Shiva Purana — Kotirudra Samhita, Shloka 19
अविमुक्तक्षेत्रमाहात्म्य
The Greatness of Avimukta–Vārāṇasī and Viśveśvara
संस्कृत्यपेक्षा नैवात्र ध्यानापेक्षा न कर्हिचित् । नामापेक्षार्चनापेक्षा सुजातीनां तथात्र न
saṃskṛtyapekṣā naivātra dhyānāpekṣā na karhicit | nāmāpekṣārcanāpekṣā sujātīnāṃ tathātra na
Ở đây không lệ thuộc vào học vấn tinh luyện hay sự tu tập theo khuôn phép; và thiền định cũng không bao giờ là điều bắt buộc nghiêm ngặt. Cũng vậy, đối với người có dòng dõi tốt, không có sự bắt buộc phải chỉ nương vào việc xưng Danh, hay vào nghi lễ thờ phụng cầu kỳ.
Suta Goswami
Tattva Level: pasha
Shiva Form: Sadāśiva
Sthala Purana: Continuation of the kṣetra’s exceptional rule: no strict dependence on saṃskṛti (cultivation), dhyāna, nāma-japa, or arcana as prerequisites. The teaching highlights the kṣetra as an anugraha-field where pāśa is loosened by proximity and divine will.
Significance: Reassures ordinary pilgrims that liberation is not barred by lack of yogic capacity or ritual expertise when within the mukti-kṣetra.
Role: liberating
FAQs
It teaches that Shiva’s saving grace is not restricted by scholarship, social refinement, or rigid spiritual qualifications; sincere inner devotion is primary.
In Jyotirlinga-centered devotion to Saguna Shiva, the verse emphasizes accessibility: elaborate externalities are secondary to heartfelt surrender and reverence to Shiva.
It suggests prioritizing bhakti and sincerity over strict dependence on meditation or elaborate archana; simple Shiva-nāma and humble worship may be done without anxiety about technical perfection.