Shiva Purana — Rudra Samhita, Shloka 30

वैवाहिकानुष्ठानसमापनं दानप्रशंसा च / Completion of Wedding Rites and Praise of Gifts

Dāna

Devanagari script

जाह्नव्युवाच । स्वर्णकांतिकरां धृत्वा केशान्मार्जय योषितः । कामिन्यास्स्वामिसौभाग्यसुखं नातः परं भवेत्

Transliteration

jāhnavyuvāca | svarṇakāṃtikarāṃ dhṛtvā keśānmārjaya yoṣitaḥ | kāminyāssvāmisaubhāgyasukhaṃ nātaḥ paraṃ bhavet

Translation

Jāhnavī thưa: “Cầm vật sắc vàng trong tay (như lược vàng), người nữ nên chải chuốt và làm sạch mái tóc mình. Với người vợ yêu thương, chẳng có niềm vui nào cao hơn phúc lành từ ân sủng và sự an ổn của chồng.”

Word by Word

• जाह्नवी: Jāhnavī
• जाह्नवी: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: जाह्नवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• स्वर्णकान्तिकराम्: a hand with golden radiance
• स्वर्णकान्तिकराम्: Karma (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: स्वर्ण + कान्ति + करा (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष/कर्मधारय-प्राय: स्वर्णकान्तिः यस्याः सा करा; स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• धृत्वा: having held
• धृत्वा: Kriya (क्रिया/पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: धृ (धातु)
• Form: क्त्वान्त (Absolutive/Gerund), अव्ययभाव; पूर्वक्रिया

• केशान्: hair
• केशान्: Karma (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: केश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन

• मार्जय: wipe/clean
• मार्जय: Kriya (क्रिया/Command)
• Type: Verb
• Root: मृज् (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• योषितः: of the woman
• योषितः: Shashthi-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध/Possessive)
• Type: Noun
• Root: योषित् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन (योषितः = योषितः/योषितः इति रूपम्)

• कामिन्याः: of a beloved woman
• कामिन्याः: Shashthi-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: कामिनी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• स्वामिसौभाग्यसुखम्: the happiness of a husband’s good fortune
• स्वामिसौभाग्यसुखम्: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: स्वामि + सौभाग्य + सुख (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष: स्वामिनः सौभाग्यस्य सुखम्; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• न: not
• न: Pratishedha (प्रतिषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक-अव्यय (Negation particle)

• अतः: than this / from this
• अतः: Hetu/Apadana (हेतु/अपादान)
• Type: Indeclinable
• Root: अतः (अव्यय)
• Form: अव्यय (तस्मात्/therefore/from this), अपादानार्थ/हेतुवाचक

• परम्: higher/greater
• परम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (स्वामिसौभाग्यसुखम् इत्यस्य)

• भवेत्: would be
• भवेत्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

Speaker

Jāhnavī

Shaiva Theology

Tattva Level: pashu

Shiva Form: Umāpati

Shakti Dimension

Shakti Form: Pārvatī

Role: nurturing

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

It frames everyday purity and self-care as part of gṛhastha-dharma, where ordered conduct and auspiciousness support inner steadiness—an indirect aid to devotion (bhakti) and disciplined living valued in Shaiva tradition.

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

In the Shiva Purana’s ethos, outer cleanliness and auspicious household order complement Saguna Shiva worship (pūjā, vrata, temple service). Harmonious domestic life is treated as supportive ground for regular Shiva-upāsanā rather than a separate goal.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

The verse suggests a vrata-like discipline of personal cleanliness and grooming as an auspicious observance; while it does not mention bhasma, rudrākṣa, or mantra directly, it aligns with the broader Shaiva practice of maintaining purity before daily worship.