कैलासमार्गे शङ्करस्य परीक्षा — Śiva Tests the Approachers on the Kailāsa Path

Verse 1

व्यास उवाच । भो ब्रह्मन्भगवन्पूर्वं श्रुतं मे ब्रह्मपुत्रक । जलंधरं महादैत्यमवधीच्छंकरः प्रभुः

Vyāsa thưa: “Bạch Brahman tôn kính, bậc phúc đức—hỡi con của Brahmā—trước đây con từng nghe rằng Đức Chúa Śaṅkara, Đấng Tối Thượng, đã diệt đại ác ma Jalandhara.”

Verse 2

तत्त्वं वद महाप्राज्ञ चरितं शशिमौलिनः । विस्तारपूर्वकं शृण्वन्कस्तृप्येत्तद्यशोऽमलम्

Ô bậc đại trí, xin hãy nói rõ chân nghĩa và những thánh hạnh của Đấng Chúa đội trăng—Śiva. Ai, khi nghe tường tận đầy đủ, lại có thể thỏa lòng được—vinh quang của Ngài thật thanh khiết, không vết nhơ.

Verse 3

सूत उवाच । इत्येवं व्याससंपृष्टो ब्रह्मपुत्रो महामुनिः । उवाचार्थवदव्यग्रं वाक्यं वाक्यविशारदः

Sūta nói: Được Vyāsa hỏi như vậy, vị đại hiền—con của Phạm Thiên—bậc tinh thông ngôn từ, đã thốt lời đầy ý nghĩa, điềm tĩnh và không hề xao lãng.

Verse 4

सनत्कुमार उवाच । एकदा जीवशक्रौ च भक्त्या परमया मुने । दर्शनं कर्तुमीशस्य कैलासं जग्मतुर्भृशम्

Sanatkumāra nói: Này hiền giả, thuở ấy Jīva và Śakra, tràn đầy lòng sùng kính tối thượng, đã khẩn thiết lên đường đến Kailāsa để được trực kiến (darśana) Đức Chúa Īśa.

Verse 5

अथ गुर्विन्द्रयोर्ज्ञात्वागमनं शंकरः प्रभुः । परीक्षितुं तयोर्ज्ञानं स्वदर्शनरतात्मनोः

Bấy giờ, Đức Chúa Śaṅkara biết tin vị Thầy và Indra đang đến gần, liền định thử thách sự hiểu biết của hai người—những tâm hồn đang chuyên chú cầu đạt chính thánh kiến của Ngài.

Verse 6

महातेजस्विनं शांतं जटासंबद्धमस्तकम् । महाबाहुं महोरस्कं गौरं नयनभीषणम्

Ông trông thấy một vị rực rỡ đại quang minh mà vẫn hoàn toàn an tịnh, đầu buộc tóc bện (jaṭā); tay mạnh mẽ, ngực rộng, sắc da sáng, và ánh nhìn khiến người ta kính sợ.

Verse 7

अथ तौ गुरुशक्रौ च कुर्वंतौ गमनं मुदा । आलोक्य पुरुषं भीमं मार्गमध्येऽद्भुताकृतिम्

Bấy giờ hai vị—Bṛhaspati, bậc đạo sư, và Śakra (Indra)—vui mừng tiếp tục lên đường. Giữa lộ trình, họ trông thấy một nhân vật đáng sợ, hình tướng kỳ diệu phi thường, đứng ngay trên đường.

Verse 9

अथो पुरंदरोऽपृच्छत्स्वाधिकारेण दुर्मदः । पुरुषं तं स्वमार्गांतस्थितमज्ञाय शंकरम्

Rồi Purandara (Indra), say men vì kiêu mạn về quyền uy của mình, đã chất vấn Nhân Vật đang đứng ở cuối lối đi của ông, mà không nhận ra đó chính là Śaṅkara (Đức Śiva).

