शिवतत्त्ववर्णनम् (Śiva-tattva-varṇana) — “Description/Exposition of the Principle of Śiva”

Verse 1

ब्रह्मोवाच । अथाकर्ण्य नुर्तिविष्णुकृतां स्वस्य महेश्वरः । प्रादुर्बभूव सुप्रीतस्सवामं करुणानिधिः

Phạm Thiên nói: Nghe điệu vũ mà Viṣṇu dâng lên vì chính Ngài, Mahādeva—biển cả từ bi—vô cùng hoan hỷ và liền hiển hiện, cùng với Vāmā.

Verse 2

पंचवक्त्रस्त्रिनयनो भालचन्द्रो जटाधरः । गौरवर्णो विशालाक्षो भस्मोद्धूलितविग्रहः

Ngài có năm mặt, ba mắt; trăng ngự trên trán, tóc kết thành búi jata. Sắc thân rạng ngời thanh khiết, đôi mắt rộng lớn; thân thiêng được phủ bụi tro thánh (bhasma).

Verse 3

दशबाहुर्नीलगल सर्वाभरणभूषितः । सर्वांगसुन्दरो भस्मत्रिपुण्ड्रांकितमस्तकः

Ngài có mười tay, cổ xanh (Nīlakaṇṭha), trang sức đủ mọi bảo vật. Đẹp đẽ nơi từng chi thể, trên đầu Ngài in dấu Tripuṇḍra bằng tro thánh.

Verse 4

तं दृष्ट्वा तादृशं देवं सवामं परमेश्वरम् । तुष्टाव पुनरिष्टाभिर्वाग्भिर्विष्णुर्मया सह

Thấy vị Thần ấy trong dáng hình kỳ diệu—Parameśvara hiện ra với Thánh Śakti ở bên trái—Viṣṇu cùng ta lại một lần nữa tán dương Ngài bằng những lời lẽ thân thương, tuyển chọn.

Verse 5

निगमं श्वासरूपेण ददौ तस्मै ततो हरः । विष्णवे च प्रसन्नात्मा महेशः करुणाकरः

Bấy giờ Hara—Mahesha, biển cả của lòng từ bi—với tâm hoan hỷ, đã ban Nigama (Veda) cho người ấy như chính hơi thở của Ngài; và Ngài cũng ban điều ấy cho Viṣṇu nữa.

Verse 6

ततो ज्ञानमदात्तस्मै हरये परमात्मने । परमात्मा पुनर्मह्यं दत्तवान्कृपया मुने

Rồi ta đã ban tri thức thiêng liêng ấy cho Hari, Đấng Tối Thượng Ngã. Và chính Đấng Tối Thượng ấy, vì lòng từ mẫn, lại ban trở lại cho ta, hỡi bậc hiền triết.

Verse 7

संप्राप्य निगमं विष्णुः पप्रच्छ पुनरेव तम् । कृतार्थस्सांजलिर्नत्वा मया सह महेश्वरम्

Sau khi tiếp nhận Nigama (Veda), Viṣṇu lại đến hỏi vị ấy lần nữa. Khi đã toại nguyện, Ngài chắp tay cung kính và cúi đầu—cùng với ta—đảnh lễ Maheśvara (Chúa Śiva).

Verse 8

विष्णुरुवाच । कथं च तुष्यसे देव मया पूज्यः कथं प्रभो । कथं ध्यानं प्रकर्तव्यं कथं व्रजसि वश्यताम्

Viṣṇu thưa: “Ôi Đấng Thiên Thần, làm sao Ngài được hoan hỷ? Ôi Chúa Tể, con phải thờ phụng Ngài thế nào? Thiền quán cần được thực hành ra sao? Và bằng phương tiện nào Ngài trở nên dễ gần trong tình thương, từ bi đáp ứng lời cầu?”

Verse 9

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां प्रथम खण्डे सृष्ट्युपाख्याने शिवतत्त्ववर्णनो नाम नवमोऽध्यायः

Như vậy, trong tác phẩm Śrī Śiva Mahāpurāṇa, ở quyển thứ hai—Rudra Saṃhitā—trong phần thứ nhất, Truyện kể về sự sáng thế, kết thúc Chương thứ chín, có tựa đề "Mô tả về Nguyên lý (Tattva) của Thần Shiva".

