सतीसंक्षेपचरित्रवर्णनम् — Summary Description of Satī’s Narrative

Verse 1

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां द्वितीये सतीसंक्षेपचरित्रवर्णनं नाम प्रथमोऽध्यायः

Như vậy, trong Śrī Śiva Mahāpurāṇa—thuộc Phần thứ hai (Rudra) Saṃhitā, trong chương thứ hai—Chương đầu tiên có tiêu đề “Lời kể ngắn gọn về cuộc đời và chương thiêng liêng của Satī.”

Verse 2

त्वन्मुखांभोजसंवृत्तां श्रुत्वा शिवकथां पराम् । अतृप्तो हि पुनस्तां वै श्रोतुमिच्छाम्यहं प्रभो

Bạch Chúa tể, đã nghe thánh truyện tối thượng về Śiva tuôn chảy từ miệng sen của Ngài, lòng con vẫn chưa thỏa; quả thật con ước được nghe chính câu chuyện ấy thêm lần nữa.

Verse 3

पूर्णांशश्शंकरस्यैव यो रुद्रो वर्णितः पुरा । विधे त्वया महेशानः कैलासनिलयो वशी

Bạch Vidhi (Brahmā), Rudra mà Ngài đã mô tả trước đây chính là sự hiển lộ viên mãn của Śaṅkara—Mahēśāna, Đấng tự tại, bậc chế ngự bản thân, ngự nơi núi Kailāsa.

Verse 4

स योगी सर्वविष्ण्वादिसुरसे व्यस्सतां गतिः । निर्द्वंद्वः क्रीडति सदा निर्विकारी महाप्रभुः

Đấng Tối Thượng ấy chính là Yogī chân thật, được chư thiên phụng sự, bắt đầu từ Viṣṇu. Ngài là nơi nương tựa và mục đích tối hậu của những kẻ bị ràng buộc, tán loạn trong hoạt động thế gian. Vượt ngoài mọi nhị nguyên, Đại Chúa vui chơi trong tự do của chính mình, bất biến và không hề bị biến đổi chạm đến.

Verse 5

सोऽभूत्पुनर्गृहस्थश्च विवाह्य परमां स्त्रियम् । हरिप्रार्थनया प्रीत्या मंगलां स्वतपस्विनीम्

Sau đó, ông lại bước vào giai đoạn gia chủ; và với niềm hoan hỷ—theo lời thỉnh cầu tha thiết của Hari—ông cưới Maṅgalā, người nữ ưu tú, tự thân cũng là bậc chuyên tu khổ hạnh.

Verse 6

प्रथमं दक्षपुत्री सा पश्चात्सा पर्वतात्मजा । कथमेकशरीरेण द्वयोरप्यात्मजा मता

“Trước hết nàng được xem là con gái của Dakṣa, rồi về sau lại là ái nữ của Núi (Himālaya). Sao cùng một thân thể mà lại được kể là con của cả hai?”

Verse 7

कथं सती पार्वती सा पुनश्शिवमुपागता । एतत्सर्वं तथान्यच्च ब्रह्मन् गदितुमर्हसि

“Bạch Brahman, xin Ngài hãy nói cho chúng con biết: Satī đã trở lại thành Pārvatī thế nào, và lại một lần nữa đạt sự hiệp nhất với Śiva ra sao. Xin tuyên bày trọn vẹn điều ấy, cùng mọi điều liên hệ khác.”

Verse 8

सूत उवाच । इति तस्य वचः श्रुत्वा सुरर्षेः शंकरात्मनः । प्रसन्नमानसो भूत्वा ब्रह्मा वचनमब्रवीत्

“Sūta thưa: Nghe lời của vị thánh hiền thần linh ấy—người lấy Śaṅkara làm chính tự tâm—Brahmā liền hoan hỷ an tịnh, rồi cất lời đáp.”

