Shiva Purana — Rudra Samhita, Shloka 24

नन्दाव्रत-समाप्तिः तथा शङ्करस्य प्रत्यक्ष-दर्शनम्

Completion of the Nandā-vrata and Śiva’s Direct Appearance

Devanagari script

दाक्षायण्यपि तं नत्वा शंभुं विज्ञाप्य भक्तितः । प्राप्ताज्ञा मातुरभ्याशमगान्मोहमुदान्विता

Transliteration

dākṣāyaṇyapi taṃ natvā śaṃbhuṃ vijñāpya bhaktitaḥ | prāptājñā māturabhyāśamagānmohamudānvitā

Translation

Dākṣāyaṇī (Satī) cũng cúi lạy Śambhu, rồi với lòng sùng kính kính cẩn bạch trình; được Ngài chuẩn thuận xong, nàng bị mê vọng che lấp mà đi đến nơi mẹ mình.

Word by Word

• दाक्षायणी: Dakṣāyaṇī (Satī)
• दाक्षायणी: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: दाक्षायणी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• अपि: also
• अपि: Nipata (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: समुच्चय/अपेक्षार्थ-निपात (particle: also/even)

• तम्: him
• तम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• नत्वा: having bowed to
• नत्वा: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: नम् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (gerund), धातुः नम् (प्रणामे)

• शम्भुम्: Śambhu (Śiva)
• शम्भुम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: शम्भु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• विज्ञाप्य: having informed/requested
• विज्ञाप्य: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वि-ज्ञा (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (gerund), causative sense 'to inform' from वि+ज्ञा; प्रयोगः 'विज्ञाप्य' = having informed/requested

• भक्तितः: out of devotion
• भक्तितः: Hetu (हेतु)
• Type: Noun
• Root: भक्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन; हेत्वर्थे/कारणार्थे (ablative of cause)

• प्राप्ताज्ञा: having obtained permission
• प्राप्ताज्ञा: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: प्राप्त-आज्ञा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त 'प्राप्त' + आज्ञा; तत्पुरुषः (प्राप्ता आज्ञा यस्याः) — अर्थतः बहुव्रीहिवत् 'having obtained permission'

• मातुः: of (her) mother
• मातुः: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: मातृ (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• अभ्याशम्: near presence; vicinity
• अभ्याशम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: अभ्याश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• अगात्: went
• अगात्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: लुङ्-लकार (अनद्यतनभूत/Aorist), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपदम्; धातुः गम् (गत्यर्थे)

• मोहम्: delusion
• मोहम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: मोह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• उदा-अन्विता: endowed with (arisen) delusion
• उदा-अन्विता: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: उद्-आ-√इ (धातु) + अन्वित (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त 'अन्वित' (endowed/possessed) with उपसर्ग-समुच्चय; अर्थः 'उद्भूत/उदितेन मोहेन अन्विता'

Speaker

Sūta Gosvāmi (narrating to the sages at Naimiṣāraṇya)

Shaiva Theology

Tattva Level: pashu

Shiva Form: Umāpati

Shakti Dimension

Shakti Form: Satī

Role: nurturing

Characters & Entities

• Shiva
• Sati
• Daksha

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

It shows Satī’s bhakti and proper conduct—she bows to Śiva and seeks His assent—yet it also foreshadows how मोह (delusion) can still arise when the mind is pulled toward family ties and social ritual, a key Shaiva lesson on vigilance and discernment.

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

Satī approaches Śambhu personally (Saguna devotion) with reverence and submission; the narrative emphasizes that all actions should begin by taking refuge in Śiva—whether worshipping the Liṅga or contemplating Śiva’s gracious form—before engaging the outer world.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

Begin undertakings with Śiva-smaraṇa: offer a brief bow/prayer, mentally repeat the Pañcākṣarī (“Om Namaḥ Śivāya”), and act only after inner clarity—so मोह does not drive decisions.