Verse 10

पुरन्दर उवाच । कस्त्वं भोः कुत आयातः किं नाम वद तत्त्वतः । स्वस्थानेसंस्थितश्शंभु किं वान्यत्र गतः प्रभुः

Purandara (Indra) nói: “Ngài là ai? Từ đâu đến? Xin nói thật danh tính của ngài. Śambhu, Đấng Tối Thượng, có an trụ nơi bản cung của Ngài chăng, hay bậc Chúa Tể tối cao ấy đã đi đến nơi khác?”

Verse 11

सनत्कुमार उवाच । शक्रेणेत्थं स पृष्टस्तु किंचिन्नोवाच तापसः । शक्रः पुनरपृच्छद्वै नोवाच स दिगंबरः

Sanatkumāra nói: Bị Śakra (Indra) hỏi như thế, vị khổ hạnh ấy chẳng đáp một lời. Śakra lại hỏi lần nữa, nhưng vị xuất gia “mặc trời” (digambara) vẫn im lặng.

Verse 12

पुनः पुरंदरोऽपृच्छ्ल्लोकानामधिपेश्वरः । तूष्णीमास महायोगी लीलारूपधरः प्रभुः

Lại nữa, Indra—chúa tể các cõi—hỏi Ngài; nhưng Đấng Tối Thượng, bậc Đại Du-già, Đấng hiện thân trong cuộc hí lộng thiêng liêng, vẫn lặng thinh.

Verse 13

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां पंचमे युद्धखण्डे जलंधरवधोपाख्याने शक्रजीवनं नाम त्रयोदशोऽ ध्यायः

Như vậy, trong Śrī Śiva Mahāpurāṇa, phần thứ hai gọi là Rudra Saṃhitā, thuộc phân đoạn thứ năm là Yuddha-khaṇḍa, trong tích chuyện về việc diệt trừ Jalandhara, kết thúc chương mười ba mang tên “Śakrajīvana” (sự phục hồi của Indra).

Verse 14

अथ चुक्रोध देवेशस्त्रैलोक्यैश्वर्यगर्वितः । उवाच वचनं चैव तं निर्भर्त्स्य जटाधरम्

Bấy giờ chúa tể chư thiên, kiêu căng vì quyền uy trên ba cõi, bừng bừng phẫn nộ; và quở trách vị ẩn sĩ tóc bện (Jaṭādhara) ấy, liền thốt ra lời này.

Verse 15

इन्द्र उवाच । रे मया पृच्छ्यमानोऽपि नोत्तरं दत्तवानसि । अतस्त्वां हन्मि वज्रेण कस्ते त्रातास्ति दुर्मते

Indra nói: “Này! Dù ta đã hỏi, ngươi vẫn không đáp lời. Vậy ta sẽ đánh ngươi bằng lôi chùy Vajra—hỡi kẻ tâm địa xấu xa, ai sẽ cứu hộ ngươi đây?”

Verse 16

सनत्कुमार उवाच । इत्युदीर्य ततो वज्री संनिरीक्ष्य क्रुधा हि तम् । हंतुं दिगंबरं वज्रमुद्यतं स चकार ह

Sanatkumāra nói: Nói xong như vậy, Vajrī giận dữ nhìn chằm chằm người ấy, rồi giơ lôi chùy lên, quyết giết vị “mặc trời” (Digambara).

Verse 17

पुरंदरं वज्रहस्तं दृष्ट्वा देवस्सदाशिवः । चकार स्तंभनं तस्य वज्रपातस्य शंकरः

Thấy Purandara (Indra) cầm lôi chùy vajra trong tay, Đức Sadāśiva—Śaṅkara—liền trấn áp, làm cho chính cú giáng vajra ấy mất hết uy lực.

Verse 18

ततो रुद्रः क्रुधाविष्टः करालाक्षो भयंकरः । द्रुतमेव प्रजज्वाल तेजसा प्रदहन्निव

Bấy giờ Rudra bị cơn thịnh nộ cuốn lấy, mắt dữ tợn, oai nghiêm đáng sợ, liền bừng cháy tức khắc như thể thiêu đốt muôn loài bằng quang huy rực lửa của Ngài.

