Shiva Purana — Rudra Samhita, Shloka 7

विष्णोर्दर्शनं स्तुतिश्च

Viṣṇu’s Manifestation and Brahmā’s Hymn

Devanagari script

इत्थं विचार्य बहुधा तदाहं विमदो मुने । हरिं तं सोऽस्मरं भक्त्या शिवात्मानं स्वदेहदम्

Transliteration

itthaṃ vicārya bahudhā tadāhaṃ vimado mune | hariṃ taṃ so'smaraṃ bhaktyā śivātmānaṃ svadehadam

Translation

Suy xét như thế theo nhiều cách, hỡi hiền giả, ta đã thoát khỏi mê lầm. Rồi với lòng sùng kính, ta nhớ đến Hari—Đấng thật sự là Śiva trong bản thể—Đấng ban cho người mộ đạo cả chính tự thân Ngài.

Word by Word

• इत्थम्: thus
• इत्थम्: क्रियाविशेषण (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: इत्थम् (अव्यय)
• Form: प्रकारवाचक-अव्यय (adverb: thus)

• विचार्य: having reflected/considered
• विचार्य: पूर्वकाल-क्रिया (Prior action)
• Type: Verb
• Root: वि + चर् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (Absolutive/Gerund), अव्ययभाव; 'having considered'

• बहुधा: in many ways
• बहुधा: क्रियाविशेषण (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: बहुधा (अव्यय)
• Form: आवृत्तिवाचक-अव्यय (often/in many ways)

• तदा: then
• तदा: क्रियाविशेषण (Temporal)
• Type: Indeclinable
• Root: तदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (then)

• अहम्: I
• अहम्: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा (1st), एकवचन

• विमदः: free from pride/intoxication
• विमदः: कर्ता-विशेषण (Subject qualifier)
• Type: Adjective
• Root: विमद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण

• मुने: O sage
• मुने: सम्बोधन (Address/Vocative)
• Type: Noun
• Root: मुनि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन

• हरिम्: Hari (Viṣṇu)
• हरिम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: हरि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• तम्: him
• तम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; सर्वनाम

• सः: I/he (that one)
• सः: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सर्वनाम

• अस्मरम्: I remembered
• अस्मरम्: क्रिया (Verb/Action)
• Type: Verb
• Root: स्मृ (धातु)
• Form: लङ् (Imperfect/लङ्), उत्तमपुरुष (1st), एकवचन; परस्मैपद

• भक्त्या: with devotion
• भक्त्या: करण (Karaṇa/Instrument)
• Type: Noun
• Root: भक्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन

• शिवात्मानम्: the one whose self is Śiva / Śiva-souled (one)
• शिवात्मानम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: शिव + आत्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; कर्मधारय (शिवः आत्मा यस्य/शिवरूप आत्मा)

• स्वदेहदम्: giver of his own body
• स्वदेहदम्: कर्म-विशेषण (Object qualifier)
• Type: Adjective
• Root: स्व + देह + द (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; उपपद-तत्पुरुष/षष्ठी-तत्पुरुष (स्वस्य देहं ददाति इति)

Speaker

Sūta Gosvāmī (narrating to the sages at Naimiṣāraṇya, within the Rudra Saṃhitā discourse)

Shaiva Theology

Tattva Level: pati

Shiva Form: Sadāśiva

Mantra Metadata

Type: stotra

Shakti Dimension

Role: liberating

Characters & Entities

• Shiva
• Vishnu (Hari)

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

It teaches that clear discernment (vicāra) culminates in bhakti-filled remembrance, where delusion falls away and the seeker recognizes the one Supreme Lord as Śiva-tattva, the liberating Pati who grants Himself to the devotee.

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

The verse emphasizes smaraṇa (devotional recollection) of the Lord’s true nature; in practice, this is supported through saguna worship such as Śiva-liṅga pūjā, where the mind is gathered and fixed on Śiva as the indwelling reality even when names like “Hari” appear.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

A direct takeaway is bhakti-smaraṇa—daily remembrance/meditation on Śiva, supported by japa of the Pañcākṣarī (Om Namaḥ Śivāya) and focused worship (arcana) to steady the mind and remove confusion.