Shiva Purana — Rudra Samhita, Shloka 82

लिङ्गपूजनसंक्षेपः

Concise Teaching on Liṅga Worship / Śiva-arcana-vidhi

Devanagari script

वाग्मी स जायते तस्य मनोभी ष्टफलं ध्रुवम् । रोगं दुःखं च शोकं च ह्युद्वेगं कृत्रिमं तथा

Transliteration

vāgmī sa jāyate tasya manobhī ṣṭaphalaṃ dhruvam | rogaṃ duḥkhaṃ ca śokaṃ ca hyudvegaṃ kṛtrimaṃ tathā

Translation

Người ấy trở nên hùng biện, và quả lành mà tâm mong cầu chắc chắn đến với người. Tuy vậy, người cũng gặp bệnh tật, khổ đau, sầu muộn, và cả sự xao động của tâm do tạo tác (gượng ép) mà sinh.

Word by Word

• वाग्मी: eloquent
• वाग्मी: Viśeṣaṇa (विशेषण/Qualifier of सः)
• Type: Adjective
• Root: वाग्मिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘वाक्’ + ‘मिन्’ (possessive) अर्थे ‘वाक्पटुः’

• सः: he
• सः: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• जायते: is born / becomes
• जायते: Kriyā (क्रिया/Verb)
• Type: Verb
• Root: जन् (धातु)
• Form: लट् (Present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• तस्य: of him
• तस्य: Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन

• मनः-भीष्ट-फलम्: the desired result (wish-fulfilment)
• मनः-भीष्ट-फलम्: Karma/Phala (फल/Result complement)
• Type: Noun
• Root: मनस् (प्रातिपदिक) + भीष्ट (कृदन्त/प्रातिपदिक) + फल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः तत्पुरुष-प्रायः (मनसः भीष्टं फलम् = desired fruit of the mind)

• ध्रुवम्: certainly
• ध्रुवम्: Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण/Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: ध्रुव (प्रातिपदिक)
• Form: क्रियाविशेषणवत् (adverbial accusative/neuter form) अर्थे ‘निश्चयेन’

• रोगम्: disease
• रोगम्: Karma (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: रोग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• दुःखम्: sorrow
• दुःखम्: Karma (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: दुःख (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• शोकम्: grief
• शोकम्: Karma (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: शोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• हि: indeed
• हि: Sambandha (सम्बन्ध/Emphasis particle)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: निपात (particle: indeed/for)

• उद्वेगम्: anxiety / agitation
• उद्वेगम्: Karma (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: उद्वेग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• कृत्रिमम्: artificial / contrived
• कृत्रिमम्: Viśeṣaṇa (विशेषण/Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: कृत्रिम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; उद्वेगम् इति विशेषणम्

• तथा: also
• तथा: Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: समुच्चय/प्रकारवाचक-अव्यय (also/likewise)

Speaker

Suta Goswami

Shaiva Theology

Tattva Level: pashu

Shiva Form: Mahādeva

Characters & Entities

• Shiva

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

It highlights that worldly capacities like eloquence and fulfilled desires can arise through karma, yet they may still be accompanied by afflictions—showing the need to seek Shiva (Pati) for liberation beyond mixed karmic fruits.

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

It implies that external success is not the final refuge; devotion to Saguna Shiva through Linga worship steadies the mind and redirects desire toward Shiva, reducing the bondage of fluctuating karmic outcomes.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

Japa of the Panchākṣarī (Om Namaḥ Śivāya) with mindful restraint of speech, along with simple Shiva-upāsanā (e.g., Tripuṇḍra/bhasma and daily Linga worship), is a practical remedy for anxiety and grief.