Verse 19

बाहुप्रतिष्टंभभुवामन्युनांतश्शचीपतिः । समदह्यत भोगीव मंत्ररुद्धपराक्रमः

Bấy giờ chúa của Śacī (Indra), sức mạnh và dũng lực đã bị uy lực thần chú trói buộc, bị thiêu đốt bởi cơn phẫn nộ của những kẻ từng bị cánh tay ông ngăn chặn—như con rắn tự cháy trong chính mình.

Verse 20

दृष्ट्वा बृहस्पतिस्तूर्णं प्रज्वलंतं स्वतेजसा । पुरुषं तं धिया ज्ञात्वा प्रणनाम हरं प्रभुम्

Thấy Đấng Thần Nhân ấy bừng cháy tức khắc bằng chính quang huy tự hữu của Ngài, Bṛhaspati nhờ trí tuệ phân biệt mà nhận ra, rồi cúi đầu đảnh lễ Hara, Đấng Chúa Tể Tối Thượng.

Verse 21

कृतांजलिपुटो भूत्वा ततो गुरुरुदारधीः । नत्वा च दंडवद्भूमौ प्रभुं स्तोतुं प्रचक्रमे

Bấy giờ, vị Guru tâm trí cao quý chắp tay thành ấn añjali đầy cung kính, rồi phủ phục sát đất như cây gậy để đảnh lễ Đấng Chúa Tể, và bắt đầu cất lời tán thán Ngài.

Verse 22

गुरुरुवाच । नमो देवाधिदेवाय महादेवाय चात्मने । महेश्वराय प्रभवे त्र्यम्बकाय कपर्दिने

Guru thưa rằng: “Kính lễ Đấng Thần trên mọi thần—Mahādeva, chính Tự Ngã nội tại; kính lễ Maheśvara, Chúa Tể tối thượng; kính lễ Prabhava, nguồn cội nguyên sơ; kính lễ Tryambaka, Đấng Tam Nhãn; và kính lễ Kapardin, Đấng tóc bện.”

Verse 23

दीननाथाय विभवे नमोंऽधकनिषूदिने । त्रिपुरघ्नाय शर्वाय ब्रह्मणे परमेष्ठिने

Kính lễ Đấng che chở kẻ khốn cùng, Đấng uy lực vô biên; kính lễ Đấng diệt Andhaka. Kính lễ Đấng phá hủy Tripura, kính lễ Śarva; kính lễ Phạm Thiên tối thượng, Đấng Chúa Tể cao nhất ngự trị trên muôn loài.

Verse 24

विरूपाक्षाय रुद्राय बहुरूपाय शंभवे । विरूपायातिरूपाय रूपातीताय ते नमः

Kính lễ Ngài—Rudra, Virūpākṣa (Đấng có thị kiến kỳ diệu siêu việt); Śambhu muôn hình vạn trạng; Đấng vượt ngoài mọi hình tướng thường tình, vượt cả mọi hình tướng siêu diệu, và rốt ráo siêu việt khỏi mọi hình tướng.

Verse 25

यज्ञविध्वंसकर्त्रे च यज्ञानां फलदायिने । नमस्ते मखरूपाय परकर्मप्रवर्तिने

Kính lễ Ngài—Đấng có thể chấm dứt nghi lễ tế tự, nhưng chỉ riêng Ngài ban cho quả phúc chân thật của mọi tế lễ; cúi đầu đảnh lễ Ngài, chính là hình thể của Makha (tế lễ), và là Đấng thúc đẩy muôn loài tiến theo nghiệp hành đã định.

Verse 26

कालांतकाय कालाय कालभोगिधराय च । नमस्ते परमेशाय सर्वत्र व्यापिने नमः

Kính lễ Ngài—Đấng diệt Tử thần, chính là Thời gian, và là Đấng mang rắn của Thời gian. Kính lễ Ngài, hỡi Parameśvara, Chúa Tể thấm khắp, hiện diện ở mọi nơi.

Verse 27

नमो ब्रह्मशिरोहंत्रे ब्रह्मचंद्र स्तुताय च । ब्रह्मण्याय नमस्तेऽस्तु नमस्ते परमात्मने

Đảnh lễ Ngài, Đấng chém đầu Phạm Thiên; đảnh lễ Ngài, Đấng được Phạm Thiên và Nguyệt Thần tán dương. Đảnh lễ Ngài, Đấng hộ trì và ban ân cho người sùng kính; đảnh lễ Ngài, Tối Thượng Ngã (Paramātman).