Verse 10

एतत्सर्वं महाराज कृपां कृत्वाऽवयोः प्रभो । कथनीयं तथान्यच्च विज्ञाय स्वानुगौ शिव

Ôi Đại vương, ôi Đấng Chúa Tể—xin thương xót chúng con cả hai mà nói rõ tất cả điều này; và khi đã biết chúng con là những kẻ tùy tùng sùng kính của Ngài, ôi Śiva, xin Ngài cũng phán dạy mọi điều khác cần được nói ra.

Verse 11

ब्रह्मोवाच । इत्येतद्वचनं श्रुत्वा प्रसन्नो भगवान्हरः । उवाच वचनं प्रीत्या सुप्रसन्नः कृपानिधिः

Brahmā nói: Nghe những lời ấy, đức Hara chí tôn liền hoan hỷ. Tràn đầy niềm vui, kho tàng đại bi tối thượng ấy đã đáp lời với tâm hoan lạc chân thành.

Verse 12

श्रीशिव उवाच । भक्त्या च भवतोर्नूनं प्रीतोहं सुरसत्तमौ । पश्यतं मां महादेवं भयं सर्वं विमुंचताम्

Śrī Śiva phán: “Hỡi hai bậc tối thắng trong hàng chư thiên, nhờ lòng sùng kính của các ngươi mà Ta thật sự hoan hỷ. Hãy chiêm ngưỡng Ta là Mahādeva và hãy buông bỏ mọi sợ hãi.”

Verse 13

मम लिंगं सदा पूज्य ध्येयं चैतादृशं मम । इदानीं दृश्यते यद्वत्तथा कार्यं प्रयत्नतः

“Liṅga của Ta phải luôn được thờ phụng, và cũng phải được quán niệm đúng theo hình tướng này của Ta. Như hiện nay các ngươi đang thấy thế nào, hãy gắng công tạo tác đúng như vậy.”

Verse 14

पूजितो लिंगरूपेण प्रसन्नो विविधं फलम् । दास्यामि सर्वलोकेभ्यो मनोभीष्टान्यनेकशः

Khi Ta được thờ phụng trong hình tướng Liṅga, Ta hoan hỷ và ban phát muôn thứ quả phúc; hết lần này đến lần khác, Ta ban cho chúng sinh ở mọi cõi những ân huệ mà lòng họ hằng ước nguyện.

Verse 15

यदा दुःखं भवेत्तत्र युवयोस्सुरसत्तमौ । पूजिते मम लिंगे च तदा स्याद्दुःखनाशनम्

Hễ khi nào nỗi khổ phát sinh nơi hai con, hỡi bậc tối thắng trong chư thiên, thì lúc Liṅga của Ta được thờ phụng, chính sự thờ phụng ấy sẽ diệt trừ khổ não.

Verse 16

युवां प्रसूतौ प्रकृतेर्मदीयाया महाबलौ । गात्राभ्यां सव्यसव्याभ्यां मम सर्वेश्वरस्य हि

Hai con, hùng lực vô song, được sinh ra từ chính Prakṛti của Ta; quả thật, từ hai phía trái và phải của thân Ta—Ta là Đấng Chúa Tể của muôn loài.

Verse 17

अयं मे दक्षिणात्पार्श्वाद्ब्रह्मा लोकपितामहः । वामपार्श्वाच्च विष्णुस्त्वं समुत्पन्नः परात्मनः

“Từ phía phải của Ta đã phát sinh Brahmā, bậc Tổ phụ của các thế giới; và từ phía trái, con—Viṣṇu—đã phát sinh, hỡi Đấng Tự Ngã Tối Thượng. Vì thế, cả hai đều xuất hiện từ Đấng Chúa Tể siêu việt.”

Verse 18

प्रीतोहं युवयोस्सम्यग्वरं दद्यां यथेप्सितम् । मयि भक्तिर्दृढा भूयाद्युवयोरभ्यनुज्ञया

Ta thật sự hài lòng về cả hai con. Ta sẽ ban cho các con một ân huệ đúng như điều các con mong cầu. Với sự thuận ý của các con, nguyện lòng sùng kính kiên cố đối với Ta ngày càng vững bền trong các con.

Verse 19

पार्थिवीं चैव मन्मूर्तिं विधाय कुरुतं युवाम् । सेवां च विविधां प्राज्ञौ कृत्वा सुखमवाप्स्यथ

Hãy nắn từ đất một biểu tượng bằng đất nung mang hình tướng của Ta; và hai con, vốn là bậc trí, hãy thực hiện nhiều cách phụng sự, cúng dường đối với biểu tượng ấy. Nhờ vậy, các con sẽ đạt được an lạc và cát tường.