Verse 9

ब्रह्मोवाच । शृणु तात मुनिश्रेष्ठ कथयामि कथां शुभाम् । यां श्रुत्वा सफलं जन्म भविष्यति न संशयः

Phạm Thiên phán rằng: "Hãy lắng nghe, hỡi đứa con thân yêu, hỡi bậc hiền triết cao quý nhất. Ta sẽ kể cho con nghe một câu chuyện thiêng liêng tốt lành; nhờ nghe câu chuyện này, kiếp người sẽ thực sự trở nên viên mãn—điều này không có gì phải nghi ngờ."

Verse 10

पुराहं स्वसुतां दृष्ट्वा संध्याह्वां तनयैस्सह । अभवं विकृतस्तात कामबाणप्रपीडितः

Có một lần, khi nhìn thấy con gái mình tên là Sandhyā cùng với các con trai của nàng, ta đã trở nên bấn loạn trong lòng, hỡi đứa con thân yêu—bị đâm thấu và hành hạ bởi những mũi tên của dục vọng.

Verse 11

धर्मः स्मृतस्तदा रुद्रो महायोगी परः प्रभुः । धिक्कृत्य मां सुतैस्तात स्वस्थानं गतवानयम्

Bấy giờ Rudra—Đấng Tối Thượng, bậc Đại Du-gi, luôn an trụ trong dharma—đã quở trách ta cùng các con trai ta, rồi Ngài trở về nơi cư ngụ của chính Ngài.

Verse 12

यन्मायामोहितश्चाहं वेदवक्ता च मूढधीः । तेनाकार्षं सहाकार्य परमेशेन शंभुना

Bị Māyā mê hoặc, ta—dẫu là kẻ tuyên thuyết Veda—cũng trở nên trí hiểu rối loạn. Vì thế, ta cùng những kẻ liên hệ với ta đã hành động chống lại Śambhu, Đấng Tối Thượng.

Verse 13

तदीर्षयाहमाकार्षं बहूपायान्सुतैः सह । कर्तुं तन्मोहनं मूढः शिवमाया विमोहितः

Vì lòng ghen tị đối với Ngài, ta—bị Māyā của Śiva làm mê muội—đã ngu dại cùng các con bày ra nhiều mưu kế để làm Ngài rối loạn, mê lầm.

Verse 14

अभवंस्तेऽथ वै सर्वे तस्मिञ् शंभो परप्रभो । उपाया निष्फलास्तेषां मम चापि मुनीश्वर

Ôi Śambhu, Đấng Tối Thượng—bấy giờ tất cả bọn họ đều ở đó; mọi mưu kế của họ đều vô hiệu, và của ta cũng vậy, hỡi bậc chúa tể giữa các hiền triết.

Verse 15

तदाऽस्मरं रमेशानं व्यथोपायस्तुतैस्सह । अबोधयत्स आगत्य शिवभक्तिरतस्सुधीः

Bấy giờ bậc hiền trí—luôn an trú trong lòng sùng kính Śiva—đã đến và đánh thức (khai thị) Rameśāna, Chúa của Ramā, bằng những lời tán tụng như phương dược chữa nỗi ưu phiền.

Verse 16

प्रबोधितो रमेशेन शिवतत्त्वप्रदर्शिना । तदीर्षामत्यजं सोहं तं हठं न विमोहितः

Được Rameśa—đấng hiển bày chân lý của Śiva—đánh thức, ta đã dứt bỏ lòng ganh ghét ấy; không còn mê lầm, ta cũng buông bỏ sự cố chấp cứng đầu kia.

Verse 17

शक्तिं संसेव्य तत्प्रीत्योत्पादयामास तां तदा । दक्षादशिक्न्यां वीरिण्यां स्वपुत्राद्धरमोहने

Sau khi ân cần hòa hợp với chính Śakti của Ngài, Ngài liền khiến Nàng hiển lộ. Nàng xuất hiện làm ái nữ của Dakṣa và Vīriṇī—Sati—người về sau sẽ làm say đắm cả Hara (Śiva) như người yêu của chính Ngài.

Verse 18

सोमा भूत्वा दक्षसुता तपः कृत्वा तु दुस्सहम् । रुद्रपत्न्यभवद्भक्त्या स्वभक्तहितकारिणी

Trở thành Somā, ái nữ của Dakṣa đã tu khổ hạnh nghiêm khắc, vô cùng khó nhọc. Nhờ lòng sùng kính kiên cố, Nàng trở thành hiền phối của Rudra, luôn làm lợi ích cho những người mộ đạo của mình.

