hỷ.»

Verse 54

ततश्चैवाकरोद्विष्णुर्देवार्थं हितमुत्तमम् । तदेव श्रूयतां सम्यक्सर्वपापप्रणाशनम्

Bấy giờ, Viṣṇu đã thực hiện một hành động tối thượng vì lợi ích của chư thiên. Xin hãy lắng nghe kỹ việc ấy, vì đó là điều diệt trừ trọn vẹn mọi tội lỗi.