Verse 20

ब्रह्मन्सृष्टिं कुरु त्वं हि मदाज्ञापरिपालकः । वत्स वत्स हरे त्वं च पालयैवं चराचरम्

“Này Brahmā, hãy thực hiện công cuộc sáng tạo, vì con là người trung tín thi hành mệnh lệnh của Ta. Còn con nữa, hỡi Hari yêu dấu, hãy bảo hộ theo cách này toàn thể vũ trụ gồm mọi loài động và bất động.”

Verse 21

ब्रह्मोवाच । इत्युक्त्वा नौ प्रभुरताभ्यां पूजाविधिमदाच्छुभाम् । येनैव पूजितश्शंभुः फलं यच्छत्यनेकशः

Brahmā thưa: Nói xong như vậy, Đức Chúa Tể đã ban cho hai chúng tôi nghi thức thờ phụng cát tường; nhờ nghi thức ấy, khi Śambhu được tôn thờ, Ngài ban quả phúc muôn mặt, nhiều bề và nhiều mức độ.

Verse 22

ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्य वचश्शंभोर्मया च सहितो हरिः । प्रत्युवाच महेशानं प्रणिपत्य कृतांजलिः

Brahmā thưa: Nghe những lời của Śambhu, Hari (Viṣṇu) cùng với tôi cúi mình đảnh lễ Maheśāna, chắp tay cung kính rồi thưa đáp.

Verse 23

विष्णुरुवाच । यदि प्रीतिः समुत्पन्ना यदि देयो वरश्च नौ । भक्तिर्भवतु नौ नित्यं त्वयि चाव्यभिचारिणी

Viṣṇu thưa rằng: “Nếu lòng mến kính đã thật sự khởi lên, và nếu một ân phúc sẽ được ban cho chúng ta, thì xin cho lòng bhakti của chúng ta đối với Ngài được vĩnh hằng—và xin cho nó kiên định, không hề lìa xa Ngài.”

Verse 24

त्वमप्यवतरस्वाद्य लीलया निर्गुणोपि हि । सहायं कुरु नौ तात त्वं परः परमेश्वरः

Ô Đấng Nguyên Sơ, xin Ngài nay cũng giáng lâm bằng cuộc hí lộng thiêng liêng của chính Ngài—dẫu Ngài thật vượt ngoài mọi guṇa. Xin làm bậc trợ duyên cho chúng con, lạy Chúa tôn kính; vì Ngài là Đấng Tối Thượng, Parameśvara chí cao.

Verse 25

आवयोर्देवदेवेश विवादमपि शोभनम् । इहागतो भवान्यस्माद्विवादशमनाय नौ

Ô Đấng Chúa của chư thiên, ngay cả cuộc tranh luận giữa chúng con cũng có ý nghĩa thích đáng của nó. Nay Ngài đã đến đây, chính là để dập yên và hóa giải sự bất hòa của chúng con.

Verse 26

ब्रह्मोवाच । तस्य तद्वचनं श्रुत्वा पुनः प्राह हरो हरिम् । प्रणिपत्य स्थितं मूर्ध्ना कृतांजलिपुटः स्वयम्

Brahmā nói: Nghe những lời ấy xong, Hara (Śiva) lại cất lời với Hari (Viṣṇu). Ngài cúi đầu đảnh lễ, chắp tay cung kính, tự mình đứng trước và thưa rằng.

Verse 27

श्रीमहेश उवाच । प्रलयस्थितिसर्गाणां कर्ताहं सगुणोऽगुणः । परब्रह्म निर्विकारी सच्चिदानंदलक्षणः

Śrī Maheśa phán: Ta là đấng tác thành sự hoại diệt, sự an trụ và sự sáng tạo—vừa hữu tướng (saguṇa) vừa vô tướng (nirguṇa). Ta là Phạm Thiên Tối Thượng, bất biến, tự tánh là Hữu–Tri–Lạc (sat–cit–ānanda).

Verse 28

त्रिया भिन्नो ह्यहं विष्णो ब्रह्मविष्णुहराख्यया । सर्गरक्षालयगुणैर्निष्कलोहं सदा हरे

Ô Hari, tuy Ta được nói như là ba—Brahmā, Viṣṇu và Hara—do các công năng sáng tạo, hộ trì và hủy diệt, nhưng kỳ thực Ta hằng là một, vô phần, vượt ngoài mọi phân chia.

