Shiva Purana — Rudra Samhita, Shloka 26

पार्वत्याः यात्रासंस्कारः तथा पातिव्रत्योपदेशः / Preparations for Girijā’s Auspicious Journey and the Teaching on Pātivratya

Devanagari script

भुंज्यात्सा भर्तुरुच्छिष्टमिष्टमन्नादिकं च यत् । महाप्रसाद इत्युक्त्वा पतिदत्तम्पतिव्रता

Transliteration

bhuṃjyātsā bharturucchiṣṭamiṣṭamannādikaṃ ca yat | mahāprasāda ityuktvā patidattampativratā

Translation

Người vợ trọn đạo (pativratā) nên thọ dùng mọi thức ăn và vật còn lại sau bữa của chồng, xem đó là “mahāprasāda” — ân phúc thánh hiến lớn lao — và kính cẩn nhận lấy những gì chồng ban với lòng sùng kính.

Word by Word

• भुञ्ज्यात्: should eat
• भुञ्ज्यात्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भुज् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद

• सा: she
• सा: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; अन्वादेश (she)

• भर्तुः: of (her) husband
• भर्तुः: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: भर्तृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन

• उच्छिष्टम्: leftover food
• उच्छिष्टम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: उच्छिष्ट (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; कर्मपद

• इष्टम्: dear/desired
• इष्टम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: इष्ट (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषण (agreeing with उच्छिष्टम्/अन्नादिकम्)

• अन्नादिकम्: food and the like
• अन्नादिकम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: अन्न + आदि (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; ‘अन्नम् आदि यस्य’/‘अन्नादि’ (समाहारार्थे)

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयबोधक

• यत्: whatever
• यत्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; यत्-कर्म (relative pronoun: ‘whatever’)

• महाप्रसादः: great consecrated grace (mahāprasāda)
• महाप्रसादः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: महा + प्रसाद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘महान् प्रसादः’ (कर्मधारय)

• इति: thus
• इति: Sambandha (सम्बन्ध/उद्धरण)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय; इत्यादि-उद्धरणसूचक (quotative particle)

• उक्त्वा: having said
• उक्त्वा: Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव; ‘उक्त्वा’ = having said

• पति: by the husband/of the husband
• पति: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: पति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन; समासपूर्वपद

• दत्तम्: given
• दत्तम्: Karma (कर्म)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु)
• Form: क्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; ‘given’ (agreeing with implied ‘भोजनम्/अन्नम्’)

• पतिव्रता: a devoted wife (pativratā)
• पतिव्रता: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पति + व्रत (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘पतिः एव व्रतम् यस्याः’ (अर्थतः)

Speaker

Sūta Gosvāmin (narrating the dharma teachings within the Rudra Saṃhitā to the sages)

Shaiva Theology

Tattva Level: pashu

Shiva Form: Umāpati

Shakti Dimension

Role: nurturing

Ritual Elements

Offering: naivedya

Characters & Entities

• Parvati
• Shiva

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

It frames marital service and humility as a sādhana: the pativratā trains the ego to soften, treating even ordinary household acts as sacred grace (prasāda), which aligns the mind toward devotion and inner purity.

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

Seeing the husband’s gift as mahāprasāda mirrors the bhāva of accepting Śiva’s prasāda after Liṅga-pūjā—receiving what comes with reverence, gratitude, and disciplined devotion to the visible (saguṇa) form of dharma in daily life.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

A practical vow of prasāda-bhāva: before eating, mentally offer the act to Śiva and accept the meal as grace; optionally accompany it with quiet japa of the Pañcākṣarī mantra, “oṃ namaḥ śivāya,” to stabilize devotion.