Shiva Purana — Rudra Samhita, Shloka 8

महेश्वरागमनं तथा नीराजन-सत्कारवर्णनम् / The Arrival of Maheśvara and the Rite of Welcome

Nīrājana

Devanagari script

चन्दनागरुकस्तूरीचारुकुंकुम भूषितम् । रत्नदर्पणहस्तं च कज्जलोज्ज्वललोचनम्

Transliteration

candanāgarukastūrīcārukuṃkuma bhūṣitam | ratnadarpaṇahastaṃ ca kajjalojjvalalocanam

Translation

Được điểm trang bằng hương đàn, trầm agaru, xạ hương và chu sa mỹ lệ; tay cầm gương báu, đôi mắt rạng ngời nhờ kẻ collyrium—hình tướng cát tường ấy được tả như vậy.

Word by Word

• चन्दन-अगरु-कस्तूरी-चारु-कुङ्कुम-भूषितम्: adorned with sandal, agaru, musk, lovely saffron
• चन्दन-अगरु-कस्तूरी-चारु-कुङ्कुम-भूषितम्: कर्म/विशेष्य-विशेषण (Predicate/qualifier)
• Type: Adjective
• Root: चन्दन (प्रातिपदिक) + अगरु (प्रातिपदिक) + कस्तूरी (प्रातिपदिक) + चारु (प्रातिपदिक) + कुङ्कुम (प्रातिपदिक) + √भूष् (धातु)
• Form: कृदन्त (क्त/PPP) ‘भूषित’; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; पूर्वपद-समाहारः (चन्दनादिभिः भूषितम्) — ‘adorned with sandal, agaru, musk, lovely saffron’

• रत्न-दर्पण-हस्तम्: having a jeweled mirror in hand / with mirror-hand
• रत्न-दर्पण-हस्तम्: विशेषण (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: रत्न (प्रातिपदिक) + दर्पण (प्रातिपदिक) + हस्त (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुष-समासः (रत्नमयः दर्पणः यस्य हस्ते/हस्तः) — used adjectivally

• च: and
• च: सम्बन्ध/समुच्चय (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयबोधक (conjunction)

• कज्जल-उज्ज्वल-लोचनम्: with eyes bright with collyrium
• कज्जल-उज्ज्वल-लोचनम्: विशेषण (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: कज्जल (प्रातिपदिक) + उज्ज्वल (प्रातिपदिक) + लोचन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मधारय-समासः (कज्जलेन उज्ज्वलं लोचनम्/लोचने यस्य) — used adjectivally

Speaker

Suta Goswami

Shaiva Theology

Tattva Level: pati

Shiva Form: Mahadeva

Mantra Metadata

Type: stotra

Ritual Elements

Offering: dhupa

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

It highlights the auspiciousness (śubhatva) of divine form—outer adornment here signals inner purity and grace, guiding the devotee toward bhakti-filled contemplation and sacred darśana.

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

While the Liṅga points to the transcendent (nirguṇa) reality, this verse supports saguna-upāsanā—meditating on a gracious, describable form to steady devotion, which in Śaiva Siddhānta matures into realization of Pati (Śiva) beyond form.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

Practice devotional visualization (dhyāna) during pūjā—after offering gandha (sandalpaste) and other fragrances, contemplate the radiant eyes and auspicious presence, and recite the Pañcākṣarī mantra: “Om Namaḥ Śivāya.”