Verse 19

सोमो रुद्रो गृही भूत्वाऽकार्षील्लीलां परां प्रभुः । मोहयित्वाथ मां तत्र स्वविवाहेऽविकारधीः

Đức Rudra, cũng chính là Soma, khi nhận vai trò người gia chủ đã thực hiện trò chơi thần linh tối thượng. Rồi với trí phân biệt bất biến, Ngài khiến tôi mê mờ tại đó, liên quan đến chính hôn lễ của Ngài.

Verse 20

विवाह्य तां स आगत्य स्वगिरौ सूतिकृत्तया । रेमे बहुविमोहो हि स्वतंत्रस्स्वात्तविग्रहः

Sau khi cưới nàng, Ngài trở về núi thiêng của mình cùng với Satī; tại đó, Đấng Tự Tại—bậc tự do tự tại, tùy ý hiện thân—vui đùa trong lila, hoan hỷ sâu xa nơi nàng.

Verse 21

तया विहरतस्तस्य व्यातीयाय महान् मुने । कालस्सुखकरश्शभोर्निर्विकारस्य सद्रतेः

Hỡi bậc đại hiền, khi Ngài vui đùa cùng nàng, thời gian trôi qua êm đềm, an lạc đối với vị Chúa cát tường ấy—Đấng bất biến, vững bền trong thánh nguyện thanh tịnh.

Verse 22

ततो रुद्रस्य दक्षेण स्पर्द्धा जाता निजेच्छया । महामूढस्य तन्मायामोहितस्य सुगर्विणः

Bấy giờ, Dakṣa do ý riêng mà khởi tâm ganh đua với Rudra (Śiva). Vốn cực kỳ mê muội, bị chính Māyā ấy làm cho mờ ám, ông trở nên say men kiêu mạn.

Verse 23

तत्प्रभावाद्धरं दक्षो महागर्वी विमूढधीः । महाशांतं निर्विकारं निनि द बहुमोहितः

Dưới ảnh hưởng của quyền lực mê hoặc ấy, Dakṣa—kẻ kiêu mạn lớn, trí hiểu rối loạn—bị si mê cuốn chặt, rồi bắt đầu khinh miệt Chúa Hara, Đấng tịch tĩnh tối thượng và bất biến.

Verse 24

ततो दक्षः स्वयं यज्ञं कृतवान्गर्वितोऽहरम् । सर्वानाहूय देवादीन् विष्णुं मां चाखिलाधिपः

Sau đó, Dakṣa vì kiêu mạn mà tự ý cử hành một lễ tế. Ông triệu thỉnh tất cả chư thiên và các bậc khác; kẻ tự xưng là “chúa tể muôn loài” ấy còn mời cả Viṣṇu, nhưng vì ngã mạn lại cố ý loại trừ Ta—Śiva.

Verse 25

नाजुहाव तथाभूतो रुद्रं रोषसमाकुलः । तथा तत्र सतीं नाम्ना स्वपुत्रीं विधिमोहितः

Bị cơn giận đối với Rudra cuốn lấy, trong trạng thái ấy ông không dâng lễ hiến (homa). Rồi, do mê lầm bởi pháp lệnh của Brahmā, ông sinh ra tại đó một người con gái của chính mình, mang danh Satī.

Verse 26

यदा नाकारिता पित्रा मायामोहित चेतसा । लीलां चकार सुज्ञाना महासाध्वी शिवा तदा

Khi cha nàng, tâm trí bị Māyā mê hoặc, không cho gọi nàng đến, bấy giờ bậc đại thánh nữ, trí tuệ viên minh—Śivā (Satī)—bắt đầu cuộc thần hí (līlā) của mình.

Verse 27

अथागता सती तत्र शिवाज्ञामधिगम्य सा । अनाहूतापि दक्षेण गर्विणा स्वपितुर्गृहम्

Rồi Satī, sau khi được sự chuẩn thuận của Đức Śiva, đã đến đó—đến nhà của chính cha mình—dẫu nàng không được Dakṣa kiêu mạn mời gọi.