Verse 29

स्तुतोऽहं यत्त्वया विष्णो ब्रह्मणा मेऽवतारणे । प्रार्थनां तां करिष्यामि सत्यां यद्भक्तवत्सलः

“Hỡi Viṣṇu, vì ngươi và Brahmā đã tán dương Ta vào lúc Ta hiển lộ, Ta nhất định sẽ thành tựu lời cầu nguyện ấy—bởi Ta luôn trìu mến những kẻ sùng kính Ta.”

Verse 30

मद्रूपं परमं ब्रह्मन्नीदृशं भवदंगतः । प्रकटीभविता लोके नाम्ना रुद्रः प्रकीर्तितः

Hỡi Brahmā, Đấng Phạm Thiên tối thượng—chính là bản tính của Ta—sẽ hiển lộ từ thân thể của ngươi theo cách này; và trong thế gian, Ngài sẽ được xưng tụng với danh hiệu “Rudra.”

Verse 31

मदंशात्तस्य सामर्थ्यं न्यूनं नैव भविष्यति । योहं सोहं न भेदोस्ति पूजाविधिविधानतः

Vì Ngài là một phần của Ta, năng lực của Ngài sẽ chẳng bao giờ suy giảm. “Ngài là Ta, và Ta là Ngài”—xét theo các quy định và nghi thức thờ phụng, không hề có sai biệt.

Verse 32

यथा च ज्योतिषस्संगाज्जलादेः स्पर्शता न वै । तथा ममागुणस्यापि संयोगाद्बन्धनं न हि

Cũng như ánh sáng, dù nước và các vật khác có gần kề, vẫn không thật sự “chạm” được nó; cũng vậy, đối với Ta—Đấng vượt ngoài các guṇa—chỉ do sự tiếp xúc hay kết hợp mà không hề có trói buộc.

Verse 33

शिवरूपं ममैतञ्च रुद्रोऽपि शिववत्तदा । न तत्र परभेदो वै कर्तव्यश्च महामुने

Hình tướng này của Ta thật chính là Śiva; và Rudra khi ấy cũng như Śiva. Vì vậy, hỡi bậc đại hiền, tuyệt đối chớ phân biệt ở đó như thể có cao thấp.

Verse 34

वस्तुतो ह्येकरूपं हि द्विधा भिन्नं जगत्युत । अतो न भेदा विज्ञेयः शिवे रुद्रे कदाचन

Thật ra Ngài có một bản thể duy nhất; nhưng trong thế gian lại hiện ra như thể phân thành hai. Vì vậy, không bao giờ được hiểu rằng có sự khác biệt giữa Śiva và Rudra vào bất cứ lúc nào.

Verse 35

सुवर्णस्य तथैकस्य वस्तुत्वं नैव गच्छति । अलंकृतिकृते देव नामभेदो न वस्तुतः

Như vàng vốn chỉ là một, không hề trở thành thực thể khác dù được chế tác thành đồ trang sức; cũng vậy, hỡi Deva, sự khác biệt về danh xưng chỉ do hình tướng và sự trang sức mà có, chứ không ở nơi Chân Thực của Thực Tại.

Verse 36

तथैकस्या मृदो भेदो नानापात्रे न वस्तुतः । कारणस्यैव कार्ये च सन्निधानं निदर्शनम्

Cũng vậy, những sai khác tưởng như có của cùng một thứ đất sét trong các loại bình khác nhau không hề thật trong bản thể. Đây là minh chứng rằng chính nhân vẫn hiện diện trong quả—cho thấy nguồn gốc luôn thường trụ trong điều được tạo thành.

Verse 37

ज्ञातव्यं बुधवर्यैश्च निर्मलज्ञानिभिः सुरौ । एवं ज्ञात्वा भवभ्यां तु न दृश्यं भेदकार णम्

Hỡi các bậc thần linh, điều này cần được các bậc hiền trí tối thượng và những người có tri kiến thanh tịnh thấu hiểu. Khi đã biết như vậy, đối với hai vị, sẽ không còn thấy nguyên nhân nào tạo nên sự sai biệt (giữa hai vị) nữa.