Verse 28

त्वमग्निरनिलो व्योम त्वमेवापो वसुंधरा । त्वं सूर्यश्चन्द्रमा भानि ज्योतिश्चक्रं त्वमेव हि

Ngài chính là lửa, là gió, là khoảng không bao la; chỉ riêng Ngài là nước và là đất. Ngài là mặt trời và mặt trăng, là muôn ánh quang minh—quả thật, toàn thể vòng luân của các thiên thể rực sáng đều không ngoài Ngài.

Verse 29

त्वमेव विष्णुस्त्वं ब्रह्मा तत्स्तुतस्त्वं परेश्वरः । मुनयः सनकाद्यास्त्वं नारदस्त्वं तपोधनः

Chỉ riêng Ngài là Viṣṇu; Ngài cũng là Phạm Thiên. Ngài là Đấng Tối Thượng (Pareśvara) mà chính các vị ấy cũng tán thán. Ngài là các bậc hiền triết—Sanaka và những vị khác—và Ngài là Nārada, bậc khổ hạnh giàu công phu tapas.

Verse 30

त्वमेव सर्व लोकेशस्त्वमेव जगदात्मकः । सर्वान्वयस्सर्वभिन्नस्त्वमेव प्रकृतेः परः

Chỉ riêng Ngài là Chúa tể của mọi thế giới; chỉ riêng Ngài là tự ngã của vũ trụ. Ngài thấm khắp như mối liên hệ nội tại của muôn loài, nhưng vẫn siêu việt và khác biệt với tất cả; chỉ riêng Ngài vượt lên trên Prakṛti (tự nhiên vật chất).

Verse 31

त्वं वै सृजसि लोकांश्च रजसा विधिनामभाक् । सत्त्वेन हरिरूपस्त्वं सकलं यासि वै जगत्

Quả thật, Ngài tạo dựng các thế giới bằng rajas, đảm nhận chức phận của Brahmā. Bằng sattva, Ngài mang hình tướng Hari (Viṣṇu) và thấm nhuần khắp toàn thể vũ trụ.

Verse 32

त्वमेवासि महादेव तमसा हररूपधृक् । लीलया भुवनं सर्वं निखिलं पांचभौतिकम्

Chỉ riêng Ngài là Mahādeva. Bằng quyền năng tamas, Ngài mang hình tướng Hara; và bằng līlā—cuộc du hí thần linh—Ngài thấm khắp và nâng đỡ toàn thể vũ trụ này, vốn hoàn toàn cấu thành bởi năm đại.

Verse 33

त्वद्ध्यानबलतस्सूर्यस्तपते विश्वभावन । अमृतं च्यवते लोके शशी वाति समरिणः

Ô Đấng nuôi dưỡng vũ trụ, nhờ sức mạnh thiền niệm hướng về Ngài mà mặt trời tỏa nhiệt; mặt trăng khiến cam lộ chảy trong thế gian; và gió thổi—muôn vật vận hành, chuyển động đều do quyền năng nội tại của Ngài.

Verse 34

त्वद्ध्यानबलतो मेघाश्चांबु वर्षंति शंकर । त्वद्ध्यानबलतश्शक्रस्त्रिलोकीं पाति पुत्रवत्

Ôi Śaṅkara, nhờ sức mạnh thiền quán nơi Ngài mà mây đổ mưa xuống; nhờ sức mạnh thiền quán nơi Ngài mà Śakra (Indra) gìn giữ ba cõi như con ruột của mình.

Verse 35

त्वद्ध्यानबलतो मेघाः सर्वे देवा मुनीश्वराः । स्वाधिकारं च कुर्वंति चकिता भवतो भयात्

Nhờ sức mạnh thiền quán nơi Ngài, mây, chư thiên và các bậc đại thánh hiền đều thi hành đúng phận sự của mình; nhưng họ làm trong nỗi kính sợ, run rẩy trước uy lực của Ngài.