Verse 28

विलोक्य रुद्रभागं नो प्राप्यावज्ञां च ताततः । विनिंद्य तत्र तान्सर्वान्देहत्यागमथाकरोत्

Thấy phần xứng đáng của Rudra không được nhận, lại còn bị khinh miệt, Satī liền quở trách tất cả những kẻ ở đó, rồi sau đó quyết ý xả bỏ thân này.

Verse 29

तच्छुत्वा देव देवेशः क्रोधं कृत्वा तु दुस्सहम् । जटामुत्कृत्य महतीं वीरभद्रमजीजनत्

Nghe vậy, Đấng Chúa tể chư thiên—Śiva, Thượng Đế tối cao—bừng lên cơn phẫn nộ không sao chịu nổi. Ngài giật một lọn tóc bện lớn từ búi jata và hóa sinh Vīrabhadra.

Verse 30

सगणं तं समुत्पाद्य किं कुर्य्या मिति वादिनम् । सर्वापमानपूर्वं हि यज्ञध्वंसं दिदेश ह

Sau khi hóa hiện đoàn tùy chúng ấy, nghe ông thưa: “Con phải làm gì?”, Śiva—trước hết định cho lễ tế của Dakṣa phải chịu sự nhục nhã hoàn toàn—liền truyền lệnh phá hủy cuộc tế tự.

Verse 31

तदाज्ञां प्राप्य स गणाधीशो बहुबलान्वितः । गतोऽरं तत्र सहसा महाबलपराक्रमः

Nhận được mệnh lệnh ấy, vị Chúa tể của các gaṇa của Śiva—đầy dũng lực và oai phong anh hùng—lập tức vội vã đi đến nơi đó.

Verse 32

महोपद्रवमाचेरुर्गणास्तत्र तदाज्ञया । सर्वान्स दंडयामास न कश्चिदवशेषितः

Theo lệnh của ngài, các gaṇa ở đó gây nên một cuộc chấn động lớn. Ngài trừng phạt tất cả, không để ai còn lại mà không bị sửa trị.

Verse 33

विष्णुं संजित्य यत्नेन सामरं गणसत्तमः । चक्रे दक्षशिरश्छेदं तच्छिरोग्नौ जुहाव च

Rồi vị tối thượng trong hàng gaṇa của Śiva, sau khi gắng sức giao chiến và đánh bại Viṣṇu cùng đạo binh của ngài, đã chém đứt đầu Dakṣa; và chiếc đầu ấy được ném làm lễ vật vào ngọn lửa tế thiêng.

Verse 34

यज्ञध्वंसं चकाराशु महोपद्रवमाचरन् । ततो जगाम स्वगिरिं प्रणनाम प्रभुं शिवम्

Ngài mau chóng phá hủy lễ tế, làm dấy lên một cơn biến động lớn. Rồi Ngài trở về núi ngự của mình và cúi đầu đảnh lễ Đức Śiva, Đấng Tối Thượng, bậc Chúa Tể.

Verse 35

यज्ञध्वंसोऽभवच्चेत्थं देवलोके हि पश्यति । रुद्रस्यानुचरैस्तत्र वीरभद्रादिभिः कृतः

Như thế, lễ tế đã bị hủy diệt—ngay tại cõi trời cũng thấy rõ. Tại đó, việc ấy do các tùy tùng của Rudra, như Vīrabhadra và những vị khác, thực hiện.

Verse 36

मुने नीतिरियं ज्ञेया श्रुतिस्मृतिषु संमता । रुद्रे रुष्टे कथं लोके सुखं भवति सुप्रभो

Hỡi bậc hiền sĩ, đây là phép tắc nên biết, được Śruti và Smṛti thừa nhận: khi Rudra (Đức Śiva) nổi giận, làm sao thế gian có thể có an lạc, hỡi bậc rạng danh?

