Shiva Purana — Rudra Samhita, Shloka 31

तारकपीडितदेवशरणागतिḥ — The Devas Seek Refuge from Tāraka

Devanagari script

तमूर्द्ध्वरेतसं शंभुं सैव प्रच्युतरेतसम् । कर्तुं समर्था नान्यास्ति तथा काप्यबला बलात्

Transliteration

tamūrddhvaretasaṃ śaṃbhuṃ saiva pracyutaretasam | kartuṃ samarthā nānyāsti tathā kāpyabalā balāt

Translation

Chỉ có nàng (Pārvatī) mới có thể khiến Śambhu—Đấng giữ tinh lực hướng thượng trong sự thanh tịnh tuyệt đối—phóng xuất năng lực ấy; không người nữ nào khác, dù mạnh mẽ đến đâu, có thể làm được.

Word by Word

• तम्: him
• तम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; सर्वनाम

• ऊर्ध्वरेतसम्: whose semen is held upward (continent)
• ऊर्ध्वरेतसम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: ऊर्ध्व + रेतस् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः—बहुव्रीहि (ऊर्ध्वं रेतो यस्य) विशेषणम् (शम्भु)

• शम्भुम्: Śambhu (Śiva)
• शम्भुम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: शम्भु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• सा: she
• सा: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम

• एव: alone/indeed
• एव: Sambandha (सम्बन्ध/particle)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारण-निपात (particle of emphasis)

• प्रच्युतरेतसम्: whose semen has fallen/been emitted
• प्रच्युतरेतसम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: प्र + √च्युत् (च्युत as कृदन्त from √च्यु) + रेतस् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः—बहुव्रीहि (प्रच्युतं रेतो यस्य) विशेषणम् (शम्भु)

• कर्तुम्: to make/to cause
• कर्तुम्: Prayojana (प्रयोजन/infinitive purpose)
• Type: Verb
• Root: √कृ (धातु) + तुमुन् (कृदन्त)
• Form: तुमुन्-प्रत्ययान्त infinitive (भावे), अव्ययवत्; अर्थः—करण्यर्थ

• समर्था: capable
• समर्था: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: समर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (सा)

• न: not
• न: Sambandha (सम्बन्ध/negation)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-निपात

• अन्या: another (woman)
• अन्या: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• अस्ति: is/exists
• अस्ति: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √अस् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

• तथा: thus/so
• तथा: Sambandha (सम्बन्ध/adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: रीतिवाचक-अव्यय

• का: which? any?
• का: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; प्रश्नवाचक-सर्वनाम

• अपि: even
• अपि: Sambandha (सम्बन्ध/particle)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: निपात; अप्यर्थ (even/also)

• अबला: a weak woman
• अबला: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अबला (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• बलात्: by force/forcibly
• बलात्: Sambandha (सम्बन्ध/adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: बल (प्रातिपदिक)
• Form: पञ्चमी-एकवचनरूपेण अव्ययीभूत (ablatival adverb); अर्थः—बलपूर्वकं

Speaker

Sūta Gosvāmin (narrating the Rudra Saṃhitā account to the sages, describing Pārvatī’s unique śakti)

Shaiva Theology

Tattva Level: pati

Shiva Form: Dakṣiṇāmūrti

Shakti Dimension

Shakti Form: Pārvatī

Role: liberating

Characters & Entities

• Shiva
• Parvati

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

It highlights the Shaiva Siddhānta vision that Śiva is the supreme yogin (ūrdhva-retas), yet only Śakti—here Pārvatī—can awaken and direct his manifesting power. The verse points to the inseparability of Pati (Śiva) and Śakti in divine action, while affirming Śiva’s mastery over desire.

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

The Liṅga symbolizes Śiva’s transcendent stillness and yogic restraint, while Pārvatī represents the power by which that transcendence becomes compassionate manifestation. Worship of Saguna Śiva in the Liṅga is thus worship of Śiva together with his Śakti—stillness and power as one reality.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

The verse implicitly supports yogic discipline: brahmacarya (restraint), prāṇāyāma and inward ascent of energy (ūrdhva-retas), along with devotion to Śiva-Śakti through japa of the Pañcākṣarī (“Om Namaḥ Śivāya”) to harmonize restraint with surrender.