Shiva Purana — Rudra Samhita, Shloka 14

देवीयोगनिद्रास्तुतिḥ तथा चण्डिकायाः प्रादुर्भावः | Hymn to Devī Yogānidrā and the Manifestation of Caṇḍikā

Devanagari script

विकारबीजं प्रकरोपि नित्यं गुणान्विता सर्वजनेषु नूनम् । त्वं वै गुणानां च शिवे त्रयाणां निदानभूता च ततः परासि

Transliteration

vikārabījaṃ prakaropi nityaṃ guṇānvitā sarvajaneṣu nūnam | tvaṃ vai guṇānāṃ ca śive trayāṇāṃ nidānabhūtā ca tataḥ parāsi

Translation

Ô Śivā (Devī), Ngài thật là hạt giống nguyên sơ của mọi biến hóa, thường hằng hiện diện, thấm khắp muôn loài như các guṇa. Quả thật, Ngài là căn nguyên phát sinh của ba guṇa; và vì thế, Ngài cũng vượt lên trên chúng—siêu việt.

Word by Word

• विकारबीजम्: the seed of modification
• विकारबीजम्: कर्म (द्वितीया)
• Type: Noun
• Root: विकार + बीज (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुष (विकारस्य बीजम्)

• प्रकर: a collection/aggregate
• प्रकर: कर्म (द्वितीया)
• Type: Noun
• Root: प्रकर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्मपद

• अपि: also, even
• अपि: निपात (particle)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: निपात (particle), समुच्चय/अपि-अर्थ (also/even)

• नित्यम्: always
• नित्यम्: क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: नित्य (प्रातिपदिक)
• Form: क्रियाविशेषण-अव्यय (adverbial accusative)

• गुणान्विता: endowed with qualities
• गुणान्विता: कर्ता-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: गुण + अन्वित (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुष (गुणैः अन्विता = endowed with qualities)

• सर्वजनेषु: among all people
• सर्वजनेषु: अधिकरण (सप्तमी)
• Type: Noun
• Root: सर्व + जन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, बहुवचन; समासः—तत्पुरुष (सर्वे जनाः)

• नूनम्: surely
• नूनम्: क्रियाविशेषण/निपात
• Type: Indeclinable
• Root: नूनम् (अव्यय)
• Form: निश्चयार्थक-अव्यय (adverb of certainty)

• त्वम्: you
• त्वम्: कर्ता (प्रथमा)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• वै: indeed
• वै: निपात
• Type: Indeclinable
• Root: वै (अव्यय)
• Form: निपात (emphatic particle)

• गुणानाम्: of the qualities
• गुणानाम्: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: गुण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन; सम्बन्ध

• च: and
• च: समुच्चय
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• शिवे: O Śivā
• शिवे: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: शिव (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; (देवी-सम्बोधन)

• त्रयाणाम्: of the three
• त्रयाणाम्: सम्बन्ध-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: त्रि (संख्याप्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन; संख्यावाचक विशेषणम् ‘गुणानाम्’ इत्यस्य

• निदानभूता: having become the cause
• निदानभूता: विधेय (predicate)
• Type: Adjective
• Root: निदान + भूत (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुष (निदानं भूता = become the cause/source)

• च: and
• च: समुच्चय
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय

• ततः: therefore, from that
• ततः: हेतु/अपादानार्थ (adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: तस्मात्-अर्थे अव्यय (ablatival adverb: from that/therefore)

• परा: supreme
• परा: विधेय-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: परा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘असि’ इत्यस्य विधेय-विशेषणम्

• असि: you are
• असि: क्रिया (verb)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

Speaker

Satī (addressing Śiva/Devī-Śakti as Śivā in praise)

Shaiva Theology

Tattva Level: pasha

Shiva Form: Sadāśiva

Mantra Metadata

Type: stotra

Shakti Dimension

Shakti Form: Pārvatī

Role: creative

Cosmic Context

Cosmic Event: emergence of guṇas as the seed of vikāra (manifestation)

Characters & Entities

• Shiva
• Sati
• Shakti
• Gunas

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

It teaches that Devī-Śakti operates as the immanent power behind all change through the three guṇas, yet remains transcendent—pointing the seeker toward liberation by recognizing the Divine as both within nature and beyond it.

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

Saguna worship (including the Liṅga) engages the Divine as present in manifested qualities, but the verse reminds devotees that Śiva-Śakti ultimately surpasses all guṇas—so ritual devotion matures into realization of the transcendental Pati beyond attributes.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

Meditate on Śiva-Śakti as both the power within all states (sattva-rajas-tamas) and the witness beyond them; japa of the Pañcākṣarī (Om Namaḥ Śivāya) with bhasma (tripuṇḍra) supports this guṇa-transcending contemplation.