Verse 36

त्वत्पादकमलस्यैव सेवनाद्भुवि मानवाः । नाद्रियन्ते सुरान्रुद लोकैश्वर्यं च भुंजते

Ôi Rudra, nhờ chỉ phụng sự đôi chân sen của Ngài, người đời trên cõi đất không còn nương tựa các chư thiên; họ được hưởng quyền uy tối thượng và phú quý thịnh vượng trong các thế giới.

Verse 37

त्वत्पादकमलस्यैव सेवनादगमन्पराम् । गतिं योगधना नामप्यगम्यां सर्वदुर्लभाम्

Nhờ chỉ phụng sự đôi chân sen của Ngài, họ đạt đến cảnh giới tối thượng—mục đích vô song gọi là “tài sản của Yoga”, một nơi đến mà kẻ thiếu lòng sùng kính không thể chạm tới và vô cùng hiếm có đối với muôn loài.

Verse 38

सनत्कुमार उवाच । बृहस्पतिरिति स्तुत्वा शंकरं लोकशंकरम् । पादयो पातयामास तस्येशस्य पुरंदरम्

Sanatkumāra nói: Sau khi tán thán Śaṅkara—đấng ban an lành cho các thế giới—(Indra) thỉnh mời Bṛhaspati; rồi Purandara (Indra) tự mình phủ phục dưới chân vị Chúa ấy, bậc Īśa tối thượng.

Verse 39

पातयित्वा च देवेशमिंद्रं नत शिरोधरम् । बृहस्पतिरुवाचेदं प्रश्रयावनतश्शिवम्

Sau khi khiến Indra, chúa tể chư thiên, phủ phục—đầu cúi quy thuận—Bṛhaspati liền nói những lời này với Śiva, bằng lòng kính cẩn và khiêm cung.

Verse 40

बृहस्पतिरुवाच । दीननाथ महादेव प्रणतं तव पादयोः । समुद्धर च शांतं स्वं क्रोधं नयनजं कुरु

Bṛhaspati thưa: “Ôi Mahādeva, đấng nương tựa của kẻ khốn cùng! Con cúi lạy dưới chân Ngài. Xin nâng đỡ và che chở kẻ quy phục của Ngài; và xin làm lắng dịu cơn phẫn nộ của chính Ngài—phát sinh từ đôi mắt—khiến nó trở nên an tịnh.”

Verse 41

तुष्टो भव महादेव पाहीद्र शरणागतम् । अग्निरेव शमं यातु भालनेत्रसमुद्भवः

“Xin đoái thương, ô Mahādeva. Xin che chở Indra, kẻ đã đến nương tựa. Nguyện ngọn lửa này—phát sinh từ con mắt nơi trán Ngài—được an hòa và lắng tắt.”

Verse 42

सनत्कुमार उवाच । इत्याकर्ण्य गुरोर्वाक्यं देवदेवो महेश्वरः । उवाच करुणासिन्धुर्मेघनिर्ह्रादया गिरा

Sanatkumāra thưa: Nghe lời của vị thầy mình như thế, Mahādeva—Đấng Thần của chư thiên, Maheśvara—biển cả của lòng từ bi, liền cất lời bằng tiếng vang rền như sấm mây.

Verse 43

महेश्वर उवाच । क्रोधं च निस्सृते नेत्राद्धारयामि बृहस्पतेः । कथं हि कञ्चुकीं सर्पस्संधत्ते नोज्झितां पुनः

Mahādeva phán: “Hỡi Bṛhaspati, dẫu cơn phẫn nộ đã phát ra từ mắt Ta, Ta vẫn kìm giữ và gánh chịu nó. Thật vậy, làm sao con rắn có thể khoác lại lớp da đã lột bỏ—một khi đã vứt đi?”

Verse 44

सनत्कुमार उवाचु । इति श्रुत्वा वचस्तस्य शंकरस्य बृहस्पतिः । उवाच क्लिष्टरूपश्च भयव्याकुलमानसः

Sanatkumāra thưa: Nghe những lời ấy của Śaṅkara, Bṛhaspati—dáng vẻ căng thẳng, tâm trí rối bời vì sợ hãi—liền cất tiếng nói.