Verse 38

वस्तुवत्सर्वदृश्यं च शिवरूपम्मतम्मम । अहं भवानजश्चैव रुद्रो योऽयं भविष्यति

“Theo kiến giải của ta, mọi điều được thấy—tưởng như thực tại khách quan—đều chính là hình tướng của Śiva. Ta, ngươi, và cả Aja (Brahmā) đều là Śiva; và vị này, kẻ sẽ trở thành Rudra, cũng vậy.”

Verse 39

एकरूपा न भेदस्तु भेदे वै बंधनं भवेत् । तथापि च मदीयं हि शिवरूपं सनातनम्

Ta có bản tính nhất như, không phân chia—thật không có sai biệt nơi Ta. Hễ nơi nào khẳng định sai biệt, nơi ấy phát sinh ràng buộc. Tuy vậy, chính hình tướng của Ta là Śiva vẫn hằng hữu muôn đời.

Verse 40

मूलीभूतं सदोक्तं च सत्यज्ञानमनंतकम् । एवं ज्ञात्वा सदा ध्येयं मनसा चैव तत्त्वतः

Biết Ngài là Cội nguồn nguyên sơ của muôn loài, là Chân lý và Ý thức, là Đấng Vô tận—đã hiểu như vậy, hành giả phải luôn quán niệm Ngài bằng tâm, đúng theo thực tại tối thượng (tattva).

Verse 41

श्रूयतां चैव भो ब्रह्मन्यद्गोप्यं कथ्यते मया । भवंतौ प्रकृतेर्यातौ नायं वै प्रकृतेः पुनः

Hãy lắng nghe, hỡi Bà-la-môn. Ta sẽ nói một điều bí mật: hai vị đã phát sinh từ Prakṛti; còn Đấng này, quả thật, không tái sinh từ Prakṛti nữa.

Verse 42

मदाज्ञा जायते तत्र ब्रह्मणो भ्रुकुटेरहम् । गुणेष्वपि यथा प्रोक्तस्तामसः प्रकृतो हरः

Tại đó, theo mệnh lệnh của Ta, Ta hiển lộ từ nếp nhăn nơi chân mày của Brahmā. Và trong các guṇa cũng vậy, như đã được tuyên nói, Ta—Hara—hiện ra theo sắc thái tamas, thuận theo Prakṛti, để làm việc tiêu dung và chế ngự.

Verse 43

वैकारिकश्च विज्ञेयो योऽहंकार उदाहृतः । नामतो वस्तुतो नैव तामसः परिचक्ष्यते

Nguyên lý ngã chấp (ahaṃkāra) được gọi là “vaikārika” thì phải hiểu đúng như vậy; nó không thể được gọi là “tāmasa”, cả về danh xưng lẫn về thực tướng.

Verse 44

एतस्मात्कारणाद्ब्रह्मन्करणीयमिदं त्वया । सृष्टिकर्ता भव ब्रह्मन्सृष्टेश्च पालको हरिः

Vì vậy, hỡi Phạm Thiên (Brahmā), đây là điều ngươi phải làm: hãy trở thành Đấng tạo hóa của vũ trụ; và để Hari (Viṣṇu) làm Đấng hộ trì, nâng đỡ sự sáng tạo.

Verse 45

मदीयश्च तथांऽशो यो लयकर्ता भविष्यति । इयं या प्रकृतिर्देवी ह्युमाख्या परमेश्वरी

“Và phần của Ta sẽ trở thành tác nhân của sự tiêu hoại (laya)—chính Prakṛti thiêng liêng này là Nữ Thần Tối Thượng, được biết đến với danh hiệu Umā.”

Verse 46

तस्यास्तु शक्तिर्वा देवी ब्रह्माणं सा भजिष्यति । अन्या शक्तिः पुनस्तत्र प्रकृतेः संभविष्यति

Năng lực thiêng (Śakti) của Bà, tức Nữ Thần, sẽ kết hợp với Phạm Thiên; và tại đó, một Śakti khác lại phát sinh từ Prakṛti (Tự Tánh nguyên sơ).

Verse 47

समाश्रयिष्यति विष्णुं लक्ष्मीरूपेण सा तदा । पुनश्च काली नाम्ना सा मदंशं प्राप्स्यति ध्रुवम्

Rồi Bà sẽ nương tựa nơi Viṣṇu trong hình tướng Lakṣmī. Và lại nữa, mang danh Kālī, Bà chắc chắn sẽ đạt được một phần quyền năng của chính Ta.

