Shiva Purana — Rudra Samhita, Shloka 41

वसन्तस्वरूपवर्णनम् — Description of the Form/Nature of Vasant

a

Devanagari script

सर्वांगसुन्दरः श्यामस्सम्पूर्णस्सर्वलक्षणैः । दर्शनीयतमस्सर्वमोहनः कामवर्द्धनः

Transliteration

sarvāṃgasundaraḥ śyāmassampūrṇassarvalakṣaṇaiḥ | darśanīyatamassarvamohanaḥ kāmavarddhanaḥ

Translation

Ngài đẹp đẽ ở mọi chi phần, sắc đen huyền, đầy đủ mọi tướng tốt cát tường. Cực kỳ khả ái khi chiêm ngưỡng, Ngài làm say lòng muôn loài và tăng trưởng sức mạnh của tình yêu—niềm khát vọng bhakti—trong mọi trái tim.

Word by Word

• सर्व-अङ्ग-सुन्दरः: beautiful in all limbs
• सर्व-अङ्ग-सुन्दरः: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + अङ्ग (प्रातिपदिक) + सुन्दर (प्रातिपदिक)
• Form: समास: सर्वाणि अङ्गानि सुन्दराणि यस्य (बहुव्रीहि); पुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• श्यामः: dark-complexioned
• श्यामः: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: श्याम (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• सम्पूर्णः: complete, perfect
• सम्पूर्णः: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सम्-√पॄ (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त, पुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘fully complete’

• सर्व-लक्षणैः: with all auspicious marks
• सर्व-लक्षणैः: Karaṇa (करण)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + लक्षण (प्रातिपदिक)
• Form: समास: सर्वाणि लक्षणानि (कर्मधारय/तत्पुरुष-प्रयोग); नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), बहुवचन

• दर्शनीय-तमः: most worthy to be seen
• दर्शनीय-तमः: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दर्शनीय (√दृश् धातु + अनीयर्/यत् कृदन्त-प्रातिपदिक) + तमप् (तद्धित)
• Form: विशेषण, पुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तमप्-प्रत्यय (superlative)

• सर्व-मोहनः: enchanter of all
• सर्व-मोहनः: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + मोहन (प्रातिपदिक)
• Form: समास: सर्वान् मोहयति/सर्वेषां मोहनः (तत्पुरुष; अर्थतः ‘all-enchanting’); पुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• काम-वर्द्धनः: increaser of desire/love
• काम-वर्द्धनः: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: काम (प्रातिपदिक) + वर्द्धन (प्रातिपदिक)
• Form: समास: कामस्य वर्द्धनः (षष्ठी-तत्पुरुष); पुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

Speaker

Suta Goswami (narrating the Shiva Purana account to the sages at Naimisharanya)

Shaiva Theology

Tattva Level: pati

Shiva Form: Umāpati

Mantra Metadata

Type: stotra

Shakti Dimension

Shakti Form: Pārvatī

Role: nurturing

Ritual Elements

Offering: pushpa

Characters & Entities

• Shiva
• Sati

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

The verse highlights Saguna Shiva—Mahadeva’s accessible, grace-filled form—whose darshan naturally awakens bhakti and turns worldly attraction into a longing for union with the Lord, guiding the soul (paśu) toward Pati (Shiva).

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

It supports Saguna contemplation: devotees may meditate on Shiva’s auspicious qualities and beauty, while also recognizing that such form points to the Linga as the all-pervading sign of Shiva beyond form (Nirguna), approached through devotion.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

Practice dhyāna (meditation) on Shiva’s auspicious form while repeating the Panchakshara—“Om Namaḥ Śivāya”—and, if following Shaiva observance, apply Tripuṇḍra (bhasma) and wear Rudrāksha as supports for steady remembrance.