Verse 45

बृहस्पतिरुवाच । हे देव भगवन्भक्ता अनुकंप्याः सदैव हि । भक्तवत्सलनामेति त्वं सत्यं कुरु शंकर

Bṛhaspati thưa: “Ôi Deva, ôi Đấng Thế Tôn, những người sùng kính Ngài quả thật luôn đáng được thương xót. Vì vậy, ôi Śaṅkara, xin hãy làm cho danh xưng ‘Bhakta-vatsala’—Đấng dịu hiền với kẻ mộ đạo—trở nên chân thật bằng hành động.”

Verse 46

क्षेप्तुमन्यत्र देवेश स्वतेजोऽत्युग्रमर्हसि । उद्धर्तस्सर्वभक्तानां समुद्धर पुरंदरम्

Ôi Đấng Chúa tể chư Thiên, xin hãy hướng thần uy rực dữ của Ngài sang nơi khác. Ngài là Đấng cứu độ mọi kẻ sùng kính; vậy xin nâng đỡ và cứu Purandara (Indra).

Verse 47

सनत्कुमार उवाच । इत्युक्तो गुरुणा रुद्रो भक्तवत्सलनामभाक् । प्रत्युवाच प्रसन्नात्मा सुरेज्यं प्रणतार्त्तिहा

Sanatkumāra nói: Được vị Guru thưa như thế, Rudra—Đấng nổi danh là người che chở hiền từ của các tín đồ—đã đáp lại với tâm an nhiên. Ngài, Đấng được chư Thiên cũng tôn thờ, Đấng trừ khổ cho kẻ cúi lạy, liền cất lời hồi đáp.

Verse 48

शिव उवाच । प्रीतः स्तुत्यानया तात ददामि वरमुत्तमम् । इन्द्रस्य जीवदानेन जीवेति त्वं प्रथां व्रज

Śiva phán: “Hỡi con yêu, Ta hoan hỷ trước bài tán tụng này nên ban cho con một ân huệ tối thượng. Vì con đã ban lại sự sống cho Indra, hãy đi và được lưu danh với tên ‘Jīva’ (Đấng ban sinh mệnh).”

Verse 49

समुद्भूतोऽनलो योऽयं भालनेत्रात्सुरेशहा । एनं त्यक्ष्याम्यहं दूरं यथेन्द्रं नैव पीडयेत्

“Ngọn lửa này phát sinh từ Con Mắt trên trán của Śiva, là kẻ sát hại các chúa tể chư Thiên. Ta sẽ ném nó đi thật xa để nó không làm khổ Indra.”

Verse 50

सनत्कुमार उवाच् । इत्युक्त्वा तं करे धृत्वा स्वतेजोऽनलमद्भुतम् । भालनेत्रात्समुद्भूतं प्राक्षिपल्लवणांभसि

Sanatkumāra nói: Nói xong, Ngài cầm trong tay ngọn lửa kỳ diệu—chính quang năng rực sáng của Ngài—phát sinh từ con mắt trên trán, rồi ném vào làn nước mặn của biển cả.

Verse 51

ततश्चांतर्दधे रुद्रो महालीलाकरः प्रभुः । गुरुशक्रौ भयान्मुक्तौ जग्मतुः सुखमुत्तमम्

Bấy giờ, Đức Rudra—Đấng Tối Thượng thực hiện đại lila thiêng liêng—liền ẩn mất khỏi tầm mắt. Thoát khỏi nỗi sợ, cả Guru (Bṛhaspati) và Śakra (Indra) ra đi, đạt đến an lạc tối thượng.

Verse 52

यदर्थं गमनोद्युक्तौ दर्शनं प्राप्य तस्य वै । कृतार्थौ गुरुशक्रौ हि स्वस्थानं जग्मतुर्मुदा

Được chiêm bái chính Ngài—Đấng vì Ngài mà họ đã lên đường—Guru (Bṛhaspati) và Śakra (Indra) thấy mục đích đã viên mãn, liền hoan hỷ trở về cõi của mình.