Verse 48

ज्योती रूपेण सा तत्र कार्यार्थे संभविष्यति । एवं देव्यास्तथा प्रोक्ताश्शक्तयः परमाश्शुभाः

Tại đó, vì mục đích hoàn thành thánh sự, Bà sẽ hiển lộ trong hình thái Ánh Sáng rực rỡ. Như vậy, các Śakti tối thượng, cát tường của Nữ Thần đã được tuyên thuyết.

Verse 49

सृष्टिस्थितिलयानां हि कार्यं तासां क्रमाद्ध्रुवम् । एतस्याः प्रकृत्तेरंशा मत्प्रियायास्सुरौत्तम

Sáng tạo, duy trì và tiêu dung quả thật là những chức phận đã định của các Ngài, chắc chắn được thi hành theo thứ tự. Hỡi bậc tối thượng trong chư thiên, Nữ Thần yêu dấu của Ta là một phần của Prakṛti (Tự Tánh nguyên sơ) này.

Verse 50

त्वं च लक्ष्मीमुपाश्रित्य कार्यं कर्तुमिहार्हसि । ब्रह्मंस्त्वं च गिरां देवीं प्रकृत्यंशामवाप्य च

Và ngươi nữa, hỡi Brahmā, nương tựa nơi Lakṣmī, quả thật xứng đáng hoàn thành công việc ở đây. Lại nữa, khi đã thọ nhận Nữ Thần của Lời (Vāk/Sarasvatī) cùng một phần của Prakṛti, ngươi hãy thi hành phận sự đã được an bài.

Verse 51

सृष्टिकार्यं हृदा कर्तुम्मन्निदेशादिहार्हसि । अहं कालीं समाश्रित्य मत्प्रियांशां परात्पराम्

“Ngươi quả thật xứng đáng thực hiện công cuộc sáng tạo với tâm chí kiên định, theo mệnh lệnh của Ta tại đây. Ta nương tựa nơi Kālī—phần yêu dấu của Ta, tối thượng vượt trên tối thượng—để gia trì cho hành sự này.”

Verse 52

रुद्ररूपेण प्रलयं करिष्ये कार्यमुत्तमम् । चतुर्वर्णमयं लोकं तत्सर्वैराश्रमै ध्रुवम्

“Mang hình tướng Rudra, Ta sẽ làm nên sự tan hoại (pralaya)—hành vi thần thánh tối thượng. Và Ta sẽ thiết lập thế gian gồm bốn varṇa, cùng mọi āśrama, như một pháp lệnh bền vững.”

Verse 53

तदन्यैर्विविधैः कार्यैः कृत्वा सुखमवाप्स्यथः । ज्ञानविज्ञानसंयुक्तो लोकानां हितकारकः

“Rồi đây, khi đảm nhận nhiều bổn phận khác nữa, ngươi sẽ đạt được an lạc—đầy đủ jñāna và vijñāna, trở thành bậc làm lợi ích cho phúc lợi của các thế giới.”

Verse 54

मुक्तिदोऽत्र भवानद्य भव लोके मदाज्ञया । मद्दर्शने फलं यद्वत्तदेव तव दर्शने

Theo mệnh lệnh của Ta, nay ngươi sẽ ở trong thế gian này như bậc ban giải thoát. Quả phúc do chiêm bái Ta mà được, thì cũng chính quả phúc ấy sẽ được khi chiêm bái ngươi.

Verse 55

इति दत्तो वरस्तेद्य सत्यं सत्यं न संशयः । ममैव हृदये विष्णुर्विष्णोश्च हृदये ह्यहम्

“Vậy là hôm nay ân huệ ấy đã được ban cho ngươi—thật vậy, thật vậy, không chút nghi ngờ. Viṣṇu ngự ngay trong tim Ta, và Ta cũng ngự trong tim của Viṣṇu.”

Verse 56

उभयोरंतरं यो वै न जानाति मनो मम । वामांगजो मम हरिर्दक्षिणांगोद्भवो विधिः

Kẻ nào không thật hiểu sự sai biệt nội tại giữa hai đấng ấy—điều này chính là ý Ta—hãy biết: Hari (Viṣṇu) sinh từ phía trái của Ta, còn Vidhi (Brahmā, Đấng an bài) hiện khởi từ phía phải của Ta.