Verse 37

ततो रुद्रः प्रसन्नोभूत्स्तुतिमाकर्ण्य तां पराम् । विज्ञप्तिं सफलां चक्रे सर्वेषां दीनवत्सलः

Bấy giờ Rudra, nghe bài tán tụng tối thượng ấy, liền hoan hỷ trọn vẹn. Đấng thương xót kẻ khốn cùng, Ngài khiến lời thỉnh cầu của họ được thành tựu và làm cho nguyện vọng ấy kết quả cho tất cả.

Verse 38

पूर्ववच्च कृतं तेन कृपालुत्वं महात्मना । शंकरेण महेशेन नानालीलावि हारिणा

Như trước kia, bậc Đại Hồn—Śaṅkara, Maheśa—Đấng vui trong muôn vàn thần hí, lại một lần nữa hiển lộ lòng từ bi của Ngài.

Verse 39

जीवितस्तेन दक्षो हि तत्र सर्वे हि सत्कृताः । पुनस्स कारितो यज्ञः शंकरेण कृपालुना

Nhờ Ngài, Dakṣa được hồi sinh, và tại đó mọi người đều được tôn kính đúng phép. Rồi vì lòng từ bi, Śaṅkara khiến lễ tế (yajña) được cử hành lại.

Verse 40

रुद्रश्च पूजितस्तत्र सर्वैर्देवैर्विशेषतः । यज्ञे विश्वादिभिर्भक्त्या सुप्रसन्नात्मभिर्वने

Tại đó, trong lễ tế nơi rừng ấy, Rudra cũng được thờ phụng—đặc biệt bởi chư thiên—bởi các Viśvadeva và các đoàn thần khác, những bậc có tâm hoàn toàn an tịnh nhờ lòng sùng kính.

Verse 41

सतीदेहसमुत्पन्ना ज्वाला लोकसुखावहा । पतिता पर्वते तत्र पूजिता सुखदायिनी

Từ thân thể của Satī bừng lên một ngọn lửa thiêng rực sáng, đem phúc lành và an lạc cho muôn thế giới. Khi rơi xuống ngọn núi ấy, ngọn lửa trở thành đối tượng thờ phụng tại đó, ban hỷ lạc cho những ai chí thành lễ bái.

Verse 42

ज्वालामुखीति विख्याता सर्वकामफलप्रदा । बभूव परमा देवी दर्शनात्पापहारिणी

Nàng được tôn xưng là Jvālāmukhī, Thượng Nữ Thần ban thành tựu mọi quả lành của các ước nguyện chính đáng. Chỉ cần được darśana—được chiêm bái dung nhan thiêng—cũng đủ tiêu trừ tội lỗi, chặt đứt những ràng buộc trói linh hồn.

Verse 43

इदानीं पूज्यते लोके सर्वकामफलाप्तये । संविधाभिरनेकाभिर्महोत्सवपरस्परम्

Cho đến nay, trong thế gian, Ngài vẫn được thờ phụng để đạt mọi quả lành như ý. Người đời cử hành nhiều nghi thức đúng pháp, và liên tiếp mở những đại lễ long trọng, hết lần này đến lần khác.

Verse 44

ततश्च सा सती देवी हिमालयसुता ऽभवत् । तस्याश्च पार्वतीनाम प्रसिद्धमभवत्तदा

Rồi sau đó, Nữ Thần Satī tái sinh làm ái nữ của Himālaya; và từ bấy giờ danh xưng “Pārvatī” của nàng trở nên lừng danh.

Verse 45

सा पुनश्च समाराध्य तपसा कठिनेन वै । तमेव परमेशानं भर्त्तारं समुपाश्रिता

Rồi sau đó, nhờ khổ hạnh nghiêm mật, nàng chí thành làm Ngài hoan hỷ. Nàng chỉ nương tựa nơi chính Parameśāna—Đấng Chúa Tối Thượng—và nhận Ngài làm phu quân.

Verse 46

एतत्सर्वं समाख्यातं यत्पृष्टोहं मुनीश्वर । यच्छ्रुत्वा सर्वपापेभ्यो मुच्यते नात्र संशयः

Bạch bậc tôn quý giữa các hiền triết, con đã trình bày trọn vẹn mọi điều ngài hỏi. Ai nghe điều này sẽ được giải thoát khỏi mọi tội lỗi—không hề nghi ngờ.