Verse 57

महाप्रलयकृद्रुद्रो विश्वात्मा हृदयोद्भवः । त्रिधा भिन्नो ह्यहं विष्णो ब्रह्मविष्णुभवाख्यया

Ta là Rudra, đấng gây nên đại hủy diệt, là Tự Ngã của vũ trụ, sinh từ Trái Tim (của Đấng Tối Thượng). Quả thật, Ta—cũng được gọi là Viṣṇu—hiển lộ thành ba, mang các danh xưng Brahmā, Viṣṇu và Bhava (Śiva).

Verse 58

सर्गरक्षालयकरस्त्रिगुणैरज आदिभिः । गुणभिन्नश्शिवस्साक्षात्प्रकृते पुरुषात्परः

Chính Thần Śiva trực tiếp thực hiện sự sáng tạo, gìn giữ và tiêu dung, thông qua ba guṇa và qua các thần như Brahmā (Aja). Tuy vậy, Śiva khác biệt với các guṇa—Ngài siêu việt cả Prakṛti (Tự nhiên) lẫn Puruṣa (linh hồn người trải nghiệm), đứng tối thượng vượt ngoài chúng.

Verse 59

परं ब्रह्माद्वयो नित्योऽनन्तः पूर्णो निरंजनः । अंतस्तमो वहिस्सत्त्वस्त्रिजगत्पालको हरिः

Ngài là Phạm Thiên Tối Thượng—bất nhị, thường hằng, vô tận, viên mãn và vô cấu. Bên trong Ngài vượt ngoài bóng tối, nhưng bên ngoài Ngài hiển lộ như sattva; với danh Hari, Ngài nâng đỡ và hộ trì ba cõi—tất cả dưới quyền tối thượng của Đấng Chúa Tể.

Verse 60

अंतस्सत्त्वस्तमोबाह्यस्त्रिजगल्लयकृद्धरः

Bên trong Ngài là sattva thanh tịnh, còn bên ngoài Ngài vượt ngoài tamas; Ngài là Đấng Nâng đỡ, đồng thời cũng là Đấng khiến ba cõi đi vào sự tan rã (hủy diệt).

Verse 61

अंतर्बहीरजाश्चैव त्रिजगत्सृष्टिकृद्विधिः । एवं गुणास्त्रिदेवेषु गुणभिन्नः शिवः स्मृतः

Phạm Thiên (Brahmā, đấng Ordainer), thấm nhuần rajas cả trong lẫn ngoài, là bậc tạo tác sự sáng tạo của ba cõi. Như vậy, ba vị thần được đặc trưng bởi các guṇa; còn Śiva được ghi nhớ là khác biệt với các guṇa, siêu việt chúng.

Verse 62

विष्णो सृष्टिकरं प्रीत्या पालयैनं पितामहम् । संपूज्यस्त्रिषु लोकेषु भविष्यसि मदाज्ञया

Hỡi Viṣṇu, hãy với lòng hoan hỷ mà che chở Đấng Tổ Phụ (Brahmā) này, bậc tác nhân của sự sáng tạo. Theo mệnh lệnh của Ta, ngươi sẽ trở thành bậc đáng được tôn thờ trong ba cõi.

Verse 63

तव सेव्यो विधेश्चापि रुद्र एव भविष्यति । शिवपूर्णावतारो हि त्रिजगल्लयकारकः

Đấng mà ngươi phụng thờ—và ngay cả Phạm Thiên (Brahmā), bậc an bài tạo hóa, cũng phụng thờ—chính là Rudra. Vì Ngài là hóa thân viên mãn của Śiva, Đấng làm nên sự tiêu dung của ba cõi.

Verse 64

पाद्मे भविष्यति सुतः कल्पे तव पितामहः । तदा द्रक्ष्यसि मां चैव सोऽपि द्रक्ष्यति पद्मजः

Trong Padma Kalpa, con trai của ngươi sẽ trở thành ông tổ của ngươi. Khi ấy, ngươi sẽ được chiêm ngưỡng Ta, và đấng sinh từ hoa sen kia cũng sẽ chiêm ngưỡng Ta.

Verse 65

एवमुक्त्वा महेशानः कृपां कृत्वातुलां हरः । पुनः प्रोवाच सुप्रीत्या विष्णुं सर्वेश्वरः प्रभुः

Nói như vậy xong, Maheśāna—Hara, Đấng cởi trói mọi ràng buộc—ban xuống lòng từ bi vô song. Rồi bậc Tối Thượng, Chúa tể của muôn loài, lại ân cần cất lời với Viṣṇu bằng tình thương sâu đậm.